Şeftali Yaprak Kıvırcıklığı: Yaprak Dökümünde Yapılacaklar

Şeftali yaprak kıvırcıklığı, şeftali ve nektarin yetiştiren hemen herkesin bir gün karşılaştığı hastalıktır. Nisan ayında açılan genç yapraklar kabarır, büzülür, kırmızı ve mor renklere bürünür; birkaç hafta içinde beyazımsı bir tozla kaplanıp dökülür. Ağaç yeniden yaprak çıkarır ama bu, yılın enerjisinin büyük kısmını harcar. Sonuç zayıf sürgünler, az meyve ve sık tekrar eden bir hastalıktır. İyi haber şu: Bu hastalık takvime çok bağlıdır ve doğru zamanda alınan önlemlerle büyük ölçüde kontrol edilebilir.

Şeftali yaprak kıvırcıklığı nedir?

Hastalığın etmeni Taphrina deformans adlı bir mantardır. Mantar sporları kışı ağacın kabuk çatlaklarında ve tomurcuk pullarının arasında geçirir. İlkbaharda tomurcuklar kabarıp yapraklar açılırken, serin (10–20 °C) ve yağışlı hava sporların genç yapraklara bulaşması için mükemmel koşulları sağlar. Yapraklar bir kez açılıp sertleştiğinde, genellikle mayıs ortasından sonra, yeni bulaşma olmaz.

Bu yüzden şeftali yaprak kıvırcıklığı belirtileri görüldükten sonra uygulama yapmanın faydası yoktur. Mücadele, hastalık görünmeden önce yapılır.

Belirtiler

• Genç yapraklarda kabarık, kalınlaşmış ve kıvrılmış alanlar
• Yeşilden açık sarıya, sonra kırmızı ve mora dönen renk
• Yaprak yüzeyinde beyaz-gri, kadifemsi bir tabaka (spor oluşumu)
• Kıvrılan yaprakların haziran başına kadar dökülmesi
• Ağır bulaşmalarda sürgün uçlarında kalınlaşma ve meyve dökümü

Neden sonbahar önemli?

Şeftali yaprak kıvırcıklığı ile mücadelede yılda iki kritik dönem vardır:

Yaprakların en az dörtte üçü döküldüğünde yapılan koruyucu uygulama, kış boyunca tomurcuk pullarında bekleyen spor sayısını düşürür. Bu dönemde genellikle bakırlı preparatlar kullanılır. Hangi ürünün hangi dozda uygulanacağı etikette yazar; ilçe tarım müdürlüğünüzün bölgeye özel uyarılarını takip etmek de çok faydalıdır. Biz burada doz vermiyoruz çünkü ürünler ve bölgeler arasında farklılık vardır.

Uygulama nasıl yapılır?

1. Hava durumuna bakın: Uygulamadan sonra en az 24 saat yağmur yağmamalı, hava 5 °C'nin üzerinde olmalıdır.
2. Rüzgârsız bir gün seçin: Sıvının ağacın her yerine ulaşması gerekir.
3. Ağacın tamamını ıslatın: Dal uçları, gövde, kabuk çatlakları ve tomurcukların her tarafı ıslanmalıdır. Hastalık en çok uç tomurcuklarda yoğunlaşır.
4. Koruyucu donanım: Eldiven, gözlük ve maske kullanın.
5. Pompayı temizleyin: Uygulamadan sonra pompayı temiz suyla birkaç kez çalkalayın. Ayrıntılar için ilaçlama pompası temizliği ve bakımı yazımıza bakabilirsiniz.

Bir ya da iki ağacınız varsa küçük basınçlı pompalar yeterlidir; büyük bahçelerde sırt tipi pompalar işi kolaylaştırır. Pompa seçerken nelere dikkat edileceğini ilaçlama pompası seçimi yazımızda karşılaştırdık.

Kimyasal olmayan önlemler

• Bahçe temizliği: Dökülen yaprakları toplayıp bahçeden uzaklaştırın. Hastalıklı yapraklar kompost yığınına atılmamalıdır.
• Budama: Kış budamasında hastalıklı, kalınlaşmış sürgün uçlarını kesin. Ağacın içini açarak hava dolaşımını artırın.
• Yağmurdan koruma: Saksıda ya da duvar dibinde yetişen küçük şeftali ağaçlarını tomurcuk kabarması döneminde şeffaf bir örtüyle yağmurdan korumak, bulaşmayı ciddi ölçüde azaltır.
• Dayanıklı çeşit: Yeni bahçe kurulacaksa bölgede kıvırcıklığa daha dayanıklı bilinen çeşitler araştırılabilir.

Hastalıklı ağaca nasıl destek olunur?

Yaprak kıvırcıklığı geçiren ağaç, yeni yaprak üretmek için depo besinlerini harcar. Bu yıl hastalık yaşadıysanız:

1. Hasattan sonra ve sonbaharda ağacı dengeli besleyin. Ağaç dibine olgun organik gübre ya da solucan gübresi uygulayıp toprağa karıştırın. Ayrıntılar için meyve ağaçlarında sonbahar gübrelemesi yazımıza göz atın.
2. Yaz kuraklığında düzenli sulayın; stresli ağaç ertesi yıl daha çok hastalanır.
3. Aşırı azotlu gübreden kaçının; yumuşak sürgünler hastalığa daha açıktır.

Benzer belirtiler: yaprak biti mi, kıvırcıklık mı?

İlkbaharda kıvrılan şeftali yapraklarının her zaman nedeni bu hastalık değildir. Yaprak bitleri de yaprakların kıvrılmasına yol açar, ama aradaki farkı ayırt etmek kolaydır:

Yaprak bitinde mücadele hemen yapılabilir; kıvırcıklıkta ise belirti görüldüğünde yapılacak şey ağacı beslemek ve gelecek sezona hazırlanmaktır.

Saksıda ve küçük bahçede şeftali

Son yıllarda bodur şeftali ve nektarin çeşitleri balkon ve teraslarda da yetiştiriliyor. Saksıdaki ağacın avantajı, kritik ilkbahar döneminde yağmurdan korunabilmesidir. Şubat sonundan nisan ortasına kadar saksıyı saçak altına ya da kapalı balkona almak, sporların genç yapraklara ulaşmasını büyük ölçüde engeller. Bu yöntem bazı üreticilerde kimyasal uygulamaya gerek bırakmayacak kadar etkili olur.

Saksıda şeftali yetiştiriyorsanız toprağın süzek olmasına, saksının en az 40–50 litre hacimde olmasına ve ilkbaharda düzenli beslenmeye dikkat edin. Uygun saksı hacmini hesaplamak için saksıya kaç litre toprak gider yazımızdaki tablodan yararlanabilirsiniz.

Şeftali yaprak kıvırcıklığı takvimi (özet)

• Kasım – aralık: Yaprakların büyük kısmı dökülünce koruyucu uygulama, yaprak toplama
• Ocak – şubat: Kış budaması, hastalıklı uçların kesilmesi
• Şubat sonu – mart: Tomurcuklar kabarırken ikinci koruyucu uygulama
• Nisan – mayıs: Belirti görülürse hastalıklı yaprakların toplanması, ağacın beslenmesi

Şeftali yaprak kıvırcıklığı ağacı öldüren bir hastalık değildir, ama her yıl tekrar ederse verimi ciddi düşürür. Hastalığın bir yıl görülmemesi bir sonraki yıl da görülmeyeceği anlamına gelmez; serin ve yağışlı bir ilkbahar, önceki yıllarda sorun yaşamamış ağaçlarda bile salgın yaratabilir. Bu yüzden koruyucu takvimi her yıl düzenli uygulamak en güvenli yoldur. Ağaçlarınızı kışa hazırlarken kış öncesi bahçe temizliği ve malçlama yazımızdaki adımları da uygulamanızı öneririz.