İçeriğe geç
Ana Sayfa › Bahçe İpuçları › Fidan Çukuru Nasıl Hazırlanır? Ölçü, Toprak Karışımı ve Drenaj
Bahçe İpuçları

Fidan Çukuru Nasıl Hazırlanır? Ölçü, Toprak Karışımı ve Drenaj

Bir fidanın ilk yıllarını belirleyen en önemli iş, dikimden önce açılan çukurdur. Doğru ölçüde açılmış, iyi doldurulmuş ve drenajı kontrol edilmiş bir çukur fidanın hızla kök salmasını sağlar.

Halil İbrahim Çelik
· 4 dk okuma
Çimenli alanda açılmış fidan dikim çukuru

Fotoğraf: Peter O'Connor aka anemoneprojectors · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Fidan çukuru genellikle 60×60×60 cm, ağır topraklarda 80×80×80 cm açılır. Üstten çıkan verimli toprak ile alttaki ham toprak ayrı yığılır. Üst toprak olgun kompost ya da solucan gübresiyle karıştırılıp köklerin çevresine doldurulur. Çukura su doldurularak drenaj test edilir; su bir günde çekilmiyorsa drenaj iyileştirilir.

Fidan çukuru, bir ağacın ömrü boyunca sahip olacağı temelin ilk adımıdır. Fidan küçük olduğu için çoğu kişi küçük bir çukur açıp geçiştirir. Oysa genç kökler, ilk yıllarda çukurun içindeki gevşek ve verimli toprakta büyür. Çukur dar ve sert kenarlıysa kökler bu kenarlara çarpıp döner, saksıdaymış gibi kıvrılır; ağaç yıllarca zayıf kalır. Bu yazıda fidan çukurunun doğru ölçülerini, toprak karışımını ve drenaj kontrolünü anlatıyoruz. Kasım ayında hangi fidanların dikileceğini kasımda fidan dikimi yazımızda ele aldık.

Fidan çukuru ölçüleri

Fidan türüÖnerilen çukur
Çalı meyveleri (ahududu, frenk üzümü, aronya)40×40×40 cm
Meyve fidanı (elma, armut, erik, kiraz)60×60×60 cm
Ağır killi ya da taşlı toprak80×80×80 cm
Büyük ağaç fidanı (ceviz, kestane, çınar)80×80×80 cm ve üzeri
Tüplü/saksılı büyük fidanKök topunun en az 2 katı genişlik

Genişlik derinlikten daha önemlidir. Fidan kökleri ilk yıllarda daha çok yanlara yayılır. Derin ama dar bir çukur, geniş ama orta derin bir çukurdan daha az işe yarar.

Zamanlama

İdeal olarak fidan çukuru dikimden birkaç hafta önce açılır. Böylece çukurun kenarları ve dibi havalanır, yağmur ve güneşle toprak dinlenir. Sonbahar dikimleri için çukurları ekim ayında açıp kasımda dikim yapmak iyi bir plandır. Zaman yoksa çukur dikim günü de açılabilir; önemli olan toprağın doğru doldurulmasıdır.

Toprak ıslak ve yapışkansa çukur açmayın. Islak toprakta kazılan çukurun kenarları kürekle sıvanır ve bir saksı duvarı gibi sertleşir; kökler bu duvarı geçmekte zorlanır.

Fidan çukuru nasıl açılır?

  1. Yeri işaretleyin: Fidanın büyüdüğünde ulaşacağı taç genişliğini hesaba katın. Binalara, duvarlara ve diğer ağaçlara mesafe bırakın.
  2. Üst toprağı ayırın: İlk 25–30 cm'den çıkan koyu renkli, verimli toprağı bir yana yığın.
  3. Alt toprağı ayırın: Daha derinden çıkan açık renkli, ham toprağı diğer yana yığın.
  4. Kenarları pürüzlendirin: Çukurun kenarlarını ve dibini çapa ya da bel ucuyla kazıyarak gevşetin. Düz ve sert kenarlar köklerin yayılmasını engeller.
  5. Taşları ayıklayın: İri taşları çıkarın.

Drenaj testi

Fidan kayıplarının önemli bir kısmı drenaj sorunundan kaynaklanır. Basit bir test yapın:

  1. Çukuru suyla doldurun ve suyun çekilmesini bekleyin.
  2. Ardından tekrar doldurun ve süreyi ölçün.
  3. Su 12–24 saat içinde çekiliyorsa drenaj iyidir.
  4. 24 saatten uzun sürüyorsa sorun vardır.

Drenaj sorunu varsa:

  • Çukurun dibini daha derin gevşetin, sert katmanı kırmaya çalışın.
  • Fidanı biraz yükseltilmiş bir tümsek üzerine dikin.
  • Çok ağır topraklarda fidanı yükseltilmiş yatakta yetiştirmeyi ya da drenaj kanalı açmayı düşünün.

Çukurun dibine çakıl doldurmak sanıldığı gibi drenajı çözmez; tersine suyun çakılın üstünde birikmesine yol açabilir. Ağır toprakların iyileştirilmesi için killi toprak nasıl iyileştirilir yazımıza bakabilirsiniz.

Toprak karışımı

Çukura dolduracağınız karışımın temeli, ayırdığınız üst topraktır.

  • Üst toprak: 2 ölçü
  • Olgun kompost ya da solucan gübresi: 1 ölçü
  • Ağır topraklarda: Yarım ölçü iri kum ya da perlit

Karışımı çok zengin yapmak da sakıncalıdır. Çukurun içi çevresindeki topraktan çok farklı olursa kökler çukurdan çıkmak istemez ve "saksı etkisi" oluşur. Amaç çevre toprağı iyileştirmek, tamamen değiştirmek değildir.

Alttan çıkan ham toprak, çukurun en üstüne ya da fidanın çevresinde sulama tavası (çanak) yapmak için kullanılabilir.

Gübre konusunda dikkat

  • Taze ahır gübresi çukura konmamalıdır; kökleri yakar ve çürürken toprağı çöktürür.
  • Kimyasal gübreler köklere doğrudan temas edecek şekilde çukurun dibine dökülmemelidir.
  • Olgun organik gübre ve solucan gübresi üst toprakla karıştırılarak güvenle kullanılabilir.

Meyve ağaçlarında sonraki yıllarda yapılacak gübrelemeler için meyve ağaçlarında sonbahar gübrelemesi yazımız yol gösterecektir.

Kazık ve dikim

  1. Kazığı önce çakın: Fidanı dikmeden önce kazığı çukurun ortasına, hâkim rüzgâr yönüne çakın. Sonradan çakılan kazık köklere zarar verir.
  2. Tabana karışım: Çukurun dibine bir miktar karışım doldurup hafif bir tümsek oluşturun.
  3. Fidanı yerleştirin: Çıplak köklü fidanlarda kökleri tümseğin üzerine yayın; tüplü fidanlarda kök topunu yerleştirin.
  4. Seviye: Aşı noktası toprak seviyesinin 5–10 cm üstünde kalmalıdır. Çukurun üzerine bir tahta koyarak seviyeyi kontrol edebilirsiniz.
  5. Doldurun: Karışımı köklerin arasına doldurun, fidanı hafifçe sallayarak boşlukların dolmasını sağlayın, ayakla bastırın.
  6. Can suyu: Fidan başına 10–20 litre su verin.
  7. Bağlayın: Fidanı kazığa sekiz şeklinde, yumuşak bir bağla bağlayın.

Dikimin bütün aşamaları için meyve fidanı dikimi yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sulama tavası ve malç

Fidanın çevresinde 60–80 cm çapında, kenarları hafif yükseltilmiş bir sulama tavası (çanak) oluşturun. Bu tava, sulama ve yağmur suyunun köklere yönelmesini sağlar. Ardından tavaya 5–10 cm kalınlığında saman, yaprak ya da kompost malçı serin; malçı gövdeye değdirmeyin.

Fidanı çukura dikmeden önce kontrol

Çukur hazır olduğunda fidanı yerleştirmeden önce son bir kontrol yapmak, ileride yaşanacak birçok sorunu önler. Çıplak köklü fidanların köklerinde kırık, ezik ya da kurumuş uçlar varsa keskin bir budama makasıyla sağlıklı dokuya kadar kesin. Tüplü fidanlarda kök topunu saksıdan çıkardığınızda kökler saksının çevresinde dönmüşse, bu kökleri parmaklarınızla hafifçe açın ya da birkaç dikey kesikle yönlerini değiştirin; aksi hâlde kökler toprağa yayılmak yerine dönmeye devam eder. Fidanın gövdesindeki etiketin teli de çıkarılmalıdır; yıllar içinde gövdeyi boğabilir. Son olarak fidanın en güzel tarafını bahçenin görülen yönüne çevirmek, ileride ağacın formunu daha estetik hâle getirir.

Sık yapılan hatalar

  • Dar ve sığ çukur açmak
  • Islak toprakta çukur açıp kenarları sıvamak
  • Üst ve alt toprağı karıştırmak
  • Drenajı test etmemek
  • Taze gübreyi köke temas ettirmek
  • Aşı noktasını toprağa gömmek

Doğru hazırlanmış bir fidan çukuru, ağacın ilk yıllarda hızla kök salmasını ve uzun ömürlü olmasını sağlar. Biraz daha fazla kazmak, yıllarca daha güçlü bir ağaç demektir.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
Hastürk Katı Solucan Gübresi 20 KgHastürk Katı Solucan Gübresi 20 Kg1.475 TL
SGS Çapa Sivri SaplıSGS Çapa Sivri Saplı315 TL
HG Ham TorfHG Ham Torf399 TL
HasTürk Sıvı Solucan GübresiHasTürk Sıvı Solucan Gübresi350 TL

Sık Sorulan Sorular

Fidan çukuru kaç cm olmalı?

Meyve fidanları için genellikle 60×60×60 cm, ağır ve taşlı topraklarda 80×80×80 cm açılır. Çalı meyveleri için 40×40×40 cm yeterlidir.

Fidan çukuruna gübre konur mu?

Olgun kompost ya da solucan gübresi üst toprakla karıştırılarak konabilir. Taze ahır gübresi ve kimyasal gübre köklere temas edecek şekilde konmamalıdır.

Fidan çukurunun dibine çakıl konur mu?

Önerilmez. Çakıl drenajı sanıldığı gibi artırmaz, suyun üstünde birikmesine yol açabilir. Drenaj için dibin gevşetilmesi ya da tümsek üzerine dikim daha etkilidir.

Fidan çukuru ne zaman açılmalı?

İdeal olarak dikimden birkaç hafta önce açılır. Böylece çukurun kenarları havalanır. Zaman yoksa dikim günü de açılabilir.

Halil İbrahim Çelik
HasTürk Gübre Yöneticisi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edininLinkedIn profiliInstagram

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü