İçeriğe geç
Ana Sayfa › Çiçekler › Lavanta Çoğaltma: Çelikten, Daldırmadan ve Tohumdan Yeni Bitkiler
Çiçekler

Lavanta Çoğaltma: Çelikten, Daldırmadan ve Tohumdan Yeni Bitkiler

Bahçenizdeki tek bir lavanta, doğru yöntemle birkaç yıl içinde mor bir çite dönüşebilir. Çelikten, daldırmadan ve tohumdan lavanta çoğaltmanın adımlarını ve yeni bitkilerin bakımını anlatıyoruz.

HÇ
· 5 dk okuma
Saksılarda yetişen genç lavanta bitkileri

Fotoğraf: Forest and Kim Starr · CC BY 3.0 us · Wikimedia Commons

Kısaca

Lavanta çoğaltma için en kolay yöntem çelik almaktır. Sonbahar başında ya da ilkbaharda, çiçek açmamış sürgünlerden 8–10 cm'lik yarı odunsu çelikler alınır, alt yaprakları temizlenir ve süzek, perlitli bir karışıma dikilir. Daldırma yönteminde dal toprağa gömülerek köklendirilir. Tohumdan yetiştirme mümkündür ama yavaştır ve bitkiler anaya benzemeyebilir.

Lavanta çoğaltma, bahçesinde ya da balkonunda bir lavanta bulunan herkesin kolayca öğrenebileceği keyifli bir uğraştır. Lavanta tohumdan da yetişebilir; ama en hızlı ve en güvenilir yol, mevcut bir bitkiden çelik almaktır. Bu sayede annesiyle aynı renkte, aynı kokuda ve aynı formda yeni bitkiler elde edersiniz. Tek bir sağlıklı lavanta, birkaç yıl içinde bir bahçe yolunu çevreleyen mor ve kokulu bir çite dönüşebilir. Üstelik köklendirilen küçük lavantalar, sevdiklerinize verilebilecek zarif ve anlamlı hediyelerdir. Sonbaharın ılık günleri ve ilkbahar, lavanta çoğaltmak için en uygun dönemlerdir; kışın ise sonbaharda alınan çelikler serin ve aydınlık bir köşede yavaş yavaş kök salar. Bu yazıda lavanta çoğaltmanın üç yöntemini ve yeni bitkilerin bakımını anlatıyoruz.

Lavanta çoğaltma için en uygun zaman

Lavanta çeliklerinin köklenmesi için en uygun dönemler şunlardır:

  • İlkbahar (nisan–mayıs): Yeni çıkan, henüz çiçek açmamış yumuşak sürgünlerden alınan çelikler hızla köklenir.
  • Yaz sonu ve sonbahar başı (ağustos sonu–ekim): Çiçeklenme bittikten sonra, o yılın sürgünlerinin alt kısmı biraz odunlaşmışken alınan yarı odunsu çelikler en güvenilir sonucu verir. Bu çelikler kışı serin ve aydınlık bir yerde geçirerek köklenir ve ilkbaharda dikime hazır olur.

Kış ortasında, bitki dinlenmedeyken alınan çeliklerin köklenmesi çok yavaştır; bu dönemde çelik almak yerine sonbaharda alınan çeliklerin bakımına odaklanmak daha doğrudur.

1. Çelikle lavanta çoğaltma

Çelik seçimi: Sağlıklı ve güçlü bir anaç bitkiden, çiçek açmamış ya da çiçek sapı olmayan sürgünler seçin. Çiçek sapı olan sürgünler enerjisini çiçeğe verdiği için daha zor köklenir. Sürgünlerin 8–10 cm uzunluğunda olması idealdir.

Kesim: Temiz ve keskin bir makasla ya da bıçakla sürgünü bir yaprak boğumunun hemen altından kesin. Yarı odunsu çeliklerde, sürgünü ana daldan aşağı doğru çekerek küçük bir kabuk parçası (topuk) ile birlikte koparmak, köklenmeyi kolaylaştırır.

Hazırlık: Çeliğin alt yarısındaki yaprakları dikkatlice temizleyin; yalnızca uç kısımda birkaç yaprak kalsın. İsteğe bağlı olarak kesik ucu bir köklendirme hormonuna batırabilirsiniz; lavanta çoğu zaman bu olmadan da köklenir.

Dikim: Çelikleri, yarı yarıya perlit ya da iri kumla karıştırılmış, süzek bir toprağa, alt yarısı gömülecek şekilde dikin. Küçük saksılara tek tek ya da bir viyole sıra sıra dikebilirsiniz. Toprağı hafifçe bastırın ve çok hafif sulayın.

Bakım: Çelikleri parlak ama doğrudan güneş almayan, serin bir yerde tutun. Toprağı yalnızca hafif nemli tutun; fazla su, çeliklerin dibinden çürümesine yol açar. Lavanta çelikleri nemli bir örtü altında değil, havadar bir ortamda daha iyi köklenir. İlkbahar çelikleri genellikle 3–4 hafta, sonbahar çelikleri ise birkaç ay içinde köklenir. Çeliği hafifçe çektiğinizde direnç hissediyorsanız kökler oluşmuştur.

2. Daldırma yöntemi

Daldırma, çelikten de kolay ve neredeyse kesin sonuç veren bir yöntemdir; ancak yalnızca bahçede yere dikili bitkilerde uygulanabilir. İlkbaharda ya da sonbaharda, bitkinin toprağa yakın, esnek bir dalını seçin. Dalın orta kısmındaki yaprakları temizleyin, bu kısmı toprağa doğru eğin ve 5–8 cm derinliğe gömün. Gerekirse bir tel ya da taşla sabitleyin; dalın ucu toprağın dışında kalmalıdır. Birkaç ay içinde gömülen kısımdan kökler çıkar. Kökler gelişince dalı ana bitkiden kesip yeni bitkiyi istediğiniz yere dikebilirsiniz.

3. Tohumdan lavanta

Lavanta tohumdan da yetiştirilebilir; ancak bu yöntem daha yavaştır ve sabır ister. Tohumlar küçüktür ve çimlenmeleri düzensizdir. Çimlenmeyi artırmak için tohumları ekimden önce birkaç hafta buzdolabında, nemli bir ortamda soğuklamaya tabi tutmak faydalıdır; bunun ayrıntılarını tohum soğuklama yazımızda anlattık.

Soğuklanan tohumları kış sonunda ya da ilkbaharda, ince ve süzek bir tohum karışımının yüzeyine serpip üzerini çok ince örtün. Çimlenme 2–4 hafta sürebilir. Tohumdan yetişen bitkiler genellikle ikinci yılda çiçek açar ve anaç bitkiye benzemeyebilir; renk ve formda farklılıklar görülebilir.

Yeni bitkilerin bakımı

Köklenen çelikleri, birkaç yeni yaprak çıkardıktan sonra aromatik bitkiler için hazırlanmış süzek bir toprakla doldurulmuş biraz daha büyük saksılara alın. Lavanta kökleri sürekli ıslak toprağa hiç dayanamaz; bu yüzden saksı toprağının süzek olması ve sulamanın ölçülü yapılması çok önemlidir. Doğru toprağın özellikleri için aromatik bitki toprağı yazımıza göz atabilirsiniz.

Sonbaharda alınan ve kışı saksıda geçirecek genç bitkileri serin (5–10 °C) ve aydınlık bir yerde, örneğin kapalı bir balkonda ya da soğuk bir pencere önünde tutun. Kışın çok az sulayın. İlkbaharda don tehlikesi geçtikten sonra bahçeye ya da büyük saksılara dikebilirsiniz.

Yeni lavantaları şekillendirmek

Genç lavantaların toplu ve sık büyümesi için ilk yıl sürgün uçlarını birkaç kez hafifçe koparın. İlk yıl açan çiçek saplarını kesmek de bitkinin enerjisini kök ve dal gelişimine yönlendirir. Lavanta budamasının ayrıntıları için lavanta budama yazımıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

Çeliklerin köklenmemesinin en yaygın nedeni fazla sudur. Lavanta, kuru ve süzek ortamların bitkisidir; sürekli ıslak tutulan bir karışımda çelikler kök çıkarmak yerine dipten kararır. Toprağı hafif nemli tutmak, üstünü şeffaf bir kapla tamamen kapatmamak ve her gün kısa bir süre havalandırmak bu sorunu büyük ölçüde önler.

İkinci hata, çiçek açmış ya da tomurcuk bağlamış sürgünlerden çelik almaktır. Bu sürgünler enerjilerini çiçeğe harcadığı için zor köklenir. Mecbur kalırsanız tomurcukları koparın. Üçüncü hata ise sabırsızlıktır: çelikleri kök gelişip gelişmediğini görmek için sık sık çekmek, yeni oluşan ince kökleri koparır. Çeliği hafifçe çektiğinizde direnç hissediyorsanız kökler oluşmuştur; bundan sonra bitkiyi kendi saksısına alabilirsiniz.

Son olarak, köklenen genç bitkileri ilk kışlarında açık bahçede, ıslak ve ağır toprağa dikmekten kaçının. İlk kışı saksıda, yağmurdan korunan aydınlık bir köşede geçiren lavantalar ilkbaharda çok daha güçlü başlar.

Hangi lavantalar kolay çoğalır?

İngiliz lavantası (Lavandula angustifolia) ve melez lavantalar (Lavandula × intermedia) çelikten kolayca çoğalır. Fransız lavantası (Lavandula stoechas) ise tohumdan da kolayca yetişir ve bahçede kendiliğinden tohum dökebilir. Melez lavantalar genellikle kısır olduğu için yalnızca çelikle çoğaltılabilir.

Lavanta çoğaltma, bahçenizi az maliyetle kokulu bir mor denize dönüştürmenin en keyifli yoludur. Bu sonbaharda aldığınız birkaç çelik, gelecek yaz bahçenizin en sevilen köşesini oluşturabilir. Lavantanın genel bakımı için lavanta yetiştirme yazımıza da göz atabilirsiniz.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HG Aromatik Bitkiler İçin Saksı ToprağıHG Aromatik Bitkiler İçin Saksı Toprağı249 TL
HG Tarım PerlitiHG Tarım Perliti200 TL
Arzuman Lavanta Tohumu - 100 AdetArzuman Lavanta Tohumu - 100 Adet75 TL
HG Akıllı Bitki ve Saksı ToprağıHG Akıllı Bitki ve Saksı Toprağı249 TL

Sık Sorulan Sorular

Lavanta nasıl çoğaltılır?

En kolay yöntem çelik almaktır. Çiçek açmamış sürgünlerden 8–10 cm'lik çelikler alınır, alt yaprakları temizlenir ve süzek, perlitli bir karışıma dikilir. Daldırma ve tohumla da çoğaltılabilir.

Lavanta çeliği ne zaman alınır?

İlkbaharda (nisan–mayıs) yumuşak sürgünlerden ya da yaz sonu ve sonbahar başında yarı odunsu sürgünlerden alınır. Sonbahar çelikleri kışı serin ve aydınlık bir yerde geçirerek köklenir.

Lavanta çeliği suda köklenir mi?

Suda köklenebilir; ancak suda oluşan kökler toprağa geçişte zorlanır ve çürüme riski yüksektir. Süzek, perlitli bir karışımda köklendirmek daha güvenilirdir.

Lavanta tohumdan yetişir mi?

Yetişir; ancak çimlenme yavaş ve düzensizdir. Tohumları birkaç hafta soğuklamak çimlenmeyi artırır. Tohumdan yetişen bitkiler genellikle ikinci yılda çiçek açar ve anaya benzemeyebilir.

HÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü