Açelya Bakımı: Asidik Toprak, Sulama ve Uzun Çiçeklenme

Açelya bakımı, sonbahar ve kış aylarında çiçekçilerde sıkça görülen, bembeyazdan koyu pembeye kadar renkleriyle göz alan bu bitkiyi uzun süre çiçekli tutmak için bilinmesi gereken birkaç kurala dayanır. Açelya hediye olarak alındığında çoğu zaman birkaç hafta içinde tomurcuklarını ve yapraklarını döker. Bunun nedeni genellikle bitkinin sevdiği koşulların tam tersine, sıcak ve kuru bir salonda tutulmasıdır. Bu yazıda açelyanın bakım ihtiyaçlarını ve yıllarca çiçek açtırmanın yollarını anlatıyoruz.

Açelyayı tanıyalım

Açelya (Rhododendron türleri), ortanca ve yaban mersini gibi asidik toprak seven bitkilerdendir. Doğada serin, nemli ve süzülmüş ışık alan orman kenarlarında yetişir. Saksıda satılan açelyalar genellikle iç mekân için yetiştirilmiş türlerdir ve serin ortamlarda en uzun süre çiçekli kalır.

Işık ve sıcaklık

• Işık: Aydınlık ama doğrudan güneş almayan bir yer idealdir. Doğu penceresi ya da güney penceresinden biraz uzak bir köşe uygundur.
• Sıcaklık: Açelya serinliği sever. 12-18 °C arası sıcaklıklarda çiçekler haftalarca açık kalır.
• Kaçınılması gerekenler: Kalorifer peteğinin yanı, sobanın yakını ve sıcak, kuru salonlar.

Sulama: Asla kurutmayın

Açelyanın ince ve yüzeysel kökleri kurumaya karşı çok hassastır. Toprak bir kez tamamen kuruduğunda bitki tomurcuklarını dökebilir.

1. Toprağın yüzeyi kurumaya başladığında sulayın; toprak sürekli hafif nemli kalmalıdır.
2. Mümkünse yağmur suyu ya da bir gün bekletilmiş, kireci azalmış su kullanın.
3. Toprak çok kuruyup suyu emmiyorsa, saksıyı 15-20 dakika bir kova suya batırıp ardından süzdürün.
4. Tabakta su bırakmayın; ıslak ve havasız kökler çürür.

Kireçli su zamanla toprağın pH değerini yükseltir ve açelyanın yapraklarında sararmaya neden olur.

Asidik toprak

Açelya, pH değeri 4,5-6 arasında olan asidik topraklarda yetişir. Normal saksı toprağı ya da bahçe toprağı genellikle bu bitki için uygun değildir. Ortanca, böğürtlen ve açelya gibi asit seven bitkiler için hazırlanmış karışımlar en güvenli seçimdir. Asidik toprakların özelliklerini toprak pH nedir yazımızda anlattık.

Nem

Açelya nemli havayı sever. Kaloriferli evlerde hava kuruduğunda yaprak uçları kahverengileşebilir ve tomurcuklar açılmadan dökülebilir. Saksıyı nemli çakıl ya da kil bilyesi dolu bir tepsinin üzerine koymak çevresindeki nemi artırır.

Gübreleme

Çiçeklenme sırasında gübre vermeyin. Çiçeklenme bittikten sonra, ilkbahardan yaz sonuna kadar 3-4 haftada bir asit seven bitkilere uygun, kireç içermeyen bir sıvı besini etiketteki oranın yarısıyla verin. Sonbaharda tomurcuklar oluşmaya başladığında gübrelemeyi durdurun.

Çiçeklenme sonrası bakım

1. Solan çiçekleri, tomurcuk oluşacak sürgünlere zarar vermeden dikkatlice koparın.
2. Çiçeklenme bittikten hemen sonra uzamış ve şeklini bozan dalları hafifçe kısaltın. Geç yapılan budama, ertesi yılın tomurcuklarını yok eder.
3. Gerekiyorsa ilkbaharda bir boy büyük saksıya, taze asidik toprakla alın.
4. Yazı, son don tehlikesi geçtikten sonra balkonda yarı gölge bir yerde geçirmesi bitkiyi güçlendirir.
5. Sonbaharda, ilk soğuklardan önce serin ve aydınlık bir iç mekâna alın.

Sık görülen sorunlar

Açelya bahçede yetişir mi?

Saksıda satılan bazı açelya türleri iç mekân için yetiştirilmiştir ve sert kışlara dayanmaz. Bahçe tipi açelya ve orman güllerinin (Rhododendron) birçok türü ise yarı gölge, asidik ve nemli bahçe köşelerinde yıllarca yaşar. Bahçeye dikilecek açelya için kireçsiz, organik maddece zengin bir toprak hazırlanmalı ve kök bölgesi çam kabuğu gibi asidik bir malçla örtülmelidir. Kireçli bahçe topraklarında açelyayı geniş bir saksıda yetiştirmek çok daha kolaydır.

Ortanca ile benzerlikler

Açelya, asidik toprak ve kireçsiz su ihtiyacı bakımından ortancaya çok benzer. Ortanca bakımına dair bilgileri ortanca bakımı ve çiçek açtırma rehberi yazımızda bulabilirsiniz.

Sonuç

Açelya; asidik bir toprak, kireçsiz suyla düzenli sulama, serin ve aydınlık bir ortam ve çiçeklenme sonrası doğru zamanda yapılan budamayla yıllarca çiçek açan bir bitkidir. Onu sıcak ve kuru salonlardan uzak tuttuğunuzda, kışın en karanlık günlerinde bile evinize renk katmaya devam edecektir.