Marul Hastalıkları: Kışlık Marulda Mildiyö, Küf ve Çürüklük
Kışlık marul serin havayı sever ama nemli havada hastalıklara açıktır. Belirtileri erken tanımak ve havalandırmaya özen göstermek kış boyu sağlıklı hasat sağlar.

Fotoğraf: Rasbak · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
En yaygın marul hastalıkları mildiyö, kurşuni küf, beyaz çürüklük (Sclerotinia), dip çürüklüğü (Rhizoctonia) ve virüslerdir. Yaprak kenarlarındaki kahverengileşme (uç yanığı) ise düzensiz sulamadan kaynaklanır. Geniş aralık, sabah sulaması, iyi drenaj ve hastalıklı bitkilerin hemen uzaklaştırılması en etkili önlemlerdir.
Marul hastalıkları, özellikle sonbahar ve kış yetiştiriciliğinde sık karşılaşılan bir sorundur. Marul serin havada en lezzetli hâline ulaşır, ama aynı serin hava nem ve çiyle birleştiğinde mantarlar için ideal bir ortam oluşturur. Yapraklarda sarı köşeli lekeler, dipte gri bir küf ya da birkaç gün içinde çöken bir bitki görebilirsiniz. Bu yazıda marulda en sık görülen hastalıkları belirtileriyle tanıtıyor, önleme yollarını anlatıyoruz. İlaç dozu vermiyoruz; ruhsatlı bir ürün gerektiğinde etiketteki talimata uyulmalı, ürün seçimi için müşteri hizmetlerimize danışılmalıdır. Kışlık marulun genel yetiştiriciliği için kışlık marul yetiştirme yazımıza bakabilirsiniz.
Mildiyö (Bremia lactucae)
Belirti: Yaprak üst yüzünde damarlarla sınırlanmış, açık yeşilden sarıya dönen köşeli lekeler. Nemli sabahlarda yaprağın alt yüzünde beyaz, pamuksu bir küf görülür. Lekeler zamanla kahverengileşir ve yaprak kurur.
Ne zaman? Serin (10–20 °C) ve nemli dönemler, uzun süre ıslak kalan yapraklar. Sonbahar ve ilkbahar marulun mildiyö için en riskli dönemleridir.
Ne yapılır: Hastalıklı dış yaprakları koparın, bitkiler arasında hava dolaşımını sağlayın. Tünel ve serada sabah havalandırması şarttır. Dayanıklı çeşitler riski belirgin şekilde azaltır.
Kurşuni küf (Botrytis)
Belirti: Önce zarar görmüş ya da yaşlı yapraklarda kahverengi, su emmiş lekeler; ardından bu lekelerin üzerinde gri, tozlu bir küf. Hastalık bitkinin dibinden yukarı doğru ilerleyebilir.
Ne yapılır: Don ya da salyangoz zararı görmüş yaprakları temizleyin. Bitkileri sık dikmeyin, sulamayı sabah saatlerinde yapın. Hastalıklı bitki parçalarını bahçede bırakmayın.
Beyaz çürüklük (Sclerotinia)
Belirti: Bitki birden solar ve çöker. Dipte, toprağa yakın kısımda beyaz, pamuksu bir miselyum ve bunun içinde fare dışkısına benzeyen siyah, sert yapılar (sklerot) görülür.
Ne yapılır: Hastalıklı bitkiyi çevresindeki toprakla birlikte dikkatlice çıkarın; siyah sklerotlar toprağa düşerse yıllarca canlı kalabilir. Aynı alana birkaç yıl marul, lahana, fasulye gibi duyarlı bitkiler ekmeyin.
Dip çürüklüğü (Rhizoctonia)
Belirti: Toprağa değen alt yapraklarda ve yaprak saplarında kırmızımsı-kahverengi, çökük lekeler. Hastalık iç yapraklara doğru ilerler ve marul başı çürür.
Ne yapılır: Fideleri derin dikmeyin; kök boğazı ve alt yapraklar toprağa gömülmemelidir. Süzek toprak ve masura üzerine dikim riski azaltır.
Virüs hastalıkları
Belirti: Yapraklarda mozaik desen, sararma, küçülme ve şekil bozukluğu; baş bağlamama.
Ne yapılır: Virüsün tedavisi yoktur. Yaprak bitlerini kontrol altında tutun, hastalıklı bitkileri hemen uzaklaştırın, yabani otları temizleyin; birçok yabani ot virüsler için konakçıdır.
Marul hastalıkları ile karıştırılan sorunlar
| Sorun | Belirti | Gerçek neden |
|---|---|---|
| Uç yanığı | İç yaprak kenarlarında kahverengileşme | Düzensiz sulama, kalsiyumun yaprak uçlarına taşınamaması |
| Don zararı | Yapraklarda koyu, saydam lekeler, sonra yumuşama | -4 °C altı soğuk |
| Acılaşma ve tohuma kalkma | Gövdenin uzaması, acı yaprak | Sıcak dönem, geç hasat |
| Sararan dış yapraklar | Yaşlı yapraklarda genel sararma | Doğal yaşlanma ya da azot eksikliği |
Uç yanığı özellikle hızlı büyüme dönemlerinde görülür. Toprağı eşit nemli tutmak ve aşırı azottan kaçınmak bu sorunu önler.
Hastalığa dayanıklı marul seçmek
Tohum paketlerinde ve fide satıcılarında "mildiyöye dayanıklı" ya da kısaltmayla "Bl" ifadesi görülebilir. Bu ifade, çeşidin belirli mildiyö ırklarına karşı ıslah edildiğini gösterir. Dayanıklı çeşitler hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz ama yayılmasını belirgin şekilde yavaşlatır ve kış boyunca daha temiz bir hasat sağlar. Kendi tohumunu saklayan bahçıvanlar için ise bir öneri: Hastalık görülen bitkilerden tohum almayın; en sağlıklı ve en geç tohuma kalkan bitkileri seçmek, yıllar içinde bahçenize uyum sağlamış dayanıklı bir yerel çeşit oluşturmanıza yardım eder.
Zararlılar
- Salyangoz ve sümüklü böcek: Nemli kış aylarında marulun en büyük düşmanıdır. Akşam ve sabah erken saatlerde kontrol edin, toplayın. Bitkilerin çevresine kül ya da kırık yumurta kabuğu bariyeri bir miktar caydırıcı olabilir.
- Yaprak biti: Özellikle iç yapraklarda koloni kurar. Su püskürtme ve doğal düşmanları korumak ilk adımdır.
- Tel kurdu ve toprak kurtları: Kökleri ve gövde dibini keser; bitki birden solar.
Marul hastalıkları nasıl önlenir?
- Dayanıklı çeşit: Mildiyöye dayanıklılık belirtilen çeşitleri seçin.
- Aralık: Sıra üzeri 25–30 cm, sıra arası 30–40 cm bırakın.
- Masura: Kışın su birikmesine karşı yükseltilmiş sıralara dikin.
- Sulama: Sabah saatlerinde ve dipten sulayın; yaprakları akşam ıslak bırakmayın.
- Havalandırma: Tünel ve serada güneşli günlerde mutlaka havalandırın.
- Ekim nöbeti: Aynı yere art arda marul ekmeyin.
- Temizlik: Hasattan sonra bitki artıklarını bahçede bırakmayın.
- Sağlıklı toprak: Organik maddesi yüksek, süzek bir toprak kullanın.
Tünel ve serada marul yetiştirenlere öneriler
Kışın marulu tünel ya da serada yetiştirmek soğuktan korur, ama aynı zamanda nemi artırır. Kapalı alanda yoğuşan su damlaları yapraklara düşer ve mildiyö ile kurşuni küf için ideal ortam oluşturur. Güneşli günlerde öğle saatlerinde tünelin uçlarını açmak, serada ise havalandırma pencerelerini birkaç saat açık tutmak bu sorunu büyük ölçüde azaltır. Toprağı malçla örtmek ve damla sulama kullanmak da yaprakların kuru kalmasına yardım eder. Kapalı alanlarda aynı yere art arda marul yetiştirmek toprak kaynaklı hastalıkları biriktirir; marulu her yıl farklı bir sıraya ya da farklı bir tünele almak, ya da toprağı organik maddeyle yenilemek gerekir. Kış ekim takvimi için ekim ayında ne ekilir yazımıza da göz atabilirsiniz.
Hasat ve depolamada dikkat
Hasat edilen marulun dış yaprakları zarar görmüşse soyun; yaralı yapraklar buzdolabında çabuk çürür. Marulu yıkayıp iyice kuruttuktan sonra delikli bir poşette ya da kâğıt havluya sararak saklamak raf ömrünü uzatır.
Benzer yapraklı sebzelerdeki hastalıklarla ilgili genel bilgi için domates hastalıkları yazımızdaki önleme ilkeleri marul için de geçerlidir. Marul hastalıkları ile ilgili bir belirti gördüğünüzde fotoğrafla birlikte müşteri hizmetlerimize iletebilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Marul yapraklarındaki sarı lekeler neden olur?
Damarlarla sınırlanmış köşeli sarı lekeler genellikle mildiyöye işaret eder. Yaprağın alt yüzünde beyaz küf varsa teşhis kesinleşir.
Marulun dibi neden çürür?
Dip çürüklüğü ve beyaz çürüklük gibi toprak kaynaklı mantar hastalıkları, derin dikim ve aşırı nem marulun dibini çürütür.
Marul yaprak kenarlarının kahverengi olması hastalık mı?
Çoğunlukla değildir. Uç yanığı denen bu sorun düzensiz sulama ve kalsiyumun yaprak uçlarına taşınamamasından kaynaklanır.
Kışın marulu salyangozdan nasıl korurum?
Akşam ve sabah erken saatlerde kontrol edip toplamak en etkili yöntemdir. Bitki çevresine kül ya da kırık yumurta kabuğu bariyeri caydırıcı olabilir.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.