Noel Gülü: Karın İçinde Açan Kış Çiçeğini Bahçede ve Saksıda Yetiştirmek
Kışın ortasında, bazen karın içinden açan beyaz, pembe ve mor çiçekleriyle Noel gülü, bahçenin en sabırlı ve en dayanıklı çiçeklerindendir. Dikiminden bakımına kadar bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.

Fotoğraf: Robert Flogaus-Faust · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Noel gülü (Helleborus), aralıktan marta kadar çiçek açan, soğuğa çok dayanıklı, çok yıllık ve her dem yeşil bir bitkidir. Yarı gölge, kışın güneş alan bir yer ve nemli, organik maddece zengin, süzek, hafif kireçli bir toprak ister. Sonbaharda dikilir; çiçeklenmeden önce eski ve lekeli yapraklar kesilir. Bütün kısımları zehirlidir.
Noel gülü, bahçenin en sessiz aylarında çiçek açan ender bitkilerden biridir. Aralık ayında, diğer bitkiler toprağın altında uyurken, koyu yeşil ve deri gibi yapraklarının arasından beyaz, krem, pembe, bordo ya da neredeyse siyaha yakın mor çiçeklerini açar; bazen bu çiçekleri karın içinden yükselirken bile görmek mümkündür. Adı gül olsa da güllerle bir akrabalığı yoktur; düğünçiçeğigiller ailesinden, çok yıllık ve son derece dayanıklı bir bitkidir. Doğru yere dikildiğinde onlarca yıl yaşar ve her kış biraz daha büyüyerek daha çok çiçek açar. Kasım ayı, yeni bir Noel gülü dikmek için ideal bir dönemdir. Bu yazıda bu kış çiçeğini tanıtıyor, yer ve toprak seçimini, dikimi ve bakımı anlatıyoruz.
Noel gülünü tanıyalım
Bu adla bilinen bitkiler, Helleborus cinsine aittir. Avrupa'nın ve Batı Asya'nın dağlık ormanlarında doğal olarak yetişir; ülkemizde de doğal türleri bulunur ve Karadeniz bölgesinde orman altlarında kışın açan çiçekleri görülür. Halk arasında çöpleme ya da kara çöpleme olarak da anılır.
Bahçelerde en çok yetiştirilen iki tür vardır: aralık ve ocak aylarında beyaz çiçekler açan Helleborus niger ile şubat ve mart aylarında beyazdan pembeye, bordodan mora kadar geniş bir renk yelpazesinde açan melez türler. Çiçekler aslında taç yaprak değil, renkli çanak yapraklardır; bu yüzden haftalarca, hatta aylarca dökülmeden kalır ve zamanla yeşilimsi bir renge döner.
Noel gülü için yer seçimi
Helleborus, doğada ormanların yarı gölgesinde yetişir. Bahçede de en mutlu olduğu yer, yazın yaprak döken ağaçların ya da çalıların altıdır: yaz aylarında ağaçların yaprakları onu kavurucu güneşten korur, kışın ise yapraklar döküldüğünde çiçeklenme için gereken ışığı alır. Kuzeye ya da doğuya bakan duvar önleri de uygundur.
Tam güneşli ve sıcak yerlerde yaprakları yanar; çok koyu gölgede ise çiçeklenme azalır. Çiçekleri genellikle aşağıya doğru eğik açtığı için, onları yürüme yollarının kenarına, hafif yükseltilmiş tarhlara ya da yamaç bahçelere dikmek, çiçeklerin içini görebilmenizi sağlar.
Gölgeli köşelerde yetişebilecek diğer bitkiler için gölgeye dayanıklı çim gibi farklı seçenekleri de değerlendirebilirsiniz.
Toprak
Bitki, nemli ama su biriktirmeyen, organik maddece zengin, derin ve hafif kireçli toprakları sever. Kireçli toprakların yaygın olduğu bahçelerimiz için bu iyi bir haberdir. Ağır ve su biriken topraklarda kök çürüklüğü görülebilir; kumlu ve kuru topraklarda ise yaz kuraklığından zarar görür.
Dikimden önce toprağa bol kompost, yaprak çürüntüsü ya da solucan gübresi karıştırmak, bitkinin uzun yıllar sağlıklı kalmasını sağlar.
Dikim
Dikim için en uygun dönemler sonbahar ve ilkbaharın başıdır. Sonbahar dikimi, köklerin kış boyunca yerleşmesine imkân verdiği için idealdir. Satışta genellikle saksılı bitkiler bulunur; çiçekli bitkiler kış boyunca da dikilebilir.
Kök topunun iki katı genişlikte bir çukur açın, bitkiyi saksıda durduğu derinlikte yerleştirin ve toprağı hafifçe bastırarak bol can suyu verin. Bitkiler arasında 40–50 cm mesafe bırakın; zamanla geniş öbekler oluştururlar. Noel gülü yerinden taşınmayı sevmez; bir kez dikildiği yerde yıllarca kalması en doğrusudur. Sonbaharda dikilecek diğer çiçekler için sonbaharda dikilecek çiçekler yazımıza göz atabilirsiniz.
Saksıda Noel gülü
Helleborus, balkon ve teraslarda büyük saksılarda da yetiştirilebilir. Köklerinin derine indiği düşünülerek en az 30 cm derinliğinde, geniş ve drenaj delikli bir saksı seçin. Organik maddece zengin, süzek bir saksı toprağı kullanın.
Saksıdaki bitkiyi yazın gölgeli ve serin bir köşede, kışın ise ışık alan ama rüzgârdan korunaklı bir yerde tutun. Saksı toprağının yazın kurumasına izin vermeyin. Noel gülü bir salon bitkisi değildir; çiçekli olarak satın alınan bitkileri sıcak bir salonda tutmak çiçeklerin kısa sürede solmasına yol açar. Kısa süre içeride sergilemek isterseniz serin bir odada tutun ve çiçeklenmeden sonra dışarıya alın.
Bakım
Sulama: Yerleşmiş bitkiler genellikle yağmur suyuyla yetinir; yaz kuraklığında ve ilk yılda düzenli sulama yapın.
Malç: Bitkinin çevresine serilen yaprak çürüntüsü ya da kompost malçı, toprağın nemini korur ve yaz sıcağında kökleri serin tutar.
Eski yaprakların kesilmesi: Kış ortasında, yeni çiçek tomurcukları yükselmeye başladığında, bir önceki yıldan kalan eski, lekeli ve yıpranmış yaprakları dipten kesin. Bu işlem, çiçeklerin daha iyi görünmesini sağlar ve yaprak lekesi hastalığının yayılmasını önler. Yeni yapraklar çiçeklenmeyle birlikte ya da hemen sonra çıkar.
Gübreleme: Sonbaharda ve çiçeklenme sonrasında bitkinin dibine bir avuç solucan gübresi ya da kompost sermek yeterlidir.
Çoğaltma
Noel gülleri, çiçeklerini bıraktıktan sonra tohum bağlar ve çevrelerine kendiliğinden tohum dökerek yeni fideler oluşturur. Bu fideler genellikle anne bitkiden farklı renklerde çiçek açar ve çiçeklenmeleri iki üç yıl sürer. Fideleri küçükken dikkatlice söküp istediğiniz yere taşıyabilirsiniz. Büyük öbekler ise sonbaharda bölünerek çoğaltılabilir; ancak bitki bölünmeyi pek sevmez ve bir iki yıl toparlanması gerekebilir.
Kesme çiçek olarak
Helleborus çiçekleri vazoda da güzel durur; ancak yeni açmış çiçekler vazoda çabuk sararır. Çiçeklerin ortasında tohum kapsülleri belirmeye başladıktan sonra kesilen saplar ise vazoda bir iki hafta dayanır. Çiçekleri kısa saplarla kesip geniş ve sığ bir kâsedeki suyun üzerinde yüzdürmek, aşağı bakan çiçeklerin içini görmenin ve sofraya kışın doğal bir süs katmanın en güzel yoludur.
Zehirlilik uyarısı
Bitkinin bütün kısımları zehirlidir. Yaprakları ya da kökleri yenmesi insanlarda ve hayvanlarda ciddi rahatsızlıklara yol açabilir; özsuyu da hassas ciltlerde tahrişe neden olabilir. Bitkiyle çalışırken eldiven kullanın ve çocukların ve evcil hayvanların ulaşabileceği yerlerde dikkatli olun. Zehirli bahçe ve salon bitkileri hakkında bilgi için evcil hayvan dostu bitkiler yazımıza göz atabilirsiniz.
Noel gülü, kışın griliğine meydan okuyan sabırlı bir çiçektir. Bu kasım bahçenizin yarı gölge bir köşesine birkaç tane dikin; birkaç yıl içinde her kış karın içinden selam veren çiçeklerle dolu bir köşeniz olacak.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Noel gülü ne zaman açar?
Türüne göre aralıktan marta kadar çiçek açar. Helleborus niger genellikle aralık ve ocakta, melez türler şubat ve martta açar.
Noel gülü nereye dikilir?
Yazın gölge, kışın ışık alan bir yere, örneğin yaprak döken ağaçların altına ya da kuzeye veya doğuya bakan duvar önlerine dikilir. Nemli, organik maddece zengin ve süzek bir toprak ister.
Noel gülü saksıda yetişir mi?
Yetişir. En az 30 cm derinliğinde, geniş ve drenaj delikli bir saksı ve süzek bir toprak kullanılmalıdır. Bir salon bitkisi değildir; serin ve dışarıda tutulmalıdır.
Noel gülü zehirli mi?
Evet, bitkinin bütün kısımları zehirlidir. Yenmesi insanlarda ve hayvanlarda ciddi rahatsızlıklara yol açabilir; bitkiyle çalışırken eldiven kullanılmalıdır.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.