Sardunya Hastalıkları: Yaprakta Halka, Gövdede Kararma ve Kurşuni Küf
Sardunyada yapraklardaki kahverengi halkalar, kararan gövdeler ve çürüyen çiçekler farklı sorunların işaretidir. En sık görülen sardunya hastalıklarını ve kışlatma döneminde dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

Fotoğraf: SAplants · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
En sık görülen sardunya hastalıkları pas, kurşuni küf, gövde ve kök çürüklüğü ile yaprak lekesidir; ödem ve yaprak sararması da sık görülen bakım kaynaklı sorunlardır. Çoğu fazla sudan, havasız ortamdan ve yaprakların ıslak kalmasından kaynaklanır. Süzek toprak, ölçülü sulama, havalandırma ve hastalıklı yaprakların temizlenmesi en etkili önlemlerdir.
Sardunya hastalıkları, balkonlarımızın en sevilen çiçeğini yetiştirenlerin özellikle sonbahar ve kış aylarında sık karşılaştığı sorunlardır. Yaz boyunca rengârenk açan sardunyalar, havaların serinleyip nemin arttığı, bitkilerin içeri alındığı ve ışığın azaldığı dönemde çeşitli hastalıklara yakalanabilir. Yaprak altlarında kahverengi halkalar, gövdenin dipten kararması, çiçek ve yaprakların gri bir küfle kaplanması ya da yaprakların bir anda sararması bunların en tipik örnekleridir. İyi haber şu ki sardunyalarda görülen sorunların büyük çoğunluğu bakım koşullarıyla ilgilidir ve doğru önlemlerle kolayca önlenebilir. Bu yazıda en sık görülen hastalıkları tanıtıyor, kışlatma döneminde dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.
En sık görülen sardunya hastalıkları
| Sorun | Tipik belirti | Neden |
|---|---|---|
| Sardunya pası | Yaprak altında halka şeklinde kahverengi kabarcıklar, üstte sarı lekeler | Nemli hava, ıslak yapraklar |
| Kurşuni küf | Çiçek ve yapraklarda kahverengi çürüklük, üzerinde gri tozlu küf | Serin, nemli ve havasız ortam |
| Gövde ve kök çürüklüğü | Gövdenin dipten kararması, solma, kötü koku | Fazla su, ağır toprak |
| Bakteriyel yaprak lekesi | Yapraklarda küçük, su emmiş görünümlü lekeler, solgunluk | Bulaşık çelikler, sıçrayan su |
| Ödem | Yaprak altlarında mantar gibi küçük kabarcıklar | Serin havada fazla su |
| Yaprak sararması | Alt yaprakların sararıp dökülmesi | Fazla su, ışık azlığı, doğal yaşlanma |
Sardunya pası
Sardunya pasında yaprakların alt yüzünde, genellikle halkalar hâlinde dizilmiş, kahverengi ve tozlu küçük kabarcıklar oluşur; yaprağın üst yüzünde ise bu kabarcıkların karşısında sarı lekeler görülür. Hastalık ilerledikçe yapraklar sararır ve dökülür. Pas, nemli ve serin havalarda, yaprakları uzun süre ıslak kalan bitkilerde kolayca yayılır. Hastalıklı yaprakları hemen koparın, yaprakları ıslatmadan sulayın ve bitkileri havadar bir yerde tutun. Pas hastalığının genel özellikleri için pas hastalığı yazımıza göz atabilirsiniz.
Kurşuni küf
Kurşuni küf, sardunyanın özellikle sonbahar ve kış aylarında en sık görülen hastalığıdır. Solmuş çiçeklerde ve yaprakların toprağa değen kısımlarında başlayan kahverengi çürüklük, kısa sürede gri, tozlu bir küf tabakasıyla kaplanır. Serin, nemli ve havasız ortamlar, sık dizilmiş saksılar ve toplanmayan solmuş çiçekler hastalığı kolaylaştırır. Solmuş çiçekleri ve sararmış yaprakları düzenli olarak temizlemek, en etkili önlemdir. Ayrıntılar için kurşuni küf yazımıza bakabilirsiniz.
Gövde ve kök çürüklüğü
Gövdenin toprağa yakın kısmının kararıp yumuşaması, sardunyanın en tehlikeli sorunudur. Çoğu zaman ağır ve su tutan toprak ile fazla sulamadan kaynaklanır. Hastalık ilerledikçe gövde dipten yukarı doğru siyahlaşır ve bitki solarak ölür. Kararmış bitkiyi kurtarmak genellikle mümkün değildir; ancak gövdenin üst kısımları hâlâ sağlıklıysa buralardan çelik alarak yeni bitkiler elde edebilirsiniz.
Önlemenin yolu, sardunyayı süzek bir toprağa dikmek ve toprağın üst kısmı kuruduğunda sulamaktır. Sardunya, kuraklığa fazla sudan çok daha iyi dayanır. Saksı toprağına perlit eklemek drenajı iyileştirir.
Ödem: hastalık değil, su fazlalığı
Yaprakların alt yüzünde küçük, su dolu, sonra mantar gibi sertleşen kahverengi kabarcıklar görüyorsanız bu bir hastalık değil, ödemdir. Serin ve nemli havalarda toprak çok ıslakken kökler yaprakların buharlaştırabileceğinden fazla su alır ve yaprak hücreleri patlar. Sulamayı azaltmak ve bitkiyi daha havadar ve aydınlık bir yere almak ödemi önler. Zarar görmüş yapraklar eski hâline dönmez ama yeni yapraklar sağlıklı çıkar.
Kışlatma döneminde dikkat
Sardunyaların hastalıklara en açık olduğu dönem, kışı içeride geçirdikleri aylardır. Işığın azaldığı, havanın serin ve nemli olduğu bu dönemde bitkiler yavaş büyür ve az su tüketir. Kışlatma sırasında şunlara dikkat edin:
- Bitkileri içeri almadan önce hastalıklı yaprakları ve solmuş çiçekleri temizleyin, gerekirse dallarını üçte bir oranında kısaltın.
- Aydınlık ve serin (8–15 °C) bir yer seçin.
- Sulamayı iyice azaltın; toprak neredeyse kuruduğunda az miktarda sulayın.
- Saksıları birbirine değmeyecek şekilde, havadar bir düzende yerleştirin.
- Sararan yaprakları ve küflenen kısımları düzenli olarak temizleyin.
Kışlatmanın ayrıntıları için sardunya kışlatma yazımıza göz atabilirsiniz.
Yaprak sararması her zaman hastalık değildir
Sardunyalarda en sık karşılaşılan şikâyet, alt yaprakların sararıp dökülmesidir. Bu durum her zaman bir hastalığa işaret etmez. Bitki büyüdükçe en alttaki yaşlı yapraklar doğal olarak sararır ve dökülür; özellikle içeri alındıktan sonraki ilk haftalarda, ışığın azalmasına uyum sağlamaya çalışan bitki birkaç yaprağını kaybedebilir. Ancak sararma hızla yukarı doğru ilerliyorsa, toprağın sürekli ıslak kalıp kalmadığını ve bitkinin yeterli ışık alıp almadığını kontrol edin. Yaprakların kenarlarından kızarması ise çoğu zaman soğuğa ya da besin eksikliğine verilen bir tepkidir ve ilkbaharda kendiliğinden düzelir.
Çeliklerden yeni ve sağlıklı bitkiler
Hastalıktan zarar görmüş ya da yıllar içinde odunlaşıp seyrekleşmiş sardunyaları yenilemenin en kolay yolu çelik almaktır. Sağlıklı sürgünlerden 8–10 cm uzunluğunda, birkaç yapraklı çelikler kesip alt yapraklarını temizleyin ve kesik uçlarını birkaç saat kurutun. Ardından süzek bir toprağa dikin ve toprağı yalnızca hafif nemli tutun. Sardunya çelikleri genellikle iki üç hafta içinde köklenir. Hastalıklı bitkilerden çelik almaktan kaçının; hastalık etkenleri çeliklerle taşınabilir.
Zararlılar
Kışın içerideki sardunyalarda beyaz sinek ve yaprak biti, yazın balkonda ise bazı bölgelerde sardunya güvesi tırtılları görülebilir. Beyaz sinekle mücadelenin yolları için beyaz sinek yazımıza bakabilirsiniz.
Sağlıklı sardunya için temel kurallar
Sardunya hastalıklarının büyük çoğunluğu dört basit kuralla önlenebilir: süzek bir toprak, ölçülü sulama, bol ışık ve iyi hava dolaşımı. Yaprakları ıslatmadan sulamak, solmuş çiçekleri ve sararan yaprakları düzenli temizlemek ve aşırı azotlu gübrelemeden kaçınmak da bitkinin direncini artırır. Sardunyanın genel bakımı için sardunya bakımı yazımıza göz atabilirsiniz.
Sardunya, doğru koşullar sağlandığında yıllarca yaşayan ve her yaz balkonunuzu renklendiren cömert bir bitkidir. Hastalık belirtilerini erken fark etmek ve bakım alışkanlıklarınızı mevsime göre ayarlamak, onu uzun yıllar sağlıklı tutmanın anahtarıdır.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
En sık görülen sardunya hastalıkları nelerdir?
Pas, kurşuni küf, gövde ve kök çürüklüğü ile bakteriyel yaprak lekesi en sık görülen hastalıklardır. Ödem ve yaprak sararması da bakım kaynaklı sık sorunlardır.
Sardunya yaprak altındaki kahverengi halkalar nedir?
Yaprak altında halka şeklinde dizilmiş kahverengi, tozlu kabarcıklar sardunya pasının tipik belirtisidir. Hastalıklı yapraklar koparılmalı ve yapraklar ıslatılmadan sulanmalıdır.
Sardunyanın gövdesi neden kararır?
Gövdenin dipten kararıp yumuşaması çoğunlukla ağır ve su tutan toprak ile fazla sulamadan kaynaklanan gövde ve kök çürüklüğüdür. Sağlıklı üst kısımlardan çelik alınarak bitki yenilenebilir.
Kışın sardunya neden hastalanır?
Işığın azaldığı, havanın serin ve nemli olduğu dönemde bitki yavaş büyür ve az su tüketir. Fazla sulama ve havasız ortam kurşuni küf, ödem ve çürüklüğe yol açar.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.