Bezelye Ekimi: Sonbaharda Ekim, Destek ve Hasat Rehberi

Bezelye ekimi, sonbahar bahçesinin en keyifli işlerinden biridir. Bezelye serin havayı sever; ılıman bölgelerde sonbaharda ekildiğinde kış boyunca kök salar ve ilkbaharda erkenden bol hasat verir. Ayrıca baklagil ailesinden olduğu için köklerindeki faydalı bakteriler sayesinde toprağa azot kazandırır ve kendinden sonra ekilecek sebzeler için toprağı zenginleştirir. Bu yazıda bezelyenin ne zaman ve nasıl ekileceğini, destek kurmayı ve hasat zamanını anlatıyoruz.

Ekim zamanı

Ilıman bölgelerde sonbaharda yapılan ekim, bitkilerin kış boyunca güçlü bir kök sistemi geliştirmesini sağlar. Sert kış görülen bölgelerde ise ekimi ilkbahar başına bırakmak daha güvenlidir.

Çeşit seçimi

• Bodur (oturak) çeşitler: 50-70 cm boylanır, destek gerektirmez ya da çok az destek ister. Saksı ve küçük bahçeler için uygundur.
• Sırık (sarılıcı) çeşitler: 1,5-2 metreye kadar uzar, mutlaka destek ister. Daha uzun süre hasat verir.

Toprak hazırlığı

Bezelye süzek, gevşek ve orta düzeyde besinli toprakları sever. Su biriken ağır topraklarda tohumlar çürüyebilir.

1. Ekim alanını yabani otlardan temizleyin.
2. Toprağı 20-25 cm derinliğe kadar gevşetin.
3. Toprağa bir miktar olgunlaşmış katı solucan gübresi karıştırın.
4. Bezelye kendi azotunu üretebildiği için azotu yüksek gübrelere ihtiyaç duymaz.

Ekim adımları

1. Tohumları ekimden önce bir gece suda bekletmek çimlenmeyi hızlandırır.
2. Tohumları 3-5 cm derinliğe ekin.
3. Sıra üzeri 5-8 cm, sıra arası bodur çeşitlerde 30-40 cm, sırık çeşitlerde 60-80 cm aralık bırakın.
4. Üzerini toprakla kapatıp hafifçe bastırın ve sulayın.
5. Çimlenme sıcaklığa göre 7-21 gün sürer.

Destek kurma

Sırık çeşitler için destek şarttır; bodur çeşitlerde de hafif bir destek bitkilerin yere yatmasını önler ve kapsülleri topraktan uzak tutar.

• Ekimle birlikte ya da fideler 10 cm olduğunda destekleri yerleştirin.
• Tel kafes, file, kamış ya da ince dallardan destek yapılabilir.
• Bezelye sülükleriyle desteğe kendiliğinden tutunur; ilk tutunmada fidelere yardım edebilirsiniz.

Saksıda bezelye

Bodur bezelye çeşitleri balkonda saksıda da yetiştirilebilir. En az 20-25 cm derinliğinde, uzun bir saksı seçin, tohumları 5 cm arayla ekin ve saksının arkasına küçük bir file ya da çubuk destek yerleştirin. Saksıyı günde en az 5-6 saat güneş alan bir yere koyun. Balkonda birlikte yetiştirebileceğiniz diğer kışlık sebzeler için balkonda kışlık sebze yetiştirme yazımıza göz atabilirsiniz.

Sulama ve bakım

• Çimlenme döneminde toprağı nemli tutun ama ıslak bırakmayın.
• Kışın yağışlar genellikle yeterlidir; kurak dönemlerde sulayın.
• Çiçeklenme ve kapsül dolum döneminde düzenli sulama verimi artırır.
• Yabani otları düzenli temizleyin; genç bezelye fideleri rekabete dayanıksızdır.

Hasat

• Taze bezelye: Kapsüller dolgun, parlak yeşil ve taneler belirgin olduğunda, ama kapsül sertleşip sararmadan hasat edilir.
• Şeker bezelye (kapsülüyle yenen): Kapsüller düz ve taneler henüz küçükken toplanır.
• Düzenli hasat, bitkinin yeni çiçek ve kapsül üretmesini teşvik eder. Hasadı 2-3 günde bir yapın.

Bezelye ve kış soğukları

Sonbaharda ekilen bezelye fideleri kış boyunca kısa boyda kalır ve soğuğa karşı oldukça dayanıklıdır. Ancak çok sert ve uzun süreli donlarda genç fideler zarar görebilir. Bu dönemlerde fidelerin üzerini geceleri tarım örtüsüyle kapatmak ve sıraların arasına malç sermek bitkileri korur. İlkbaharda hava ısındığında fideler hızla büyümeye başlar ve çiçek açar.

Toprağa katkısı

Hasattan sonra bezelye bitkilerinin köklerini topraktan çekmek yerine gövdeyi toprak seviyesinden kesip kökleri toprakta bırakın. Köklerdeki azot yumrucukları ayrışarak toprağa azot kazandırır. Bezelyeden sonra aynı alana domates, biber ya da lahana gibi azot isteyen sebzeler ekmek iyi bir rotasyon uygulamasıdır.

Sonuç

Bezelye ekimi; serin mevsimde yapılan doğru zamanlı bir ekim, süzek bir toprak, sağlam bir destek ve düzenli hasatla bol ürün veren keyifli bir bahçe işidir. Üstelik bezelye, toprağınızı da zenginleştirerek bir sonraki sezona hazırlar. Ilıman bir bölgede yaşıyorsanız, bu hafta yapacağınız bir ekimle ilkbaharda ilk taze bezelyeleri toplayabilirsiniz.