Kızılcık Yetiştirme: Kışın İlk Açan, Yazın Kırmızı Meyve Veren Ağaç
Kış sonunda yapraklardan önce açan sarı çiçekleri ve yaz sonunda olgunlaşan kırmızı ekşi meyveleriyle kızılcık, dayanıklı ve uzun ömürlü bir meyve ağacıdır. Dikiminden hasadına kadar kızılcık yetiştirmeyi anlatıyoruz.

Fotoğraf: Lazaregagnidze · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Kızılcık (Cornus mas), soğuğa ve kurağa dayanıklı, uzun ömürlü bir meyve ağacıdır. Fidanlar kasım–mart arasında güneşli ya da yarı gölge, süzek bir yere dikilir. Şubat–mart aylarında sarı çiçekler açar; daha iyi tozlanma için iki ağaç birlikte dikilir. Meyveler ağustos–eylülde koyu kırmızıya döndüğünde, hafifçe yumuşamışken hasat edilir.
Kızılcık, ülkemizin dağlarında, orman kenarlarında ve köy bahçelerinde yüzyıllardır yetişen, yerli ve son derece dayanıklı bir meyve ağacıdır. Kışın sonunda, şubat ayında, henüz başka hiçbir ağaç uyanmamışken çıplak dallarını küçük, sarı çiçek kümeleriyle kaplar; arılar için yılın ilk besin kaynaklarından biri olur. Yaz sonunda ise dallar, zeytin büyüklüğünde, parlak kırmızı ve ekşi meyvelerle dolar. Bu meyveler marmelattan şerbete, tarhanadan turşuya kadar mutfağımızda geniş bir yer tutar. Kızılcık az bakım ister, hastalıklara dayanıklıdır ve yüz yılı aşkın bir süre yaşayabilir. Fidan dikiminin en uygun dönemi olan kış ayları, bahçenize bir kızılcık ağacı eklemek için doğru zamandır. Bu yazıda kızılcık yetiştirmenin bütün aşamalarını anlatıyoruz.
Kızılcığı tanıyalım
Kızılcık (Cornus mas), kızılcıkgiller ailesinden, yaprak döken küçük bir ağaç ya da büyük bir çalıdır. Genellikle 3–6 metre boyunda, yayvan ve sık bir taç oluşturur. Ülkemizde özellikle Karadeniz, Marmara ve İç Anadolu bölgelerinde doğal olarak yetişir.
Çiçekleri kış sonunda, yapraklardan önce açar. Küçük sarı çiçekler kümeler hâlinde dalları kaplar ve ağaca uzaktan bakıldığında sarı bir bulut görünümü verir. Meyveler yazın yavaş yavaş gelişir ve ağustos sonu ile eylül arasında olgunlaşır. Olgunlaştığında koyu kırmızı, parlak ve oval bir görünüm alır; tadı ekşi ve hafif buruktur. Tam olgunlukta ve dalından düştükten sonra biraz bekletildiğinde tatlanır.
Bahçelerde yetiştirilen ıslah edilmiş çeşitler, yabani kızılcıklara göre daha iri ve etli meyveler verir. Sarı meyveli çeşitler de bulunur.
Kızılcık için yer seçimi
Kızılcık güneşli ya da yarı gölge yerlerde yetişir. Bol güneş, meyvelerin daha iyi renklenmesini ve tatlanmasını sağlar; ama orman kenarı kökenli bir bitki olduğu için hafif gölgeye de iyi uyum sağlar. Soğuğa çok dayanıklıdır; –25 °C'ye kadar soğuklara dayanabilir. Erken açan çiçekleri hafif donlardan genellikle etkilenmez.
Zamanla geniş bir taç oluşturduğu için binalardan ve diğer ağaçlardan en az 3–4 metre uzakta dikilmelidir. Sık ve dayanıklı yapısı sayesinde doğal bir çit bitkisi olarak da kullanılabilir. Karışık çitler için çit bitkileri yazımıza göz atabilirsiniz.
Toprak
Kızılcık, toprak konusunda seçici değildir. Kireçli, kumlu ve tınlı topraklarda iyi yetişir; hafif asidik topraklara da uyum sağlar. Önemli olan suyun birikmemesidir; ağır ve su tutan topraklarda kök sorunları görülebilir. Dikim çukuruna bir miktar organik madde eklemek, fidanın ilk yıllarda güçlü bir kök sistemi oluşturmasına yardım eder.
Dikim
Kızılcık fidanları, yaprak döktükten sonra kasım ile mart arasında, toprağın donmuş ve çamurlu olmadığı günlerde dikilir. Kök topunun iki katı genişlikte bir çukur açın, çıkan toprağı organik gübreyle karıştırın, fidanı fidanlıkta durduğu derinlikte yerleştirin ve bol can suyu verin.
Kızılcık kendi kendine kısmen meyve verebilir; ancak farklı çeşitlerden ya da farklı tohumlardan yetişmiş en az iki ağacın birlikte dikilmesi, tozlanmayı ve verimi belirgin şekilde artırır. Ağaçlar arasında 4–5 metre mesafe bırakın. Fidan dikiminin ayrıntıları için meyve fidanı dikimi ve fidan çukuru nasıl hazırlanır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sulama ve gübreleme
Dikimden sonraki ilk iki yıl, özellikle yaz aylarında düzenli sulama yapın. Yerleşmiş kızılcık ağaçları kurağa oldukça dayanıklıdır ve genellikle yalnızca uzun kurak dönemlerde sulama ister. Ancak meyve gelişimi döneminde yapılan derin sulamalar, meyvelerin daha iri ve sulu olmasını sağlar.
Kızılcık fazla gübre istemez. Kışın ağacın dibine taç izdüşümü boyunca organik gübre serip toprağa karıştırmak yeterlidir. Kış beslemesinin ayrıntıları için kış gübrelemesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Budama
Kızılcık doğal olarak güzel bir form oluşturur ve sert budamaya ihtiyaç duymaz. Gerekli budama, kış sonunda ya da çiçeklenme bittikten hemen sonra yapılır. Kuru, kırık, hastalıklı ve birbirini kesen dallar çıkarılır, tacın içi ışık alacak şekilde hafifçe seyreltilir. Dipten çıkan sürgünler, ağaç formunda yetiştirmek istiyorsanız temizlenir; çalı formunda istiyorsanız birkaç tanesi bırakılabilir. Kızılcık meyvelerini önceki yılın dallarında oluşan kısa sürgünlerde verdiği için aşırı budamadan kaçının.
Hasat
Kızılcık meyveleri ağustos sonu ile eylül arasında olgunlaşır. Meyveler koyu kırmızıya dönüp hafifçe yumuşadığında hasat zamanı gelmiştir. Tam olgun meyveler dalından kendiliğinden düşer; bu yüzden ağacın altına bir örtü sererek dalları hafifçe sallamak, geleneksel ve pratik bir hasat yöntemidir. Erken toplanan sert ve açık renkli meyveler çok ekşidir; birkaç gün serin bir yerde bekletildiğinde olgunlaşmaya devam eder ve tatlanır.
Kızılcık meyvesi marmelat, reçel, şerbet, pestil, tarhana ve turşu yapımında kullanılır. Kurutularak da saklanabilir. Meyveler, C vitamini ve antioksidanlar bakımından zengindir.
Kızılcıktan çoğaltma
Kızılcık tohumdan yetiştirilebilir; ancak tohumların çimlenmesi yavaştır ve genellikle bir iki yıl sürebilir. Tohumdan yetişen ağaçlar meyve vermek için de uzun yıllar bekler. Bu yüzden bahçede verim almak için aşılı fidanlar tercih edilir. Ağacın dibinden çıkan kök sürgünleri ise sonbaharda dikkatlice ayrılarak yeni bir yere dikilebilir; ancak aşılı ağaçlarda bu sürgünler anaçtan çıkıyorsa yabani özellikler taşıyabilir.
Hastalık ve zararlılar
Kızılcık, hastalık ve zararlılara oldukça dayanıklı bir ağaçtır. Nemli yıllarda yapraklarda küçük lekeler ya da külleme görülebilir; bunlar genellikle ciddi bir sorun oluşturmaz. Bahçeyi temiz tutmak, dökülen yaprakları toplamak ve tacı havadar tutmak çoğu zaman yeterlidir.
Kızılcık, bahçenize hem kış sonunun ilk rengini hem de yaz sonunun ekşi tadını getiren, neredeyse hiç bakım istemeyen yerli bir hazinedir. Bu kış bir iki fidan diktiğinizde, onlarca yıl boyunca her şubat ayında sarı çiçeklerle, her eylül ayında kırmızı meyvelerle karşılaşacaksınız. Bahçede yetişebilecek diğer yerli meyveler için kuşburnu yetiştirme yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Kızılcık ne zaman dikilir?
Fidanlar yaprak döktükten sonra kasım ile mart arasında, toprağın donmuş ve çamurlu olmadığı günlerde dikilir.
Kızılcık tek başına meyve verir mi?
Kısmen verebilir; ancak farklı çeşitlerden ya da tohumlardan yetişmiş en az iki ağacın birlikte dikilmesi tozlanmayı ve verimi belirgin şekilde artırır.
Kızılcık ne zaman çiçek açar?
Kış sonunda, genellikle şubat ve mart aylarında, yapraklardan önce küçük sarı çiçek kümeleri açar.
Kızılcık ne zaman hasat edilir?
Ağustos sonu ile eylül arasında, meyveler koyu kırmızıya dönüp hafifçe yumuşadığında hasat edilir. Tam olgun meyveler dalından kendiliğinden düşer.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.