İçeriğe geç
Ana Sayfa › Bahçe İpuçları › Ağaçta Zamk Akması: Kayısı, Şeftali ve Kirazda Reçine Gibi Akıntı Neden Olur?
Bahçe İpuçları

Ağaçta Zamk Akması: Kayısı, Şeftali ve Kirazda Reçine Gibi Akıntı Neden Olur?

Sert çekirdekli meyve ağaçlarının gövde ve dallarında beliren amber renkli, yapışkan akıntı, ağacın bir sorunla karşılaştığını gösterir. Zamk akmasının nedenlerini ve ağacı nasıl koruyacağınızı anlatıyoruz.

MÇ
· 5 dk okuma
Kiraz dalında amber renkli zamk damlaları
Kısaca

Zamk akması, kayısı, şeftali, kiraz, erik ve badem gibi sert çekirdekli ağaçların yaraya, strese ve hastalığa verdiği bir tepkidir. Başlıca nedenler mekanik yaralar, don çatlakları, yanlış zamanda budama, su biriken toprak, hastalıklar ve kabuk altı zararlılarıdır. Önce neden bulunur, sonra ağacın stresi azaltılır.

Zamk akması, kayısı, şeftali, kiraz ve erik yetiştirenlerin sıkça karşılaştığı ve çoğu zaman telaşla karşıladığı bir durumdur. Gövdede ya da dallarda, bazen de meyvelerin üzerinde, amber renkli, önce yumuşak ve yapışkan, sonra sertleşen damlalar ve kümeler belirir. Bu akıntı tek başına bir hastalık değil, ağacın bir yaraya, strese ya da hastalığa karşı verdiği savunma tepkisidir. Bu yüzden asıl önemli olan, akıntıyı neyin tetiklediğini bulmaktır. Kış ayları, hem don çatlaklarının ve budama yaralarının oluştuğu hem de ağaçları yakından inceleyip önlem almanın en kolay olduğu dönemdir. Bu yazıda zamk akmasının nedenlerini, belirtileri birbirinden nasıl ayıracağınızı ve ağacınızı nasıl koruyacağınızı anlatıyoruz.

Zamk akması nedir?

Sert çekirdekli meyve ağaçları, yani Prunus cinsine ait kayısı, şeftali, nektarin, kiraz, vişne, erik ve badem, dokuları zarar gördüğünde yaralı bölgeye zamk denilen yapışkan bir madde salgılar. Bu madde yarayı kapatarak su kaybını azaltır ve mantar, bakteri gibi etkenlerin içeri girmesini zorlaştırır. Yani küçük ve tek seferlik bir akıntı, ağacın kendini korumaya çalıştığının işaretidir.

Ancak akıntı sürekli hâle gelir, büyür ve yayılırsa ağacın ciddi bir sorunla mücadele ettiğini gösterir. Uzun süren zamklanma ağacı zayıflatır, dalların kurumasına ve verimin düşmesine yol açabilir.

Zamk akmasının başlıca nedenleri

NedenNasıl anlaşılır?
Mekanik yaraÇapa, tırpan, çim biçme makinesi ya da kazık sürtünmesinin olduğu yerde, genellikle gövde dibinde akıntı
Don çatlağıGövdenin güneye bakan yüzünde boyuna çatlak ve boyunca akıntı
Yanlış budamaIslak ve soğuk havada yapılan büyük kesimlerin çevresinde akıntı
Ağır ve su biriken toprakGövde dibinde akıntı, ağacın genel olarak zayıf ve soluk olması
Bakteriyel kanserDallarda ve gövdede çökük, koyu renkli yaralar, çevresinde bol zamk, yapraklarda delikler
Mantar hastalıklarıDal ve sürgünlerde kuruma, kabukta lekeler, çiçek ve sürgün yanıklığı
Kabuk altı zararlılarıKabukta küçük delikler, akıntının içinde talaş benzeri kırıntı

Yaralar ve don çatlakları

En sık nedenlerden biri, gövdede oluşan mekanik yaralardır. Çapalama sırasında gövdeye vurulan çapa, çim biçerken çarpan makine, sıkı bağlanmış kazık telleri ya da kabuğu kemiren hayvanlar, ince kabuklu genç ağaçlarda kolayca yara açar. Ağacın dibinde, gövdeden 30–50 cm uzaklığa kadar bir alanı otsuz ve malçlı tutmak, bu yaraların önüne geçer.

Kışın güneşli günlerde gövdenin güney yüzü ısınır, gece aniden donunca kabuk çatlar. Bu çatlaklardan çoğu zaman bol zamk akar. Genç ve ince kabuklu ağaçlarda sık görülen bu durumun ayrıntılarını ağaç kabuğu çatlaması yazımızda anlattık. Sonbaharda gövdeye yapılan beyaz badana, güneşin gövdeyi ısıtmasını önleyerek don çatlaklarını belirgin şekilde azaltır; bunun nasıl yapılacağını ağaç gövdesine kireç badanası yazımızda bulabilirsiniz.

Budama zamanı ve tekniği

Sert çekirdekli meyve ağaçları, yaralara diğer meyve ağaçlarından daha hassastır. Yağmurlu, soğuk ve nemli havalarda yapılan büyük kesimler, hastalık etkenlerinin girmesini kolaylaştırır ve kesim yerlerinde zamk akmasına yol açar. Bu ağaçlarda büyük budamaları kış ortasında değil, kış sonunda tomurcuklar uyanmaya başlarken ya da hasattan hemen sonra, kuru havada yapmak daha güvenlidir.

Kesimleri temiz ve keskin bir makas ya da testereyle, dalın gövdeye bağlandığı kabarık halkanın hemen dışından yapın; dal kütükleri bırakmayın ve kabuğu yırtmayın. Hastalıklı bir dalı kestikten sonra aletleri alkolle silin.

Budama makası seçerken nelere dikkat edileceğini budama makası seçimi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Toprak ve kök sağlığı

Ağır, killi ve su biriken topraklarda kökler havasız kalır ve zayıflar. Bu durumdaki ağaçlarda, özellikle gövde dibinde zamk akması sık görülür. Sert çekirdekli meyve ağaçları süzek toprakları sever; su biriken yerlere dikilmemeli ya da dikim yeri hafif bir tümsek üzerine yapılmalıdır. Mevcut ağaçlarda ise toprağa organik madde eklemek ve gövde çevresinde su birikmesini önlemek kök sağlığını iyileştirir.

Dengeli beslenen ağaçlar strese daha dayanıklıdır. Kışın ağaç dibine verilen organik gübre, ilkbaharda ağacın güçlü bir başlangıç yapmasını sağlar. Aşırı azotlu gübreler ise yumuşak ve hastalığa açık dokular oluşturduğu için kaçınılmalıdır.

Hastalıklar ve zararlılar

Bakteriyel kanserde dallarda ve gövdede çökük, koyu renkli yaralar oluşur ve bu yaraların çevresinden bol miktarda zamk akar. İlkbaharda yapraklarda küçük lekeler ve bu lekelerin düşmesiyle oluşan delikler de görülebilir. Monilya gibi mantar hastalıkları ise çiçek ve sürgünlerde yanıklığa, dal uçlarında kurumaya ve kuruyan kısımların dibinde zamk akmasına yol açar. Şeftalide görülen bir başka yaygın hastalık için şeftali yaprak kıvırcıklığı yazımıza göz atabilirsiniz.

Kabuk altında beslenen böcekler de zamklanmaya neden olur. Akıntının içinde ince talaş ya da kırıntı, kabukta küçük yuvarlak delikler görüyorsanız, kabuk altında bir zararlı olabilir. Hastalık ya da zararlıdan şüphelendiğiniz durumlarda, müşteri hizmetlerimizden fotoğrafla destek alabilirsiniz; mücadele yöntemi etkene göre değişir.

Zamk akan yara nasıl temizlenir?

Akıntı küçük ve tek seferlikse çoğu zaman kendiliğinden kurur ve ağaç yarayı kapatır. Büyük ve süregelen akıntılarda ise şu adımlar uygulanabilir:

  1. Kuru ve ılık bir günde, sertleşmiş zamk kümelerini elle ya da tahta bir spatulayla nazikçe temizleyin.
  2. Altındaki kabuğu inceleyin. Kahverengi, ıslak ve çürümüş doku varsa, temiz ve keskin bir bıçakla sağlam ve yeşil dokuya kadar dikkatlice kazıyın. Kenarları düzgün bırakın.
  3. Yarayı açık ve kuru bırakın. Kalın macun ve boyalar altında nem tutarak çürümeyi kolaylaştırabilir.
  4. Ağacın stresini azaltın: sulamayı düzenleyin, toprağın drenajını iyileştirin ve dengeli besleyin.

Kuruyan ve üzerinde bol zamk bulunan ince dalları ise sağlam dokuya kadar kesip uzaklaştırın.

Önleme

Gövde çevresini çapalarken dikkatli olun ve bu alanı malçla kaplayın. Genç ağaçların gövdesini sonbaharda badanayla ya da açık renkli bir sargıyla koruyun. Budamayı kuru havada ve doğru zamanda yapın. Su biriken yerlere sert çekirdekli ağaç dikmeyin. Ağaçlarınızı ara sıra dikkatle inceleyin; erken fark edilen bir yara ya da hastalık, ilerlemiş olana göre çok daha kolay çözülür.

Zamk akması, ağacınızın size bir şeyler anlatma biçimidir. Akıntının nedenini bulup ortadan kaldırdığınızda, ağaç yarasını kendisi kapatır ve verimli yıllarına devam eder.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HG Fidan ToprağıHG Fidan Toprağı299 TL
HG Organik Sebze Yetiştirme ToprağıHG Organik Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL
HasTürk Sıvı Solucan GübresiHasTürk Sıvı Solucan Gübresi350 TL
Hastürk Katı Solucan Gübresi 20 KgHastürk Katı Solucan Gübresi 20 Kg1.475 TL

Sık Sorulan Sorular

Ağaçta zamk akması neden olur?

Sert çekirdekli meyve ağaçlarının yaralara, strese ve hastalıklara verdiği bir tepkidir. Mekanik yaralar, don çatlakları, yanlış zamanda budama, su biriken ağır toprak, bakteriyel ve mantar hastalıkları ile kabuk altı zararlıları başlıca nedenlerdir.

Zamk akması hangi ağaçlarda görülür?

Kayısı, şeftali, nektarin, kiraz, vişne, erik ve badem gibi sert çekirdekli meyve ağaçlarında sık görülür.

Zamk akan ağaca ne yapılır?

Önce neden bulunur. Sertleşmiş zamk temizlenir, altındaki çürük doku varsa sağlam dokuya kadar kazınır ve yara açık bırakılır. Sulama, drenaj ve beslenme düzenlenerek ağacın stresi azaltılır.

Zamk akması ağacı kurutur mu?

Küçük ve tek seferlik akıntılar ağaca zarar vermez. Sürekli ve yayılan akıntılar ise ağacı zayıflatır, dalların kurumasına ve verimin düşmesine yol açabilir.

MÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü