Sardunya Kışlatma: Saksıda, Kesimle ve Çelikle Kışı Geçirme

Sardunya kışlatma, balkon çiçeklerini her yıl yeniden satın almak yerine yıllarca aynı bitkiyle devam etmek isteyenlerin bilmesi gereken basit bir işlemdir. Sardunya (Pelargonium) aslında Güney Afrika kökenli, çok yıllık bir bitkidir. Soğuğa dayanıksızdır; hafif bir don bile yapraklarını yakar, sert don ise bitkiyi tamamen öldürür. Ama kışı serin ve aydınlık bir yerde geçiren sardunya ilkbaharda hızla toparlanır ve ilk yıldakinden daha gür çiçek açar. Bu yazıda üç farklı kışlatma yöntemini adım adım anlatıyoruz. Genel bakım için sardunya bakımı yazımıza da göz atabilirsiniz.

Ne zaman içeri alınmalı?

Sardunyalar gece sıcaklıkları düzenli olarak 5–7 °C'nin altına inmeye başladığında içeri alınmalıdır. Kabaca:

Hava tahmininde ilk don göründüğünde beklemeyin. Don yemiş yapraklar kararır ve bitki toparlanmakta zorlanır.

Sardunya kışlatma yöntemi 1: Saksıda aydınlık ve serin yer

Bu yöntem en kolay olanıdır ve bitki kış boyunca az da olsa çiçek açmaya devam edebilir.

1. Temizlik: İçeri almadan önce sararmış yaprakları, solmuş çiçekleri ve zayıf dalları temizleyin.
2. Zararlı kontrolü: Yaprakların alt yüzünü kontrol edin. Beyaz sinek ve yaprak biti içeride hızla çoğalır. Zararlı görürseniz yaprakları ılık suyla yıkayın ve bitkiyi diğer bitkilerden birkaç hafta ayrı tutun; ilk haftalarda yakalanan bir sorun kış boyunca büyüyen bir salgına dönüşmez.
3. Hafif budama: Uzun ve dağınık dalları üçte bir oranında kısaltın.
4. Yer seçimi: Aydınlık ama serin (8–15 °C) bir yer idealdir: Kapalı ve ısıtılmayan bir balkon, cam önü, merdiven sahanlığı. Sıcak salon sardunyayı uzatır ve zayıflatır.
5. Sulama: Toprak tamamen kuruyunca az su verin. Kışın 2–3 haftada bir sulama genellikle yeterlidir.
6. Gübre: Kış boyunca gübre vermeyin.

Sardunya kışlatma yöntemi 2: Budayıp dinlendirme

Yeriniz kısıtlıysa ve aydınlık bir köşe bulamıyorsanız sardunyayı dinlenmeye alabilirsiniz.

1. Bitkiyi dallarının yaklaşık üçte birine, hatta yarısına kadar budayın. Her dalda en az 2–3 boğum kalmasına dikkat edin.
2. Saksıyı serin (5–10 °C) ve loş bir yere koyun.
3. Sulamayı ayda bire indirin; toprak tamamen kurumasın ama nemli de kalmasın.
4. Şubat sonunda saksıyı aydınlık bir yere alın, sulamayı artırın. Yeni sürgünler kısa sürede çıkar.

Bu yöntemde bitki kışın çiçek açmaz, ama ilkbaharda güçlü bir başlangıç yapar.

Sardunya kışlatma yöntemi 3: Çelikle yeni bitkiler

Büyük saksıları içeri almak zor olabilir. Bu durumda en sevdiğiniz sardunyalardan çelik alıp kışı küçük saksılarda geçirebilirsiniz.

1. Eylül sonu ya da ekim başında, sağlıklı dallardan 8–10 cm uzunluğunda uç çelikleri kesin.
2. Alttaki yaprakları ve varsa çiçek tomurcuklarını temizleyin, en üstte 2–3 yaprak bırakın.
3. Kesik yerin birkaç saat kurumasını bekleyin.
4. Çelikleri perlitli, hafif bir toprağa 2–3 cm derinliğe dikin.
5. Aydınlık bir pencere önünde, toprağı hafif nemli tutun. Sardunya çeliğini poşetle örtmeyin; fazla nem çürümeye yol açar.
6. 3–4 hafta içinde köklenen çelikler kış boyunca yavaş büyür ve ilkbaharda balkona dikilmeye hazır olur.

Ana bitkiler ise dışarıda bırakılabilir ya da kompostlanabilir.

Toprak ve saksı

Kışı geçirecek sardunya için süzek ve havadar bir toprak önemlidir; kışın ıslak kalan toprak kök çürümesinin en büyük nedenidir. İlkbaharda, bitki yeniden büyümeye başladığında saksı değişimi ve toprak yenileme yapılabilir.

Saksı değiştirmenin adımları için saksı değiştirme rehberi yazımıza bakabilirsiniz.

Kışın sık görülen sorunlar

Salon ortamında görülen zararlılarla ilgili ayrıntılar için salon bitkilerinde zararlılar yazımız yol gösterecektir.

Sardunya türlerine göre farklar

Balkonlarda en sık görülen sardunyalar, dik büyüyen bölge sardunyaları (Pelargonium zonale), sarkan sarmaşık sardunyaları (Pelargonium peltatum) ve iri çiçekli kral sardunyalarıdır (Pelargonium grandiflorum). Kokulu yapraklı sardunyalar da ayrı bir gruptur. Bölge ve sarkan sardunyalar kışlatmaya en dayanıklı olanlardır ve yukarıdaki üç yöntemin her biriyle kolayca kışı geçirir. Kral sardunyaları ise kışın daha serin (10–12 °C) ve daha aydınlık bir ortam ister; bu koşul sağlanırsa ilkbaharda en gösterişli çiçekleri verir. Kokulu yapraklı sardunyalar kışın da yapraklarını korur ve mutfak penceresinde güzel kokulu bir yeşillik olarak kalabilir.

İlkbaharda dışarı çıkarma

Şubat sonu ve mart ayında sulamayı yavaş yavaş artırın. Bitki yeni sürgün vermeye başlayınca uzamış dalları son bir kez budayın; bu, daha gür ve toplu bir form sağlar. İlk besini yeni yapraklar çıkınca verin.

Gece sıcaklıkları 10 °C'nin üzerine çıkınca (genellikle nisan-mayıs) bitkiyi önce birkaç gün gölge bir köşede tutun, sonra güneşe alıştırın. İçeride kışı geçirmiş yapraklar doğrudan güneşe çıkarılırsa yanabilir.

Sardunya kışlatma işlemini bir kez başarıyla yaptığınızda, aynı bitkilerin yıllar içinde nasıl gürleştiğini görmek çok keyiflidir. Birkaç yıl içinde tek bir bitkiden aldığınız çeliklerle bütün balkonu aynı renkte sardunyalarla doldurabilir, fazlasını komşularınızla paylaşabilirsiniz. Balkonun diğer bitkilerini kışa hazırlamak için saksı bitkilerini kışa hazırlama zamanı yazımıza da göz atabilirsiniz.