İçeriğe geç
Ana Sayfa › Toprak Rehberi › Aromatik Bitki Toprağı: Lavanta, Biberiye ve Kekik İçin Süzek Karışım
Toprak Rehberi

Aromatik Bitki Toprağı: Lavanta, Biberiye ve Kekik İçin Süzek Karışım

Lavanta, biberiye, kekik ve adaçayı gibi Akdeniz kökenli aromatik bitkiler, zengin ve nemli topraklarda değil, süzek ve görece fakir topraklarda en güzel kokularını verir. Doğru toprağı ve saksıyı seçmeyi anlatıyoruz.

MÇ
· 4 dk okuma
Çiçek açmış Fransız lavantası

Fotoğraf: Kolforn (Kolforn) I'd appreciate if you could mail me (Kolforn@gmail.com) if you · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Aromatik bitki toprağı süzek, havadar ve görece fakir olmalı; pH 7–8 idealdir. Lavanta, biberiye, kekik ve adaçayı sürekli ıslak ve aşırı zengin toprakta çürür, kokusunu kaybeder. Saksı toprağına üçte bir perlit ya da iri kum karıştırmak ve drenaj delikli pişmiş toprak saksı kullanmak en iyi sonucu verir.

Aromatik bitki toprağı, balkonda ve bahçede lavanta, biberiye, kekik ya da adaçayı yetiştiren herkesin üzerinde durması gereken bir konudur. Bu bitkilerin çoğu kişinin sandığının aksine zengin, nemli ve bol gübreli bir toprak istemediğini biliyor muydunuz? Akdeniz kıyılarının kurak, taşlık ve güneşli yamaçlarında yetişen bu bitkiler, kökleri sürekli ıslak kaldığında hızla çürür; aşırı beslendiklerinde ise yumuşak, uzun ve kokusu zayıf sürgünler verir. Saksıda lavantasını ya da biberiyesini kaybedenlerin büyük çoğunluğu, sorunun yanlış toprak ve fazla sudan kaynaklandığını bilmez. Kış ayları, bu bitkilerin en çok çürüdüğü dönemdir. Bu yazıda aromatik bitkiler için doğru toprağın özelliklerini, kendi karışımınızı nasıl hazırlayacağınızı ve saksı seçimini anlatıyoruz.

Akdeniz bitkileri ne ister?

Lavanta, biberiye, kekik, adaçayı, keklik otu ve zeytin gibi Akdeniz kökenli bitkiler, doğal ortamlarında sıcak ve kurak yazlara, ılık ve yağışlı kışlara, taşlık ve kireçli topraklara uyum sağlamıştır. Bu toprakların ortak özellikleri şunlardır:

  • Suyu hızla süzerler; yağmurdan sonra kökler uzun süre ıslak kalmaz.
  • Organik madde bakımından görece fakirdirler.
  • Genellikle kireçli ve pH değeri nötr ile hafif alkali arasındadır.
  • Taş ve çakıl parçaları sayesinde havadardır.

Bu koşullar, bitkilerin yaprak ve sürgünlerinde yoğun aromatik yağlar üretmesine de yol açar. Kurak ve güneşli ortamda yetişen bir lavanta ya da kekik, nemli ve gölgeli bir köşedekine göre çok daha güçlü kokar.

Aromatik bitki toprağının özellikleri

ÖzellikAçıklama
DrenajSu birkaç dakika içinde süzülmeli, toprak hızla havalanmalı
BünyeHafif, kumlu tınlı ve gözenekli; sıkışmayan
pHNötr ile hafif kireçli arası (7–8)
Organik maddeÖlçülü; aşırı zengin değil
BesinAz; bol gübre kokuyu azaltır

Hazır karışım kullanacaksanız, aromatik bitkiler için hazırlanmış süzek karışımlar işinizi kolaylaştırır.

Kendi karışımınızı hazırlamak

Genel saksı topraklarının çoğu, torf ağırlıklı ve nemi uzun süre tutan karışımlardır; aromatik bitkiler için tek başına uygun değildir. Kendi karışımınızı hazırlamak için şu oranlar iyi bir başlangıçtır:

  • 2 ölçü kaliteli saksı toprağı ya da bahçe toprağı ile kompost karışımı
  • 1 ölçü perlit ya da pomza
  • 1 ölçü iri, yıkanmış dere kumu ya da ince çakıl

Lavanta ve kekik gibi kuraklığa en dayanıklı türlerde kum ve çakıl oranını biraz artırabilirsiniz. Fesleğen ve maydanoz gibi daha fazla nem isteyen mutfak otları ise bu karışıma uygun değildir; onlar için daha zengin ve nemli bir toprak gerekir. Fesleğenin ihtiyaçları için saksıda fesleğen yetiştirme yazımıza göz atabilirsiniz.

Asidik topraklarda ya da torf ağırlıklı karışımlarda, karışıma bir miktar öğütülmüş kireç taşı ya da yumurta kabuğu tozu eklemek pH'ı hafifçe yükseltir. Yumurta kabuğunun toprağa etkileri için yumurta kabuğu gübre yazımıza bakabilirsiniz.

Saksı seçimi

Aromatik bitkiler için saksı seçimi de toprak kadar önemlidir. Pişmiş toprak saksılar, kenarlarından nemi buharlaştırdığı için toprağın daha hızlı kurumasını sağlar ve bu bitkiler için idealdir. Plastik ve sırlı saksılar nemi daha uzun tutar; bunlarda sulamayı daha dikkatli yapmak gerekir.

Saksının altında mutlaka geniş bir drenaj deliği olmalıdır. Saksı boyutu ise bitkinin kök kütlesine uygun olmalı; çok büyük saksılarda köklerin ulaşamadığı toprak uzun süre ıslak kalır. Lavanta ve biberiye için 25–35 cm çaplı, derin saksılar, kekik için ise daha sığ ve geniş saksılar uygundur. Saksının dibinde taş katmanı oluşturmak yerine toprağın tamamını süzek hazırlamak daha etkilidir; nedenini saksıda drenaj tabakası yazımızda anlattık.

Sulama ve kış bakımı

Aromatik bitkilerde sulamanın altın kuralı, toprağın tamamen kurumasını beklemektir. Yazın sıcak günlerde saksıdaki bitkiler haftada bir iki kez sulama isteyebilir; ama sulamadan önce toprağın en az birkaç santimetre derinliğe kadar kuruduğundan emin olun.

Kışın ise bu bitkilerin en büyük düşmanı soğuk değil, ıslak topraktır. Pek çok aromatik bitki –10 °C'ye kadar soğuğa dayanabilir; ama soğukla birleşen ıslak toprak kökleri hızla çürütür. Kış boyunca sulamayı iyice azaltın, saksıları yağmur suyunun biriktiği yerlerden uzaklaştırın ve saksı tabağında su bırakmayın. Rüzgârlı balkonlarda saksıları duvar dibine toplamak, kökleri soğuk rüzgârdan korur.

Gübreleme

Aromatik bitkiler az besin ister. İlkbaharda toprağın yüzeyine az miktarda solucan gübresi ya da kompost karıştırmak bir yıl için genellikle yeterlidir. Bol azotlu gübreler hızlı ve yumuşak büyümeye, kokunun zayıflamasına ve hastalıklara yatkınlığa yol açar. Yaz ortasından sonra gübre verilmez.

Tohumdan aromatik bitki

Biberiye, lavanta ve kekik tohumdan da yetiştirilebilir; ancak tohumları küçük ve çimlenmeleri yavaştır. İlkbaharda, ılık bir ortamda, süzek ve ince bir tohum karışımına yüzeysel olarak ekilir ve toprak hafif nemli tutulur. Fideler birkaç cm boya ulaştığında aromatik bitki toprağıyla doldurulmuş saksılara aktarılır.

Saksıda biberiye ve kekik yetiştirmenin ayrıntıları için saksıda biberiye ve kekik yetiştirme yazımıza, lavanta için ise lavanta yetiştirme yazımıza göz atabilirsiniz.

Budama ve toprak ilişkisi

Süzek bir toprakta yetişen aromatik bitkiler daha sıkı ve toplu büyür; yine de her yıl çiçeklenmeden sonra hafif bir budama, odunlaşmayı geciktirir ve bitkinin uzun ömürlü olmasını sağlar. Lavanta ve kekikte yaşlı, odunsu kısımlara kadar kesmekten kaçının; bu kısımlardan yeni sürgün çıkmaz. Lavanta budamasının ayrıntıları için lavanta budama yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

En sık yapılan hata, aromatik bitkileri diğer saksı bitkileriyle aynı toprağa dikmek ve aynı sıklıkta sulamaktır. Bir başka yaygın hata, bitkiyi aldığı küçük plastik saksıda ve yoğun torflu toprağında uzun süre bırakmaktır. Satın aldığınız lavanta ya da biberiyeyi, birkaç hafta içinde süzek bir toprakla, bir boy büyük pişmiş toprak saksıya almak, bitkinin uzun ömürlü olmasını sağlar.

Doğru aromatik bitki toprağı, balkonunuzdaki lavantanın yıllarca yaşaması ile birkaç ayda çürümesi arasındaki farktır. Süzek bir karışım, pişmiş toprak bir saksı ve ölçülü bir sulama; Akdeniz'in kokusunu evinize taşımak için bundan fazlasına ihtiyacınız yok.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HG Aromatik Bitkiler İçin Saksı ToprağıHG Aromatik Bitkiler İçin Saksı Toprağı249 TL
HG Tarım PerlitiHG Tarım Perliti200 TL
Arzuman Biberiye Tohumu - 30 AdetArzuman Biberiye Tohumu - 30 Adet70 TL
Arzuman Lavanta Tohumu - 100 AdetArzuman Lavanta Tohumu - 100 Adet75 TL

Sık Sorulan Sorular

Aromatik bitki toprağı nasıl olmalı?

Süzek, havadar ve görece fakir olmalıdır. pH nötr ile hafif kireçli arası (7–8) idealdir. Saksı toprağına üçte bir oranında perlit ya da iri kum karıştırmak iyi sonuç verir.

Lavanta neden saksıda çürür?

En sık neden, torflu ve nemi uzun süre tutan bir toprak ile fazla sulamadır. Lavanta kökleri sürekli ıslak kaldığında hızla çürür; özellikle kışın soğukla birleşen ıslak toprak çok zararlıdır.

Aromatik bitkiler için hangi saksı uygun?

Kenarlarından nemi buharlaştıran pişmiş toprak saksılar idealdir. Saksının altında geniş bir drenaj deliği olmalı ve boyutu bitkinin kök kütlesine uygun seçilmelidir.

Aromatik bitkiler gübrelenir mi?

Az besin isterler. İlkbaharda toprağa az miktarda solucan gübresi ya da kompost karıştırmak genellikle yeterlidir; bol azotlu gübreler kokuyu zayıflatır.

MÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü