Frenk Soğanı Yetiştirme: Mutfak Penceresinde Taze ve İnce Yeşillik
İnce, içi boş yaprakları ve hafif soğan aromasıyla frenk soğanı, mutfak pencere önünün en kolay yeşilliklerinden biridir. Tohumdan ya da öbekten yetiştirmeyi ve kış boyunca taze hasat almayı anlatıyoruz.

Fotoğraf: GT1976 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Frenk soğanı, ince ve içi boş yaprakları için yetiştirilen çok yıllık bir soğangildir. Tohumla ilkbaharda ya da saksıda yıl boyu ekilebilir; öbekler bölünerek de kolayca çoğaltılır. Güneşli bir yer, nemli ve organik maddece zengin bir toprak ister. Hasatta yapraklar dipten 3–5 cm kalacak şekilde kesilir; bitki kısa sürede yeniden uzar.
Frenk soğanı, mutfak bahçesinin en zahmetsiz ve en cömert bitkilerinden biridir. İnce, içi boş, çimen gibi yaprakları, yeşil soğana göre çok daha zarif ve hafif bir soğan aroması taşır. Omletlere, salatalara, yoğurtlu mezelere, çorbalara ve patates yemeklerine doğranarak kullanılır. Bir kez ekildiğinde yıllarca yaşar, kesildikçe yeniden uzar ve ilkbaharda açtığı mor ponpon çiçekleriyle bahçeye ayrı bir güzellik katar. Üstelik saksıda, mutfak penceresinin önünde kolayca yetişir; kış aylarında bile taze yeşillik almak mümkündür. Bu yazıda frenk soğanını tohumdan ve öbekten yetiştirmeyi, bakımını ve doğru hasadı anlatıyoruz.
Frenk soğanını tanıyalım
Bu bitki (Allium schoenoprasum), soğan, sarımsak ve pırasa ile aynı aileden, Avrupa ve Asya'nın serin bölgelerinden gelen çok yıllık bir bitkidir. Toprağın altında küçük soğancıklar oluşturur ve bunlar zamanla sık öbekler hâline gelir. Yaprakları 20–40 cm boyunda, ince ve içi boştur. İlkbaharın sonunda yaprakların arasından uzun saplar yükselir ve uçlarında mor ya da pembe, küçük ponpon şeklinde çiçekler açar.
Bir de Çin frenk soğanı (Allium tuberosum) vardır; yaprakları yassıdır, sarımsak aromalıdır ve yaz sonunda beyaz çiçekler açar. Her iki tür de benzer şekilde yetiştirilir.
Tohumdan frenk soğanı
Tohumdan kolayca yetiştirilebilir; ancak tohumların çimlenmesi biraz yavaştır. Bahçede ilkbaharda (mart–mayıs), saksıda ise yıl boyu ekim yapılabilir. Tohumları nemli bir toprağın yüzeyine serpip üzerini 0,5 cm toprakla örtün ve toprağı çimlenene kadar nemli tutun. 15–20 °C'de tohumlar 1–2 hafta içinde çimlenir. Fideler ince ve narin olduğu için seyreltme yapmadan küçük öbekler hâlinde büyütmek daha pratiktir.
Tohumdan yetiştirilen bitkiler ilk yıl hafif hasat verir; ikinci yıldan itibaren gür öbekler oluşturur.
Öbek bölerek çoğaltma
En hızlı yöntem, yerleşmiş bir öbeği bölmektir. İlkbaharda ya da sonbaharda öbeği toprağından çıkarın ve elle ya da bir bıçakla her birinde birkaç soğancık bulunan küçük gruplara ayırın. Bu grupları 20–25 cm arayla yeniden dikin. Öbekler iki üç yılda bir bölündüğünde bitkiler daha canlı ve verimli kalır.
Komşunuzun ya da bir arkadaşınızın bahçesinde frenk soğanı varsa, küçük bir öbek istemek kendi bahçenizi kurmanın en kolay yoludur.
Saksı ve toprak
Bitki, organik maddece zengin, nemi tutan ama süzek bir toprak ister. Saksıda yetiştirirken sebzeler için hazırlanmış besince zengin bir karışım iyi sonuç verir. En az 15–20 cm derinliğinde, drenaj delikli bir saksı yeterlidir; uzun balkon saksıları birkaç öbeği bir arada yetiştirmek için idealdir.
Mutfak penceresinin önüne ya da balkon korkuluğuna asılan bir saksı, frenk soğanını hasat sırasında elinizin altında tutar.
Işık, sulama ve gübreleme
Güneşi sever; günde en az dört beş saat güneş alan bir yerde gür büyür. Yarı gölgede de yetişir; ama yapraklar daha ince ve seyrek olur.
Toprağı düzenli olarak nemli tutun; tamamen kurumasına izin vermeyin. Özellikle saksıdaki bitkiler yazın sık sulama ister. Su birikmesi ise soğancıkların çürümesine yol açar.
Sık hasat edilen bitkiler besin tüketir; büyüme döneminde ayda bir sıvı solucan gübresi gibi organik bir besin vermek, yaprakların koyu yeşil ve gür kalmasını sağlar.
Frenk soğanı kışın
Bahçedeki frenk soğanı kışa çok dayanıklıdır; sonbaharda yaprakları sararıp kurur ve bitki dinlenmeye geçer. İlkbaharda topraktan ilk çıkan yeşilliklerden biridir. Kışın da taze yeşillik almak isterseniz, sonbaharda bahçedeki öbeklerden birini saksıya alıp birkaç hafta serin bir yerde dinlendirdikten sonra aydınlık bir mutfak penceresine taşıyabilirsiniz. Bitki kısa sürede yeni yapraklar çıkarır.
Saksıdaki bitkileri kışın en aydınlık pencerenin önünde, kalorifer peteğinden uzakta tutun. Kısa günlerde büyüme yavaşlar; bu dönemde hasadı daha ölçülü yapın. Pencere önündeki bitkiler için konum seçiminin ayrıntılarını kışın pencere önündeki bitkiler yazımızda anlattık.
Doğru hasat
Yapraklar 15–20 cm uzunluğa ulaştığında hasat edilebilir. Hasatta yaprakları tek tek koparmak yerine, bir tutamı dipten 3–5 cm kalacak şekilde makasla kesin. Bitki birkaç hafta içinde yeniden uzar. Bir öbeğin tamamını bir seferde kesmek yerine, öbeğin bir kısmını kesip diğer kısmının büyümesine izin vermek sürekli hasat sağlar.
Bu yeşilliği taze kullanmak en iyisidir; aroması pişirme sırasında hızla kaybolduğu için yemeklere servis öncesinde eklenmelidir. Fazla hasadı ince doğrayıp küçük porsiyonlar hâlinde dondurabilirsiniz.
Mutfakta kullanım önerileri
İnce doğranmış yapraklar; haşlanmış patates salatasına, menemen ve omletlere, cacık ve yoğurtlu mezelere, sebze çorbalarının üzerine ve tereyağlı makarnalara güzel bir tazelik katar. Taze peynirle karıştırılarak kahvaltılık bir sürme yapılabilir. Yaprakları bıçakla doğramak yerine makasla kesmek, ezilmelerini önler ve aromanın korunmasını sağlar.
Çiçekleri de yenir
İlkbaharda açan mor ponpon çiçekler de yenilebilir; hafif soğan aromasıyla salatalara renk katar. Ancak çiçek sapları sert olduğu için yaprak gibi kullanılmaz. Daha fazla yaprak hasadı istiyorsanız çiçek saplarını görünür görünmez kesin; çiçeklenmeye bırakılan bitkiler daha az yaprak verir. Çiçekler aynı zamanda arılar için değerli bir besin kaynağıdır.
Sık görülen sorunlar
Yaprak uçlarının sararması çoğu zaman düzensiz sulamadan ya da besin azlığından kaynaklanır. Yapraklarda turuncu kabarcıklar pas hastalığının işareti olabilir; hastalıklı yaprakları kesip bitkiyi daha havadar bir yere alın. Ayrıntılar için pas hastalığı yazımıza göz atabilirsiniz. Saksıda uzun süre kalan öbekler sıkışarak zayıflar; iki üç yılda bir bölüp taze toprağa dikmek bitkiyi canlandırır.
Aynı aileden ve benzer şekilde yetişen bir başka yeşillik için yeşil soğan yetiştirme yazımıza, kışın mutfakta yetiştirilebilecek diğer otlar için maydanoz yetiştirme yazımıza göz atabilirsiniz.
Frenk soğanı, mutfağınıza yıl boyu tazelik taşıyan, az emek isteyen ve kesildikçe yeniden büyüyen sadık bir yeşilliktir.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Frenk soğanı nasıl yetiştirilir?
Tohumla ilkbaharda ya da saksıda yıl boyu ekilebilir; yerleşmiş öbekler bölünerek de kolayca çoğaltılır. Güneşli bir yer, nemli ve organik maddece zengin bir toprak ister.
Frenk soğanı nasıl hasat edilir?
Yapraklar 15–20 cm olduğunda bir tutam dipten 3–5 cm kalacak şekilde makasla kesilir. Bitki birkaç hafta içinde yeniden uzar.
Frenk soğanı kışın yetişir mi?
Bahçede kışın dinlenmeye geçer ve ilkbaharda yeniden sürer. Saksıya alınıp aydınlık bir mutfak penceresinde tutulursa kışın da yaprak verir.
Frenk soğanının çiçekleri yenir mi?
Evet, mor ponpon çiçekleri yenilebilir ve hafif soğan aromasıyla salatalara renk katar. Ancak daha fazla yaprak hasadı için çiçek sapları erken kesilebilir.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.