İçeriğe geç
Ana Sayfa › Bahçe İpuçları › Ağaç Kabuğu Çatlaması: Don Çatlağı, Güneş Yanığı ve Diğer Nedenler
Bahçe İpuçları

Ağaç Kabuğu Çatlaması: Don Çatlağı, Güneş Yanığı ve Diğer Nedenler

Meyve ağaçlarının ve genç fidanların gövdesinde beliren uzun çatlaklar çoğu zaman kış güneşi ile gece ayazının birlikte yarattığı bir sorundur. Nedenleri ve çatlayan kabuğun nasıl korunacağını anlatıyoruz.

MÇ
· 4 dk okuma
Ağaç gövdesinde boyuna uzanan don çatlağı

Fotoğraf: Rosser1954 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Ağaç kabuğu çatlaması en sık, kışın güneşli günlerde gövdenin güneybatı yüzünün ısınıp gece aniden donmasıyla oluşur. Genç ve ince kabuklu ağaçlar daha hassastır. Hızlı büyüme, mekanik yaralar ve bazı hastalıklar da çatlağa yol açabilir. Çatlak temiz tutulur, kenarlar düzeltilir; gövdeye sonbaharda kireç badanası yapmak korur.

Ağaç kabuğu çatlaması, özellikle kış sonu ve ilkbahar başında bahçede dolaşırken fark edilen ve çoğu zaman endişeyle karşılanan bir sorundur. Meyve ağaçlarının ya da genç fidanların gövdesinde, genellikle güneye ya da güneybatıya bakan yüzde, yukarıdan aşağıya uzanan bir yarık belirir. Bazen kabuk bu yarık boyunca kalkar ve altındaki odun açığa çıkar. Bu çatlaklar ağacı hemen öldürmez; ancak bakımsız kalırsa hastalıkların ve zararlıların girişine kapı açar ve ağacı yıllar içinde zayıflatır. Bu yazıda ağaç kabuğunun neden çatladığını, hangi ağaçların daha hassas olduğunu, çatlayan kabuğa nasıl bakılacağını ve ağaçları nasıl koruyabileceğinizi anlatıyoruz.

Ağaç kabuğu çatlaması neden olur?

Kış güneşi ve don çatlağı: En sık nedendir. Kışın güneşli günlerde, özellikle öğleden sonra, ağaç gövdesinin güneye ve güneybatıya bakan yüzü güneşle ısınır. Kabuğun altındaki canlı doku, yani kambiyum, bu ılık havada uyanır ve hareketlenir. Güneş batınca sıcaklık birden sıfırın altına düşer ve ısınmış doku hızla donar. Bu ani ısınma ve donma döngüsü dokuyu öldürür ve kabuğun çatlamasına yol açar. Çatlak bazen bir gece içinde, keskin bir sesle oluşabilir.

Güneş yanığı: Hem yazın hem kışın, ince kabuklu genç ağaçların gövdesi doğrudan ve yoğun güneşe maruz kaldığında kabuk ve altındaki doku yanar, kurur ve sonradan çatlar. Sert budamayla taç seyreltildiğinde gövdenin birden güneşe açılması da güneş yanığı riskini artırır.

Hızlı ve düzensiz büyüme: Uzun bir kuraklığın ardından gelen bol yağış ya da sulama, aşırı azotlu gübreleme ve sonbaharda geç yapılan beslemeler, ağacın ani bir büyüme atağına geçmesine neden olur. Kabuk bu hızlı genişlemeye ayak uyduramayıp çatlayabilir.

Mekanik yaralar: Çim biçme makineleri, tırpan, hayvanlar, kemirgenler ve gövdeye sıkıca bağlanıp unutulan teller kabuğu yaralar. Bu yaralar zamanla çatlaklara dönüşebilir.

Hastalıklar: Bazı mantar ve bakteri hastalıkları, kabukta çökük lekeler, kanser yaraları, reçine ya da zamk akıntısı ve çatlaklar oluşturur. Meyve ağaçlarında görülen zamk akmasının nedenleri farklı olabilir ve ayrıca değerlendirilmelidir.

Don çatlağı ile don zararı arasındaki ilişki

Kabuk çatlakları çoğu zaman genel don zararının bir parçasıdır. Aynı soğuk gece, açmış çiçekleri ve genç sürgünleri de etkileyebilir. Bu yüzden kış sonunda kabukta bir çatlak gördüğünüzde, ağacın diğer kısımlarını da kontrol etmek iyi olur. Dondan zarar gören dalların canlı olup olmadığını anlamanın yolları için don zararı yazımıza göz atabilirsiniz. Don çatlakları bazı ağaçlarda her kış aynı yerden yeniden açılabilir; bu durumda gövde korumasını her sonbahar düzenli olarak yapmak gerekir.

Hangi ağaçlar daha hassastır?

İnce ve düz kabuklu ağaçlar ağaç kabuğu çatlamasına en hassas olanlardır. Genç meyve fidanları, özellikle kiraz, vişne, erik, kayısı, şeftali ve elma; ayrıca akçaağaç, ıhlamur, dişbudak ve genç cevizler bu sorundan sıkça etkilenir. Yaşlı ağaçların kalın ve pürüzlü kabuğu ise gövdeyi güneşe ve sıcaklık değişimlerine karşı daha iyi yalıtır.

Güneye ve batıya bakan, kış güneşini doğrudan alan, açık ve rüzgârlı yerlerdeki ağaçlar, kar örtüsünün yansıttığı güneş ışığı nedeniyle daha fazla risk altındadır.

Çatlak kabuğa nasıl bakılır?

Kabuktaki çatlakların çoğu ağaç tarafından zamanla kapatılır. Ağaç, yaranın kenarlarından kallus adı verilen yeni bir doku üreterek yarayı birkaç yıl içinde kapatmaya çalışır. Sizin göreviniz bu süreci desteklemek ve yarayı temiz tutmaktır.

Kenarları temizleyin: Çatlak boyunca kalkmış, gevşemiş ve ölü kabuk parçalarını temiz ve keskin bir bıçakla dikkatlice kesip alın. Sağlam ve canlı kabuğa dokunmayın. Kenarların düzgün ve sağlam kabukla bitmesi, kallusun daha hızlı oluşmasını sağlar.

Yarayı kapatmaya çalışmayın: Eskiden yaygın olarak kullanılan yara macunları ve boyalar, yaranın altında nem tutarak çürümeyi kolaylaştırabilir. Çoğu durumda yaranın açık ve temiz bırakılması, ağacın doğal iyileşmesi için daha iyidir.

Takip edin: Çatlakta zamk ya da reçine akıntısı, kötü koku, mantar oluşumu ya da kabuk altında tüneller görüyorsanız, bir hastalık ya da zararlı söz konusu olabilir; bu durumda daha ayrıntılı bir değerlendirme gerekir.

Ağacı güçlendirin: Dengeli besleme, düzenli ve derin sulama ve dibe serilen malç, ağacın yarayı daha hızlı kapatmasına yardımcı olur.

Genç fidanlarda özel dikkat

Yeni dikilmiş fidanlar, ince kabukları ve henüz gelişmemiş tacları nedeniyle kabuk çatlamasına en açık ağaçlardır. Fidanlıkta sık dikili olarak gölgede büyüyen fidanlar, bahçede birden açık güneşe çıktığında gövdeleri kolayca yanabilir. Dikimden sonraki ilk birkaç kış, gövdeyi açık renkli bir sargıyla ya da kireç badanasıyla korumak bu yüzden özellikle önemlidir. Fidanı bir herekle desteklerken bağın gövdeyi sıkmamasına ve sürtünerek kabuğu yaralamamasına dikkat edin. Meyve fidanlarının dikim ve ilk yıl bakımı için meyve fidanı dikimi yazımız yol gösterir.

Ağaçları korumanın yolları

Kireç badanası: Gövdeye sonbaharda sürülen beyaz kireç badanası, güneş ışığını yansıtarak gövdenin gündüz aşırı ısınmasını önler ve böylece don çatlağı riskini azaltır. Bu geleneksel yöntemin ayrıntıları için ağaç gövdesine kireç badanası yazımıza göz atabilirsiniz.

Gövde sargısı: Genç fidanların gövdesini kışın açık renkli, nefes alan bir sargı ya da kâğıt bantla sarmak da benzer bir koruma sağlar. Sargının ilkbaharda mutlaka çıkarılması gerekir; aksi hâlde nem tutarak zararlılara ortam hazırlar.

Dengeli gübreleme: Yaz sonu ve sonbaharda azotlu gübre vermeyin. Geç verilen azot, kışa hazırlıksız ve yumuşak dokularla girilmesine neden olur. Meyve ağaçlarının sonbahar beslemesi için meyve ağaçlarında sonbahar gübrelemesi yazımız yol gösterir.

Dikkatli budama: Tacı birden ve aşırı seyreltmek, gövdeyi güneşe açar. Budamayı kademeli yapın ve güney yüzünde gövdeyi gölgeleyen birkaç dalı korumaya özen gösterin.

Mekanik koruma: Gövdenin dibine çim biçme makinesiyle yaklaşmayın; gövde çevresinde malçlı bir halka bırakmak hem gövdeyi korur hem de bakımı kolaylaştırır. Gövdeye bağlanan bağları düzenli olarak kontrol edip gevşetin.

Ağaç kabuğu çatlaması çoğu zaman bir uyarıdır: Ağaç kış güneşinden, ani dondan ya da düzensiz büyümeden etkilenmiştir. Çatlağı temiz tutup ağacınızı güçlendirdiğinizde ve gelecek kışlar için gövdesini koruduğunuzda, ağacınız yarasını kapatıp sağlıklı büyümeye devam edecektir.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HG Fidan ToprağıHG Fidan Toprağı299 TL
HG Organik Sebze Yetiştirme ToprağıHG Organik Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL
HasTürk Hümix Sıvı Hümik AsitHasTürk Hümix Sıvı Hümik Asit315 TL
Hastürk Katı Solucan Gübresi 20 KgHastürk Katı Solucan Gübresi 20 Kg1.475 TL

Sık Sorulan Sorular

Ağaç kabuğu neden çatlar?

En sık neden, kışın güneşli günlerde gövdenin güneybatı yüzünün ısınıp gece aniden donmasıdır. Güneş yanığı, kuraklıktan sonra hızlı büyüme, aşırı azot, mekanik yaralar ve bazı hastalıklar da kabuk çatlamasına yol açar.

Çatlayan ağaç kabuğu ne yapılmalı?

Çatlak boyunca kalkmış ve ölü kabuk parçaları temiz bir bıçakla kesilip kenarlar düzeltilir. Yara genellikle açık ve temiz bırakılır; ağaç zamanla yeni dokuyla yarayı kapatır.

Ağaç gövdesine kireç badanası ne işe yarar?

Beyaz kireç badanası güneş ışığını yansıtarak gövdenin kış güneşinde aşırı ısınmasını önler ve böylece don çatlağı riskini azaltır. Genellikle sonbaharda uygulanır.

Hangi ağaçlarda kabuk çatlaması daha sık görülür?

İnce ve düz kabuklu genç ağaçlarda, özellikle kiraz, vişne, erik, kayısı, şeftali, elma ve akçaağaçlarda daha sık görülür. Güneye ve batıya bakan açık yerlerdeki ağaçlar daha fazla risk altındadır.

MÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü