Bahçe Yatağı Dikim Planı: Hangi Sebze Nereye Dikilir?
Bahçe yatağını doldurdunuz, sıra dikime geldi. Hangi sebzenin kuzeye, hangisinin kenara dikileceğini, kaç bitkinin sığacağını ve birlikte iyi geçinen sebzeleri örnek planlarla anlatıyoruz.

Fotoğraf: Kolforn (Kolforn) I'd appreciate if you could mail me (Kolforn@gmail.com) if you · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Bahçe yatağı dikim planında uzun boylu sebzeler kuzey kenara, kısa ve yapraklı türler güney kenara dikilir. Yatak sıralar yerine 30x30 cm'lik karelere bölünerek her kareye bitkinin büyüklüğüne göre 1 ile 16 arasında bitki yerleştirilir. Yayılan türler kenarlara, sık hasat edilen yeşillikler ön tarafa konur.
Bahçe yatağı dikim planı, aynı yataktan birkaç kat daha fazla verim almanın en kolay yoludur. Yükseltilmiş bir yatakta alan sınırlıdır; fideleri gelişigüzel dikmek, birkaç hafta sonra uzun domateslerin marulların güneşini kesmesine, kabağın bütün yatağı kaplamasına yol açar. Biraz kâğıt kalem işiyle bu sorunların hepsi önlenebilir. Bu yazıda hangi sebzenin yatağın neresine dikileceğini, kaç bitkinin sığacağını ve iki farklı ölçü için hazır örnek planları paylaşıyoruz. Yatağı henüz kurmadıysanız önce yükseltilmiş bahçe yatağı kurulumu yazımıza göz atabilirsiniz.
Kural 1: Uzunlar kuzeye, kısalar güneye
Bahçe yatağı dikim planının temel kuralı güneşle ilgilidir. Türkiye'de güneş gün boyunca güney yönünden geçer. Bu yüzden:
- Kuzey kenar: Domates, sırık fasulye, mısır ve ayçiçeği gibi uzun boylu bitkiler.
- Orta bölüm: Biber, patlıcan, lahana ve brokoli gibi orta boylu türler.
- Güney kenar: Marul, roka, ıspanak, maydanoz, çilek ve aromatik bitkiler gibi kısa türler.
Bu düzende uzun bitkiler kısaların önünü kapatmaz. Yatağınız bir duvarın önündeyse, duvarın dibine uzun bitkileri, ön tarafa kısa bitkileri dikin.
Kural 2: Sıra yerine kareler
Geleneksel tarlada sebzeler sıralar halinde ekilir çünkü aralarda yürümek gerekir. Bahçe yatağında ise üzerine basmadığınız için sıra arası boşluğa gerek yoktur. Yatağı 30x30 cm'lik karelere bölmek hem planlamayı hem de dikimi kolaylaştırır.
| Bitki | 30x30 cm karede bitki sayısı |
|---|---|
| Domates, patlıcan, lahana | 1 |
| Biber, brokoli | 1 |
| Marul, çilek, maydanoz | 4 |
| Ispanak, pazı, fasulye | 9 |
| Havuç, turp, taze soğan | 16 |
Kareleri yatağın üstüne gerdiğiniz iplerle ya da ince çıtalarla işaretleyebilirsiniz. Tohum ekim derinliklerini tohum ekim derinliği tablosu yazımızda bulabilirsiniz. Havuç gibi kök sebzeler için yatağın derinliği büyük avantajdır; 30 cm gevşek toprak, düz ve uzun kökler oluşmasını sağlar. Ayrıntılar saksıda havuç yetiştirme yazımızda.
Kural 3: Sık hasat edilenler öne
Her gün kopardığınız maydanoz, nane ve marul gibi bitkileri yatağın elinizin rahat uzandığı ön kenarına dikin. Bir kez hasat edilen lahana ya da patatesi daha arkaya koyabilirsiniz. Yatağın genişliği 120 cm'yi geçmiyorsa iki taraftan da ortasına rahatça ulaşılır; bu konu yükseltilmiş yatak ölçüsü yazımızda ayrıntılı olarak geçiyor.
Kural 4: Yayılan bitkileri kenara
Kabak, salatalık ve kavun gibi yayılan türler yatağın ortasına dikilirse kısa sürede bütün alanı kaplar. Bunları yatağın köşesine dikip dışarı doğru sarkmalarına izin verin ya da yatağın kuzey kenarına bir çardak, kafes veya ip kurup yukarı doğru yönlendirin.
İyi komşu sebzeler
Bazı bitkiler yan yana dikildiğinde birbirine fayda sağlar ya da en azından birbirinin gelişimini engellemez:
- Domates – fesleğen – marul: Fesleğen domatesin yanında iyi gelişir, marul da domatesin gölgesinde yaz sıcağından korunur.
- Havuç – soğan – pırasa: Farklı derinlikte kök yaptıkları için toprak için yarışmazlar.
- Fasulye – mısır – kabak: Eski usul “üç kardeş” dikimi; mısır destek, fasulye azot, kabak toprak örtüsü sağlar.
- Çilek – ıspanak – frenk soğanı: Kısa boylu, yan yana uyumlu türlerdir.
Aynı aileden bitkileri, örneğin domates, biber ve patlıcanı, her yıl yatağın aynı bölümüne dikmemeye çalışın. Bölümleri her sezon kaydırmak toprak yorgunluğunu ve hastalık birikimini azaltır.
Bahçe yatağı dikim planı: 110x60 cm örnek
110x60 cm ölçüsündeki 198 litrelik bir yatak yaklaşık 3x2 kareye bölünür. İlkbahar-yaz için bir örnek:
- Arka sıra (kuzey): 1 domates, 1 biber, 1 patlıcan.
- Ön sıra (güney): 4 marul, 4 maydanoz ve 1 kare fesleğen.
Bu yatak tek bir domates dikimiyle bile küçük bir ailenin yaz salatasını karşılar.
Örnek plan: 110x110 cm yatak
110x110 cm ölçüsündeki 363 litrelik yatak yaklaşık 3x3 kareye bölünür:
- Arka sıra: 2 domates, 1 kare sırık fasulye (arkaya ip veya kafes).
- Orta sıra: 1 biber, 1 kare havuç (16 adet), 1 kare taze soğan (16 adet).
- Ön sıra: 4 marul, 4 çilek, 1 kare karışık aromatik (fesleğen, kekik, nane ayrı kapta).
Kare sayısı arttıkça aralıklı ekim yapma imkânınız da artar. Hasadı biten kareye hemen yeni bir ekim yaparak yatağı sezon boyunca dolu tutabilirsiniz.
Planı kâğıda dökmek
Planı kafada tutmak yerine kâğıda çizmek işinizi çok kolaylaştırır. Yatağınızı ölçekli bir dikdörtgen olarak çizin, kareleri işaretleyin ve her kareye dikeceğiniz bitkinin adını ve dikim tarihini yazın. Sezon sonunda bu kâğıda hangi bitkinin iyi verim verdiğini, hangisinin zorlandığını not edin. Ertesi yıl planı hazırlarken bu notlar, aynı aileden bitkileri farklı karelere kaydırmanıza ve başarılı olan düzeni tekrarlamanıza yardımcı olur. Birden fazla yatağınız varsa her birine bir numara verip ayrı ayrı çizmek, ekim nöbetini takip etmeyi kolaylaştırır.
Sonbahar ve kış planı
Yaz sebzeleri bittiğinde yatağı boş bırakmak yerine sonbahar planına geçin. Kuzey kenara bakla veya bezelye, orta bölüme lahana ve brokoli, ön kenara ıspanak, roka, marul ve maydanoz dikilebilir. Kış öncesi yatağı nasıl hazırlayacağınızı kış öncesi bahçe temizliği ve malçlama yazımızda anlattık.
Dikim sonrası besleme
Bahçe yatağında bitkiler sık dikildiği için toprak daha hızlı yorulur. Dikim sırasında her fide çukuruna bir avuç katı solucan gübresi karıştırmak, sezon ortasında da bitkilerin dibine ince bir kat serpmek dengeli bir besleme sağlar.
Sonuç
İyi bir bahçe yatağı dikim planı dört kurala dayanır: uzunlar kuzeye, sık hasat edilenler öne, yayılanlar kenara ve her bitkiye büyüklüğüne göre yer. Kâğıda çizdiğiniz basit bir kare plan, sezon sonunda aynı yataktan çok daha fazla ürün almanızı sağlar. Yatak ölçüsü veya plan konusunda sorunuz olursa müşteri hizmetlerimize +90 553 727 2929 numarasından ulaşabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Bahçe yatağında domates nereye dikilmeli?
Domates uzun boylu olduğu için yatağın kuzey kenarına dikilmelidir. Böylece önündeki kısa bitkilerin güneşini kesmez.
110x60 cm bahçe yatağına kaç bitki sığar?
Yatak yaklaşık 3x2 kareye bölünür. Örneğin arka sırada 3 büyük bitki (domates, biber, patlıcan), ön sırada 4'erli gruplar halinde marul ve maydanoz dikilebilir.
Bahçe yatağında her yıl aynı sebzeyi aynı yere dikebilir miyim?
Önerilmez. Domates, biber ve patlıcan gibi aynı aileden bitkileri her yıl farklı bir bölüme kaydırmak toprak yorgunluğunu ve hastalık birikimini azaltır.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.