Mildiyö Nedir? Yaprak Altındaki Gri Küf ve Üstteki Sarı Lekeler
Yaprakların üstünde sarı, köşeli lekeler ve altında gri mor bir küf görüyorsanız sorun mildiyö olabilir. Asmadan domatese, salatalıktan marula pek çok bitkide görülen bu hastalığı tanımayı ve önlemeyi anlatıyoruz.

Fotoğraf: Jerzy Opioła · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Mildiyö, serin ve nemli havalarda yaprağın üst yüzünde sarı, yağlı görünümlü, damarlarla sınırlı köşeli lekeler, alt yüzünde gri mor tüylü bir küf oluşturan hastalıktır. Asma, domates, patates, salatalık, kabak, marul ve ıspanakta sık görülür. Havalandırma, dipten sulama, seyrek dikim ve hastalıklı yaprakların temizlenmesi en etkili önlemlerdir.
Mildiyö, sebze bahçelerinde ve bağlarda en çok korkulan hastalıklardan biridir. Yağmurlu bir haftanın ardından asma yapraklarında yağ damlası gibi parlak sarı lekeler belirir, birkaç gün içinde yaprakların altını beyaz bir küf kaplar ve salkımlar kurumaya başlar. Domates ve patateste ise yapraklar ve gövdeler kahverengileşip çürür; serin ve nemli havalarda bütün bir tarla birkaç gün içinde zarar görebilir. Salatalık ve kabakta yapraklar köşeli sarı lekelerle dolar ve kurur. Mildiyö, çoğu zaman benzer ismi nedeniyle küllemeyle karıştırılır; oysa ikisi farklı koşullarda gelişen ve farklı önlemler gerektiren hastalıklardır. Sonbaharın nemli günleri ve kış sebzeleri bu hastalık için uygun bir ortam oluşturur. Bu yazıda mildiyöyü nasıl tanıyacağınızı, külleme ile farkını ve bahçenizi nasıl koruyacağınızı anlatıyoruz.
Mildiyö nedir?
Mildiyö, oomisetler adı verilen ve mantarlara benzeyen bir grup canlının neden olduğu bitki hastalıklarının genel adıdır. Her bitkide farklı bir tür hastalık yapar: asmada bağ mildiyösü, domates ve patateste geç yanıklık, salatalık ve kabakta kabakgil mildiyösü, marul ve ıspanakta yaprak mildiyösü bunların en bilinenleridir. Bu etkenler, çoğalmak ve bitkiye girmek için mutlaka suya ihtiyaç duyar; yaprak yüzeyindeki su damlaları ve uzun süren nem, hastalığın yayılmasının anahtarıdır.
Belirtiler
Mildiyönün belirtileri bitkiye göre biraz farklılık gösterse de ortak özellikleri şunlardır:
- Yaprakların üst yüzünde sarı ya da açık yeşil, yağlı görünümlü lekeler
- Kabakgillerde ve marulda bu lekelerin yaprak damarlarıyla sınırlanarak köşeli bir görünüm alması
- Lekelerin tam altında, yaprağın alt yüzünde gri, mor ya da beyazımsı, tüylü bir küf tabakası (özellikle sabahları belirgin)
- Lekelerin zamanla kahverengileşip kuruması ve yaprakların dökülmesi
- Domates ve patateste gövde ve meyvelerde kahverengi, yağlı lekeler ve çürüklük
- Asmada salkımların kahverengileşip kuruması
| Bitki | Tipik belirti |
|---|---|
| Asma | Yaprak üstünde yağ lekesi, altında beyaz küf, salkım kuruması |
| Domates, patates | Yaprak ve gövdede hızla yayılan kahverengi lekeler, meyvede çürüklük |
| Salatalık, kabak, kavun | Damarlarla sınırlı köşeli sarı lekeler, altında gri mor küf |
| Marul, ıspanak | Yaprak üstünde açık renkli lekeler, altında beyaz gri küf |
| Soğan | Yapraklarda soluk lekeler, mor gri tüylü küf |
Domateste görülen diğer hastalıklar için domates hastalıkları yazımıza, salatalıktaki sorunlar için salatalık hastalıkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Mildiyö ile külleme arasındaki fark
İki hastalık sıklıkla karıştırılır; ama ayırt etmek oldukça kolaydır:
Mildiyöde küf yaprağın alt yüzündedir, lekeler üst yüzde sarı ve köşelidir. Serin ve nemli, yağmurlu havalarda yayılır; yaprakların ıslak kalması şarttır.
Küllemede ise beyaz, un gibi bir tabaka genellikle yaprağın üst yüzünü kaplar ve parmakla silindiğinde kalkar. Kuru ama nemli gecelerin olduğu ılık havalarda yayılır; yaprakların ıslak olması gerekmez.
Bu farkı bilmek önemlidir; çünkü önlemler ve kullanılan ürünler farklıdır. Küllemenin ayrıntıları için külleme hastalığı yazımıza bakabilirsiniz.
Mildiyö neden ortaya çıkar?
Hastalık için en uygun koşullar, 10–22 °C arasındaki serin sıcaklıklar ve yaprakların uzun süre ıslak kalmasıdır. Yağmurlu günler, sisli ve çiğli sabahlar, akşam saatlerinde yapılan ve yaprakları ıslatan sulama, sık dikim ve havasız ortam mildiyöyü davet eder. Sporlar rüzgârla ve yağmur damlalarının sıçramasıyla yakın ve uzak bitkilere kolayca taşınır. Bazı türler hastalıklı bitki artıklarında ve toprakta kışı geçirir; patates mildiyösü ise bulaşık yumrularla yeni sezona taşınabilir.
Mildiyöden korunmanın yolları
Dipten ve sabah sulayın: Yaprakları ıslatmadan doğrudan toprağa su verin; damla sulama bu açıdan idealdir. Damla sulamanın kurulumu için damla sulama kurulumu yazımıza göz atabilirsiniz.
Seyrek dikin ve havalandırın: Bitkiler arasında yeterli mesafe bırakın, sık yaprakları ve sürgünleri seyreltin. Seralarda havalandırmayı artırın ve yoğuşmayı azaltın.
Hastalıklı kısımları uzaklaştırın: Belirti görülen yaprakları ve bitki kısımlarını hemen kesip bahçeden uzaklaştırın; kompost yığınına atmayın. Temiz ve keskin bir makas, hastalıklı kısımları ezmeden kesmenizi sağlar.
Bahçe temizliği: Sezon sonunda bütün bitki artıklarını toplayın. Patateste sağlıklı ve sertifikalı tohumluk yumrular kullanın.
Ekim nöbeti: Aynı aileden bitkileri her yıl aynı yere dikmekten kaçının. Ekim nöbetinin nasıl planlanacağını sebze bahçesi planı yazımızda anlattık.
Dayanıklı çeşitler: Asma, domates, salatalık ve marulda mildiyöye dayanıklı çeşitler bulunur; özellikle hastalığın sık görüldüğü bölgelerde bu çeşitleri tercih edin.
Hastalık başladığında
Mildiyö çok hızlı yayıldığı için koruyucu önlemler ve erken müdahale önemlidir. Belirtileri gördüğünüzde hastalıklı yaprakları hemen uzaklaştırın ve bitkilerin çabuk kuruması için havalandırmayı artırın. Bitkiler için geliştirilmiş koruyucu ürünler, hastalığın başlangıcında ve etiket talimatına uygun kullanıldığında yayılmayı yavaşlatmaya yardım eder. Uygulamada yaprakların özellikle alt yüzlerinin ıslanması önemlidir. Bağlarda ve tarlalarda mildiyö uyarıları için bölgenizdeki tarım müdürlüğünün tahmin ve erken uyarı duyurularını takip edin.
Hangi bitkiler daha hassas?
Hastalığın etkenleri konukçu seçicidir; yani asmadaki etken salatalığa, salatalıktaki etken marula geçmez. Her bitki grubunun kendi mildiyösü vardır. Bu yüzden bahçenizde bir bitkide hastalık görmeniz, bütün bahçenin tehlikede olduğu anlamına gelmez; ama aynı türden bitkileri yakından izlemeniz gerekir.
En hassas grupların başında asma, domates ve patates gelir. Domates ve patateste görülen, halk arasında "yanıklık" da denen hastalık birkaç gün içinde bütün yaprakları kahverengiye çevirebilir; ayrıntılar için domates hastalıkları yazımıza bakabilirsiniz. Salatalık, kavun ve kabakta lekeler yaprak damarlarının arasına sıkışmış sarı köşeler hâlinde başlar; bu grubu salatalık hastalıkları yazımızda ayrıca ele aldık.
Fide alırken ya da tohum seçerken paket üzerinde hastalığa dayanıklılık bilgisi olan çeşitleri tercih etmek de iyi bir başlangıçtır. Dayanıklı çeşitler hastalığı tamamen engellemez; ama ilerlemesini yavaşlatarak size müdahale için zaman kazandırır.
Kış sebzelerinde mildiyö
Sonbahar ve kış aylarında marul, ıspanak ve soğanda mildiyö sık görülür. Bu dönemde sık ekilmiş ve sürekli nemli kalan tarhlarda hastalık hızla yayılabilir. Kışlık sebzeleri seyrek ekmek, sulamayı güneşli günlerin sabahına kaydırmak ve tarhların suyu iyi süzmesini sağlamak en etkili önlemlerdir. Kışlık marulda karşılaşılan sorunlar için marul hastalıkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Mildiyö, nemin hastalığıdır. Yaprakları kuru, bahçeyi havadar ve temiz tuttuğunuzda bu hızlı yayılan hastalığın önüne büyük ölçüde geçebilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Mildiyö nedir?
Serin ve nemli havalarda yaprakların üst yüzünde sarı, yağlı lekeler, alt yüzünde gri, mor ya da beyazımsı tüylü bir küf oluşturan bir bitki hastalığıdır. Asma, domates, patates, salatalık, kabak, marul ve ıspanakta sık görülür.
Mildiyö ile külleme arasındaki fark nedir?
Mildiyöde küf yaprağın alt yüzündedir ve serin, yağmurlu havada yayılır. Küllemede beyaz un gibi tabaka genellikle yaprağın üst yüzündedir ve kuru ama nemli gecelerin olduğu ılık havalarda görülür.
Mildiyö nasıl önlenir?
Yaprakları ıslatmadan sabah sulamak, seyrek dikmek, havalandırmak, hastalıklı yaprakları uzaklaştırmak, ekim nöbeti uygulamak ve dayanıklı çeşitler seçmek en etkili önlemlerdir.
Mildiyö hangi havada yayılır?
10–22 °C arasındaki serin sıcaklıklarda, yağmurlu, sisli ve çiğli havalarda, yaprakların uzun süre ıslak kaldığı koşullarda hızla yayılır.











Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.