İçeriğe geç
Ana Sayfa › Gündem › Tarla Kiralama: Kira Sözleşmesinde ve Arazi Seçiminde Dikkat Edilecekler
Gündem

Tarla Kiralama: Kira Sözleşmesinde ve Arazi Seçiminde Dikkat Edilecekler

Arazisi olmayan ya da üretimini büyütmek isteyen çiftçi için tarla kiralamak hızlı bir çözümdür. Kiralık araziyi incelemekten sözleşme maddelerine kadar dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

Halil İbrahim Çelik
· 4 dk okuma
Bulutlu bir günde yeşil, geniş bir tarım arazisi

Fotoğraf: Tony Hisgett from Birmingham, UK · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Tarla kiralarken önce arazinin toprağı, suyu, ulaşımı ve son yıllarda ne ekildiği incelenir. Kira sözleşmesi mutlaka yazılı yapılmalı; kira bedeli ve ödeme zamanı, süre, kullanım amacı, su ve kuyu kullanımı, toprak iyileştirme ve ağaç dikimi gibi konular açıkça yazılmalıdır. Kiralanan arazi ÇKS'ye kiracı adına kaydedilebilir.

Tarım yapmak isteyen herkesin kendi arazisi olmuyor. Kimi genç çiftçi işe kiralık tarlayla başlıyor, kimi deneyimli üretici ekim alanını büyütmek için komşu tarlayı kiralıyor, kimi de köyde boş duran aile arazisini işlemek için akrabasıyla anlaşıyor. Tarla kiralama, büyük bir sermaye bağlamadan üretim yapmanın en yaygın yoludur. Ancak iyi incelenmeden kiralanan arazi ya da özensiz hazırlanmış bir sözleşme, sezon sonunda büyük sorunlara yol açabilir. Bu yazıda tarla kiralarken arazi seçiminde ve kira sözleşmesinde dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz.

Tarla kiralama öncesi araziyi tanıyın

Kira sözleşmesini konuşmadan önce arazinin gerçekten sizin üretim planınıza uygun olup olmadığını anlamanız gerekir.

Toprak yapısı: Toprağın kumlu mu, killi mi, taşlı mı olduğuna bakın. Bir avuç toprağı nemliyken sıkın; dağılıyorsa kumlu, hamur gibi şekil alıyorsa killi bir toprak olabilir. Mümkünse kira öncesinde bir toprak analizi yaptırın. Analiz, toprağın pH değerini, organik maddesini ve besin durumunu gösterir. Toprak pH'ının ne anlama geldiğini toprak pH nedir yazımızda anlattık.

Su durumu: Arazinin sulanıp sulanamadığı, suyun kaynağı (kanal, kuyu, gölet) ve sulama hakkının kiracıya geçip geçmediği verim açısından belirleyicidir. Sulanabilir ve sulanamayan arazilerin kira bedelleri de genellikle farklıdır.

Önceki ürünler: Son birkaç yılda tarlada ne ekildiğini öğrenin. Aynı ürünün yıllarca ekildiği tarlalarda hastalık ve zararlı birikimi olabilir. Ekim nöbetine uygun bir planlama yapmak için bu bilgi önemlidir.

Ulaşım ve konum: Tarlaya traktör ve kamyonla ulaşılabilmesi, kışın yolun kapanıp kapanmadığı ve ürünü teslim edeceğiniz yere uzaklığı maliyetleri doğrudan etkiler.

Eğim ve drenaj: Eğimli tarlalarda erozyon, çukur tarlalarda su göllenmesi sorun olabilir.

Tapu ve sahiplik bilgisini doğrulayın

Kiraladığınız kişinin arazinin gerçek sahibi ya da sahibi adına kiraya vermeye yetkili olduğundan emin olun. Hisseli arazilerde tüm hissedarların onayı ya da aralarındaki kullanım anlaşması önemlidir. Aksi hâlde sezon ortasında başka bir hissedar araziye hak iddia edebilir. Tapu bilgileri, e-Devlet üzerinden arazi sahibinin izniyle ya da tapu müdürlüğünden kontrol edilebilir.

Kira sözleşmesinde olması gerekenler

Tarla kiralama mutlaka yazılı bir sözleşmeyle yapılmalıdır. Sözlü anlaşmalar hem anlaşmazlık durumunda hem de resmî kayıtlarda geçerli olmaz. Sözleşmede şu konular açıkça yer almalıdır:

  1. Tarafların bilgileri: Kiraya verenin ve kiracının kimlik bilgileri.
  2. Arazinin tanımı: İl, ilçe, köy, ada ve parsel numarası ile kiralanan alanın büyüklüğü.
  3. Kira süresi: Başlangıç ve bitiş tarihi. Tarımda kira süresinin en az bir üretim dönemini kapsaması gerekir; toprak iyileştirme yapacaksanız birkaç yıllık sözleşme daha uygundur.
  4. Kira bedeli ve ödeme şekli: Nakit mi, ürün payı mı olacağı, ödeme tarihleri ve yıllık artışın nasıl yapılacağı.
  5. Kullanım amacı: Arazinin hangi amaçla kullanılacağı ve hangi ürünlerin ekilebileceği.
  6. Su ve tesisler: Kuyu, sulama sistemi, depo gibi tesislerin kullanımı ve bakımının kime ait olduğu.
  7. Toprak iyileştirme ve yatırımlar: Kiracının yaptığı gübreleme, toprak düzenleme, çit ve sulama yatırımlarının sözleşme bitince ne olacağı.
  8. Ağaç dikimi ve kalıcı yapılar: Kiracının ağaç dikip dikemeyeceği ya da kalıcı yapı yapıp yapamayacağı.
  9. Sözleşmenin bitişi ve yenilenmesi: Fesih koşulları ve yenileme önceliği.

Sözleşmenin iki nüsha olarak hazırlanması ve her iki tarafın da birer nüshayı saklaması, ileride çıkabilecek tartışmalarda en sağlam dayanaktır. Sözleşmeyi imzalamadan önce bölgenizdeki ziraat odasından ya da bir hukukçudan destek almak, ileride çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.

Kiralık arazi ve ÇKS kaydı

Kiraladığınız araziyi, kira sözleşmesiyle birlikte çiftçi kayıt sistemine kendi adınıza kaydettirebilirsiniz. Bu kayıt, birçok tarımsal destek ve tarım sigortası için gereklidir. Aynı arazinin aynı yıl için yalnızca bir kişi adına kayıtlı olabileceğini unutmayın; arazi sahibiyle kimin kayıt yaptıracağını baştan netleştirin. Ayrıntılar için çiftçi kayıt sistemi yazımıza bakabilirsiniz. Kiralık arazideki ürününüzü doğal afetlere karşı korumak için TARSİM yazımız da yol gösterir.

Kira bedeli nasıl belirlenir?

Kira bedeli bölgeden bölgeye ve araziden araziye büyük farklılık gösterir. Aynı köyde bile yan yana duran iki tarlanın kira bedeli, birinin sulanıp diğerinin sulanamaması nedeniyle birkaç kat farklı olabilir. Arazinin sulanabilir olması, toprağın verimliliği, yola ve köye yakınlığı, parsel büyüklüğü ve şekli bedeli etkileyen başlıca etkenlerdir. Bedeli belirlerken bölgedeki benzer arazilerin kira bedellerini ziraat odasından ya da çevredeki üreticilerden öğrenmek, hem kiracıyı hem de arazi sahibini adil bir noktada buluşturur. Ürün payı ile yapılan kiralarda ise payın hangi ürün üzerinden ve hangi aşamada (tarlada mı, depoda mı) hesaplanacağı açıkça yazılmalıdır.

Kiracı ile arazi sahibi arasında güven

Uzun soluklu ve sağlıklı bir kira ilişkisi her iki taraf için de kazançlıdır. Arazi sahibi toprağının iyi işlendiğini ve korunduğunu görmek ister; kiracı ise emek verdiği toprağın verimini birkaç yıl boyunca kullanmak ister. Bu yüzden kısa süreli kiralarda kiracının toprağa yatırım yapma isteği düşük olur, uzun süreli kiralarda ise toprak iyileştirme daha anlamlı hâle gelir. Kira süresinin uzunluğu, toprağın geleceği açısından da önemlidir.

Ürününüzü bir alıcıya önceden satmayı planlıyorsanız kira süresi ile alıcıyla yapacağınız anlaşmanın süresini uyumlu tutun. Bu konuda sözleşmeli üretim yazımız fikir verebilir.

Kiralık tarlada toprağı korumak

Kiralık tarlada verimi sürdürmenin yolu, toprağı yalnızca tüketmek yerine beslemektir. Organik maddesi düşük tarlalarda solucan gübresi gibi organik girdiler toprağın yapısını iyileştirir ve su tutmasını artırır. Kira sözleşmesinde toprak iyileştirme yatırımlarının nasıl değerlendirileceği yazılıysa bu yatırım her iki taraf için de güvence altına alınmış olur. Tarlanız için solucan gübresi ihtiyacını ve uygun miktarı müşteri hizmetlerimize (+90 553 727 2929) danışabilirsiniz.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
Hastürk Katı Solucan Gübresi 20 KgHastürk Katı Solucan Gübresi 20 Kg1.475 TL
Leonardit - Organik Toprak DüzenleyiciLeonardit - Organik Toprak Düzenleyici275 TL
HasTürk Sıvı Solucan GübresiHasTürk Sıvı Solucan Gübresi350 TL
HasTürk Hümix Sıvı Hümik AsitHasTürk Hümix Sıvı Hümik Asit315 TL

Sık Sorulan Sorular

Tarla kiralarken nelere dikkat edilmeli?

Arazinin toprak yapısı, su durumu, son yıllarda ekilen ürünler, ulaşım ve drenaj incelenmeli; tapu ve sahiplik bilgisi doğrulanmalı ve kira mutlaka yazılı bir sözleşmeyle yapılmalıdır.

Tarla kira sözleşmesinde hangi maddeler olmalı?

Taraf ve arazi bilgileri, kira süresi, bedel ve ödeme şekli, kullanım amacı, su ve tesis kullanımı, toprak iyileştirme ve ağaç dikimi ile fesih ve yenileme koşulları yer almalıdır.

Kiralık tarla ÇKS'ye kaydedilir mi?

Evet. Kiracı, kira sözleşmesiyle araziyi kendi adına çiftçi kayıt sistemine kaydettirebilir. Aynı arazi aynı yıl için yalnızca bir kişi adına kayıtlı olabilir.

Hisseli tarla kiralanır mı?

Kiralanabilir ancak tüm hissedarların onayı ya da aralarındaki kullanım anlaşması önemlidir. Aksi hâlde başka bir hissedar sezon ortasında araziye hak iddia edebilir.

Halil İbrahim Çelik
HasTürk Gübre Yöneticisi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edininLinkedIn profiliInstagram

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü