Çim Hastalıkları: Sonbahar ve Kışta Görülen Lekeleri Tanıma Rehberi
Serin ve nemli aylar, çim alanlarında mantar hastalıklarının en sık görüldüğü dönemdir. Lekenin rengine, şekline ve ortaya çıktığı havaya bakarak hastalığı tanımak, doğru önlemi almanın ilk adımıdır.

Fotoğraf: William M. Brown Jr., Bugwood.org · CC BY 3.0 us · Wikimedia Commons
Çim hastalıkları çoğunlukla mantar kaynaklıdır ve nemli, serin havada, sıkışmış ve aşırı azotlu alanlarda çıkar. Sonbahar ve kışta en sık kar küfü, pas, dolar lekesi ve kahverengi yama görülür. Önlemenin yolu havalandırma, keçe temizliği, akşam sulamasından kaçınma, dengeli gübreleme ve yaprakları alanda bırakmamaktır.
Çim hastalıkları çoğu zaman bir sabah fark edilir: Dün yemyeşil görünen alanda, tabak büyüklüğünde soluk bir leke ya da turuncu bir toz belirmiştir. İlk tepki genellikle panik ve "hemen bir şey atmak" olur. Oysa çim hastalıklarının büyük çoğunluğu mantar kaynaklıdır ve mantarlar yalnızca uygun koşulları bulduklarında çoğalır. Bu koşulları ortadan kaldırdığınızda çim kendini çoğu zaman toparlar. Bu yazıda sonbahar ve kış aylarında en sık karşılaşılan çim hastalıklarını belirtileriyle tanıtıyor, hangisinin neden ortaya çıktığını ve alanı nasıl koruyacağınızı anlatıyoruz.
Çim neden hastalanır?
Çim hastalığına yol açan mantarların sporları neredeyse her bahçede bulunur. Onları harekete geçiren şey koşullardır. Üç etken bir araya geldiğinde hastalık başlar: hassas bir çim, hastalık etkeni ve uygun hava. Bahçede bizim kontrol edebildiğimiz kısım, çimi güçlü ve ortamı mantar için elverişsiz tutmaktır.
- Uzun süre ıslak kalan yapraklar: Akşam sulaması, sisli sabahlar ve gölge, yaprakların gece boyu nemli kalmasına yol açar.
- Sıkışmış toprak ve keçe: Su yüzeyde kalır, kökler zayıflar.
- Aşırı azot: Özellikle sonbaharda verilen yüksek azot, yumuşak ve hastalığa açık yapraklar üretir.
- Çok kısa ya da çok uzun biçim: Kısa biçim çimi strese sokar, kışa çok uzun girmek ise kar küfünü kolaylaştırır.
- Alanda bırakılan yapraklar: Islak yaprak tabakası altında hava almayan çim hızla hastalanır.
Sonbahar ve kışın en sık görülen çim hastalıkları
| Hastalık | Ne zaman? | Görünüm |
|---|---|---|
| Pembe kar küfü (Microdochium) | Serin, nemli sonbahar ve kış, karsız da olur | Önce sarımsı-turuncu, sonra pembe kenarlı yuvarlak lekeler |
| Gri kar küfü (Typhula) | Uzun süre kar altında kalan alanlar | Kar eriyince gri-beyaz, keçeleşmiş lekeler |
| Çim pası | Kuru ve ılık sonbahar, yavaş büyüyen çim | Yapraklarda turuncu toz; ayakkabıya bulaşır |
| Dolar lekesi | Ilık günler ve serin, çiyli geceler | Madeni para büyüklüğünde, saman renkli küçük lekeler |
| Kahverengi yama | Ilık ve çok nemli dönemler | Ortası kahverengi, kenarı koyu halkalı geniş yamalar |
| Kırmızı iplik | Serin, nemli, besince zayıf alanlar | Yaprak uçlarında pembe-kırmızı iplik benzeri yapılar |
Pembe kar küfü
Ülkemizde sonbaharın ikinci yarısından ilkbahara kadar en çok karşılaşılan hastalıktır. Adının aksine kar yağmasına gerek yoktur; serin ve nemli hava yeterlidir. Lekeler 2–3 cm çapında başlar, birleşerek 20–30 cm'ye ulaşabilir. Sabahları lekelerin kenarında beyaz-pembe pamuksu bir miselyum görülebilir. Aşırı azotla beslenmiş ve kışa uzun giren çimlerde çok daha yaygındır.
Çim pası
Yapraklarda turuncu-sarı toz kabarcıkları oluşur. Beyaz bir ayakkabıyla alanda yürüdüğünüzde ayakkabının turuncuya boyanması tipik bir işarettir. Pas, genellikle büyümesi yavaşlamış ve azotu tükenmiş çimlerde görülür. Bu yüzden dengeli bir besleme ve düzenli biçimle çoğu zaman kendiliğinden geriler.
Dolar lekesi ve kırmızı iplik
İkisi de besince zayıf alanların hastalığıdır. Dolar lekesi küçük ve çok sayıda lekeyle alanı "çilli" gösterir; kırmızı iplik ise yaprak uçlarında pembe-kırmızı ince yapılarla kendini belli eder. Her iki durumda da asıl çözüm, çimi doğru zamanda ve dengeli beslemektir.
Çim hastalıkları ile karıştırılan sorunlar
Her leke hastalık değildir. Teşhise geçmeden önce şunları ekarte edin:
- Köpek idrarı: Ortası sarı, kenarı koyu yeşil, keskin sınırlı lekeler.
- Gübre yanığı: Gübrenin yığıldığı ya da çift geçildiği şeritler hâlinde kuruma.
- Kuraklık: Eğimli ve güneşli yerlerde, gri-mavi renkle başlayan geniş kuruma.
- Yosun: Gölgeli ve nemli alanlarda yeşil, kadifemsi örtü. Yosunun nedenleri için çimde yosun neden olur yazımıza bakabilirsiniz.
- Toprak altı zararlıları: Kolayca halı gibi kalkan çim parçaları.
Çim hastalıkları nasıl önlenir?
Hastalıkla mücadelede en etkili yöntemler, ilaç değil bakım alışkanlıklarıdır.
- Sabah sulayın: Yapraklar gün içinde kurur. Akşam sulaması mantarlara bütün bir gece kazandırır.
- Havalandırın: Sıkışmış toprakta su yüzeyde kalır. Yılda bir yapılan havalandırma hastalık riskini belirgin şekilde azaltır. Adımlar için çim havalandırma yazımız yol gösterecektir.
- Keçeyi temizleyin: 1,5 cm'yi geçen ölü sap tabakası nemi tutar ve mantarlara yuva olur.
- Yaprakları toplayın: Sonbaharda alana dökülen yaprakları en geç birkaç günde bir tırmıklayın.
- Doğru gübreyi seçin: Sonbaharda azotu düşük, potasyumu yüksek bir gübre çimi kışa sağlam yapraklarla sokar.
- Kışa doğru yükseklikte girin: Son biçimde çimi 4–5 cm'de bırakın; çok uzun çim kar küfüne, çok kısa çim strese açıktır.
- Gölgeyi azaltın: Ağaçların alt dallarını budamak hava dolaşımını ve ışığı artırır.
Sonbahar gübrelemesinin zamanı ve miktarı için sonbahar çim gübresi yazımıza göz atabilirsiniz.
Hastalık görülen alanda ne yapmalı?
- Alana basmayın: Islakken yürümek sporları yayar ve çimi ezer.
- Biçme makinesini temizleyin: Hastalıklı alanı en son biçin, bıçakları ve kasnağı temizleyin.
- Kırpıntıyı toplayın: Hastalık görülen dönemde biçim artıklarını alanda bırakmayın.
- Azotu kesin: Hastalık aktifken azotlu gübre vermeyin.
- Bekleyin: Hava kuruyup ısındığında birçok leke kendiliğinden kapanır.
Yoğun ve yayılan durumlarda ruhsatlı bir fungisit gerekebilir. Bu durumda ürün etiketindeki talimata uyulmalı, ürün seçimi için müşteri hizmetlerimize danışılmalıdır; yanlış zamanda ve yanlış ürünle yapılan uygulama hem para hem emek kaybıdır.
İlkbaharda onarım
Kış boyunca hastalık görmüş alanlar ilkbaharda kolayca onarılır. Toprak ısınmaya başladığında ölü çimi tırmıkla temizleyin, ince bir kapama toprağı serin ve seyrek kalan yerlere tohum atın.
Seyrek alanları tohumla kapatmanın adımları için çimdeki boş alanlar nasıl kapatılır yazımıza, yeni ekilen tohumun sulama düzeni için ise çim ekiminden sonra sulama yazımıza bakabilirsiniz.
Kısa bir kontrol listesi
- Lekeler sabahları pamuksu mu? Muhtemelen kar küfü ya da kahverengi yama.
- Ayakkabınız turuncuya boyanıyor mu? Pas.
- Madeni para büyüklüğünde çok sayıda leke mi var? Dolar lekesi.
- Yaprak uçlarında pembe iplikler mi var? Kırmızı iplik.
Çim hastalıkları çoğunlukla bir bakım hatasının sonucudur. Sabah sulaması, havalandırma, dengeli besleme ve temiz bir yüzey; bu dört alışkanlık bir araya geldiğinde çim alanı serin ve nemli aylarda bile sağlıklı kalır.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Çimde kahverengi daire şeklinde lekeler neden olur?
En sık nedenler kahverengi yama ve pembe kar küfü gibi mantar hastalıklarıdır. Köpek idrarı ve gübre yanığı da benzer lekelere yol açabilir.
Çim hastalıkları hangi mevsimde görülür?
Mantar hastalıkları en çok serin ve nemli sonbahar ve kış aylarında, sisli sabahlarda ve akşam sulaması yapılan alanlarda görülür.
Çimde pas hastalığı nasıl anlaşılır?
Yapraklarda turuncu toz kabarcıkları oluşur ve alanda yürüyünce ayakkabı turuncuya boyanır. Genellikle besinsiz ve yavaş büyüyen çimde görülür.
Hastalıklı çim kendiliğinden düzelir mi?
Hafif durumlarda hava kuruyup ısındığında ve bakım düzeltildiğinde çoğu zaman düzelir. Ölü kalan alanlar ilkbaharda tohumla onarılır.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.