Mazı Bakımı: Thuja ile Dar ve Uzun Yeşil Çitler Kurmak
Dik ve sık yapısıyla mazı, dar alanlarda yeşil perde oluşturmak için en çok tercih edilen bitkilerdendir. Dikiminden budamasına, sararma nedenlerinden kış bakımına kadar mazı yetiştirmeyi anlatıyoruz.

Fotoğraf: Famartin · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Mazı (Thuja), güneşli ya da hafif yarı gölge bir yer, nemli ama su tutmayan, organik maddece zengin bir toprak ister. Sonbaharda ya da ilkbaharda dikilir; çitte 50–70 cm arayla sıralanır. Kuraklığa hassastır; özellikle ilk yıllarda düzenli sulanmalıdır. Hafif budama ilkbahar sonu ve yaz başında yapılır, yaşlı ve kahverengi kısımlara kadar kesilmez.
Mazı, bahçelerde, site girişlerinde ve villaların çevresinde en sık gördüğümüz iğne yapraklı bitkilerden biridir. Dik, sık ve düzenli yapısı sayesinde yan yana dikildiğinde kısa sürede yeşil bir duvar oluşturur; yer kaplamadığı için dar şeritlerde bile perde görevi görür. Yaprakları ezildiğinde hoş bir koku yayar ve yıl boyu yeşil kalır. Ancak mazı, göründüğü kadar her koşula dayanıklı değildir: kuraklıkta, su biriken toprakta ya da yanlış budamada kolayca sararır ve kahverengileşir. Sonbahar, yeni bir mazı çiti kurmak için en uygun dönemlerden biridir. Bu yazıda mazının yer ve toprak isteklerini, dikimini, bakımını ve sık karşılaşılan sorunları anlatıyoruz.
Mazıyı tanıyalım
Mazı adıyla satılan bitkiler, çoğunlukla Thuja cinsine aittir. En yaygın türler, Kuzey Amerika kökenli batı mazısı (Thuja occidentalis) ve dev mazı (Thuja plicata) ile Doğu Asya kökenli doğu mazısıdır (Platycladus orientalis). Bunların yüzlerce çeşidi vardır: dar ve sütun gibi büyüyenler, yuvarlak ve bodur kalanlar, altın sarısı ya da açık yeşil yapraklılar.
Yaprakları pul şeklindedir ve yassı dallar üzerinde yelpaze gibi dizilir. Çoğu çeşit yavaş ile orta hızda büyür. Bodur çeşitler bordür ve saksılar için, uzun boylu sütun çeşitler ise çit ve perde için uygundur.
Mazı için yer seçimi
Bitki güneşli ya da hafif yarı gölge yerleri sever. Günde en az dört beş saat güneş alan yerlerde sık ve dolgun büyür; koyu gölgede ise seyrekleşir ve iç kısımlardan kurur. Sıcak ve kurak bölgelerde öğleden sonra hafif gölge, yapraklarda yanmayı önler.
Thuja serin ve nemli iklimleri sever; Karadeniz ve Marmara bölgelerinde çok iyi gelişir. İç Anadolu ve Ege'nin sıcak ve kurak bölgelerinde ise düzenli sulama şarttır. Kışa dayanıklıdır; ancak sert ve kuru kış rüzgârları yapraklarda kahverengileşmeye yol açabilir.
Toprak
Nemli ama su biriktirmeyen, derin ve organik maddece zengin toprakları sever. Hafif asidik ile hafif kireçli arasında geniş bir pH aralığına uyum sağlar. Ağır ve su biriken topraklarda kökler çürür; kumlu ve kuru topraklarda ise kuraklık stresine girer.
Dikim çukuruna bol organik madde eklemek, toprağın hem su tutma hem de havalanma kapasitesini iyileştirir.
Dikim
Fidanlar sonbaharda, ekim ile aralık arasında ya da ilkbahar başında dikilir. Sonbahar dikimi, kışın köklerin yerleşmesine imkân verdiği için avantajlıdır. Genellikle saksılı ya da tüplü fidanlar kullanılır; kök topunu bozmadan dikin.
Çit için fidanları 50–70 cm arayla, tek sıra hâlinde dikin. Daha hızlı kapanan bir perde istiyorsanız aralığı 40–50 cm'ye indirebilirsiniz; ama çok sık dikim, ileride bitkilerin birbirini gölgelemesine ve iç kısımlardan kurumasına yol açabilir. Fidanları saksıda durdukları derinlikte dikin, toprağı bastırın ve bol can suyu verin. Çit bitkilerinin genel dikim kuralları için çit bitkileri yazımıza göz atabilirsiniz.
Sulama ve malç
Bu bitkinin en hassas olduğu konu kuraklıktır. Yüzeysel kökleri nedeniyle uzun süre susuz kaldığında yaprakları kahverengileşir ve bu kısımlar bir daha yeşermez. Dikimden sonraki ilk iki yıl, özellikle yaz aylarında toprağı düzenli olarak nemli tutun. Yerleşmiş bitkilerde de uzun kurak dönemlerde derin sulama yapın.
Kışın da sulamayı ihmal etmeyin: kuru ve rüzgârlı kışlarda, toprak donmamışsa ara sıra yapılan sulama yaprakların kurumasını önler. Bitkilerin dibine serilen 5–8 cm kalınlığındaki malç, toprağın nemini korur ve kökleri sıcaktan ve soğuktan korur. Ağaç dibine malç sermenin yolları için ağaç dibi malçlama yazımıza bakabilirsiniz.
Budama
Thuja, düzenli ve hafif budamaya iyi yanıt verir; ama sert budamayı sevmez. En önemli kural şudur: yaprakların yeşil olduğu kısımlarda kalın. Mazı, yaşlı ve kahverengi kısımlardan yeniden sürgün vermez; bu kısımlara kadar kesilen dallar çıplak kalır.
Şekil budaması ilkbahar sonu ve yaz başında, yeni büyüme tamamlandıktan sonra yapılır; hızlı büyüyen çeşitlerde yaz sonunda ikinci hafif bir budama yapılabilir. Çiti budarken alt kısmı üst kısmından biraz geniş bırakmak, alt dalların da güneş almasını sağlar. Çok sıcak ve kurak günlerde budama yapmaktan kaçının.
Sararma ve kahverengileşme nedenleri
Kuraklık: En sık nedendir. Yapraklar kahverengileşir ve kurur.
Su birikmesi: Kökler çürür, bitki dipten başlayarak sararır.
Kış yanığı: Kuru kış rüzgârları ve güneş, özellikle rüzgâr alan yüzde yaprakları bronz ya da kahverengi renge çevirir. Bazı çeşitlerde kışın yaprakların hafifçe bronzlaşması doğaldır ve ilkbaharda yeniden yeşerir.
İç kısımlardaki kuruma: Dalların iç kısmındaki yaşlı yaprakların sonbaharda sararıp dökülmesi doğaldır; bitkinin yaprak yenilemesinin bir parçasıdır.
Hayvan idrarı: Çitin alt kısımlarında yer yer kahverengileşme, köpek ve kedi idrarından kaynaklanabilir.
Zararlılar: Kırmızı örümcek ve yaprak madencisi gibi zararlılar yapraklarda solukluk ve kahverengileşmeye yol açabilir.
Sararan dalları yeşil kısma kadar budayın; tamamen kurumuş bitkileri ise değiştirin. Kış aylarında bitkilerin beslenmesi için kış gübrelemesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Diğer bitkilerle birlikte kullanmak
Bu çitin düzenli ve koyu yeşil dokusu, önüne dikilecek renkli çalılar ve mevsimlik çiçekler için güzel bir fon oluşturur. Çitin önüne lavanta, biberiye ya da kış boyunca renkli kalan süs lahanaları dikmek, bahçeye derinlik kazandırır. Ancak mazının dibine çok yakın dikilen bitkiler hem sulama hem de besin için mazıyla rekabet eder; aralarında en az 40–50 cm mesafe bırakın.
Saksıda mazı
Bodur ve yuvarlak çeşitler, balkon ve teraslarda büyük saksılarda başarıyla yetiştirilebilir. En az 40–50 litrelik, drenaj delikli bir saksı ve organik maddece zengin bir toprak kullanın. Saksıdaki mazı yazın sık sulama ister; toprağın kurumasına izin vermeyin. Kışın da saksı toprağını ara sıra kontrol edin; donmuş toprakta kökler su alamaz.
Mazı, doğru yerde ve düzenli sulamayla yıllarca yeşil kalan, bahçenize düzen ve mahremiyet katan bir bitkidir. Hızlı büyüyen bir perde arıyorsanız leylandi bakımı yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Mazı ne zaman dikilir?
Sonbaharda ekim ile aralık arasında ya da ilkbahar başında dikilir. Sonbahar dikimi köklerin kış boyunca yerleşmesini sağlar.
Mazı kaç cm arayla dikilir?
Çit için genellikle 50–70 cm arayla, tek sıra hâlinde dikilir. Daha hızlı perde için 40–50 cm'ye inilebilir; ama çok sık dikim iç kısımlardan kurumaya yol açabilir.
Mazı neden sararır?
En sık nedenleri kuraklık, su biriken toprakta kök çürümesi, kuru kış rüzgârları, hayvan idrarı ve zararlılardır. İç kısımdaki yaşlı yaprakların sonbaharda sararması ise doğaldır.
Mazı nasıl budanır?
İlkbahar sonu ve yaz başında hafifçe budanır. Yeşil yapraklı kısımlarda kalınmalıdır; mazı yaşlı ve kahverengi kısımlardan yeniden sürgün vermez.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.