Elma Ağacı Hastalıkları: Karaleke, Külleme, Ateş Yanıklığı ve Önlemler
Elmada hastalıkların çoğu kışı dökülen yapraklarda, mumyalaşmış meyvelerde ve yaralı dallarda geçirir. Bu yüzden ertesi yılın sağlıklı hasadı, sonbaharda yapılan temizlik ve doğru budamayla başlar.

Fotoğraf: Margalob · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Elma ağacı hastalıkları içinde en yaygın olanlar yaprak ve meyvede zeytin yeşili lekeler yapan karaleke, sürgünleri beyaz tozla kaplayan külleme, dalları yanmış gibi gösteren ateş yanıklığı ve meyveyi çürüten monilyadır. Önlemenin temeli sonbaharda dökülen yaprakları ve mumya meyveleri toplamak, hastalıklı dalları kışın budamak ve tacı havadar tutmaktır.
Elma ağacı hastalıkları, bahçesinde birkaç elma ağacı olan herkesin bir noktada karşılaştığı bir konudur. Yazın lekeli yapraklar, çatlamış meyveler ya da birden kuruyan sürgünler görülür ve çoğu zaman o yıl için yapılabilecek pek bir şey kalmamıştır. İyi haber şu ki elmadaki hastalıkların büyük kısmı kışı ağacın kendisinde ve çevresinde geçirir. Yani kasım ayında yapacağınız birkaç iş, gelecek yazın hasadını doğrudan etkiler. Bu yazıda elmada en sık görülen hastalıkları tanıtıyor ve sonbahardan başlayan bir önleme takvimi sunuyoruz. İlaç dozu vermiyoruz; ruhsatlı ürün gerektiğinde etiket talimatına uyulmalı, ürün seçimi için müşteri hizmetlerimize danışılmalıdır.
Karaleke (Venturia inaequalis)
Elmanın en yaygın ve en çok ürün kaybettiren hastalığıdır.
Belirtiler: İlkbaharda yapraklarda zeytin yeşili, kadifemsi lekeler belirir; lekeler zamanla kararır. Meyvede siyah, kabuksu lekeler ve çatlaklar oluşur. Ağır durumlarda yapraklar yazın erken dökülür.
Yaşam döngüsü: Mantar kışı yere dökülen hastalıklı yapraklarda geçirir. İlkbaharda yağmurla birlikte buradan çıkan sporlar yeni sürgünlere bulaşır.
Önlem: Sonbaharda dökülen yaprakları toplamak ya da üzerine kompost serip çürümelerini hızlandırmak, ilkbahardaki ilk bulaşmayı belirgin şekilde azaltır. Dayanıklı çeşit seçmek ve tacı havadar tutmak da çok etkilidir.
Külleme (Podosphaera leucotricha)
Belirtiler: Genç sürgün ve yapraklar beyaz, unlu bir tabakayla kaplanır. Yapraklar daralır, kıvrılır; sürgünler gelişemez.
Yaşam döngüsü: Mantar kışı tomurcukların içinde geçirir. Bu yüzden külleme görülen ağaçlarda ilkbaharda ilk açan sürgünler beyaz çıkar.
Önlem: Kış budamasında beyazlaşmış, cılız sürgünleri kesip bahçeden uzaklaştırın. İlkbaharda beyaz çıkan sürgünleri hemen budayın. Külleme genel olarak birçok bitkide görülür; ayrıntılar için külleme hastalığı yazımıza bakabilirsiniz.
Ateş yanıklığı (Erwinia amylovora)
Bakteriyel ve çok hızlı yayılan bir hastalıktır; elma, armut ve ayvada görülür.
Belirtiler: Çiçek ve sürgünler aniden kahverengi-siyaha döner, sanki ateşle yanmış gibi görünür. Sürgün uçları çoban değneği gibi kıvrılır. Nemli havada dallardan sarımsı bir akıntı sızabilir.
Önlem: Hastalıklı dalları, görünen sınırın 30–40 cm altından kesin ve yakın ya da bahçeden uzaklaştırın. Her kesimden sonra makası alkol ya da sulandırılmış çamaşır suyuyla temizleyin. Aşırı azotlu gübreleme hastalığı kolaylaştırır. Ateş yanıklığı şüphesinde il ya da ilçe tarım müdürlüğüne bilgi vermek doğru olur.
Monilya (meyve çürüklüğü)
Belirtiler: Meyvelerde kahverengi, hızla büyüyen çürük lekeler ve üzerinde halkalar hâlinde dizilmiş krem renkli kabarcıklar. Çürüyen meyveler dalda kuruyup buruşarak "mumya" hâline gelir.
Yaşam döngüsü: Mumya meyveler, ertesi yılın en önemli bulaşma kaynağıdır.
Önlem: Dalda kalan ve yere düşen mumya meyveleri sonbaharda mutlaka toplayın. Meyveyi yaralayan böceklerle ve dolu yaralarıyla hastalık kolaylaşır.
Kök boğazı çürüklüğü ve kanser
Belirtiler: Gövde dibinde kabukta koyulaşma ve çökme, yapraklarda erken sararma, sonbaharda yaprakların erkenden kızarması. Dallarda ise kabukta çökük, çatlamış kanser yaraları görülebilir.
Önlem: Su biriken topraklara elma dikmeyin, gövde dibine toprak ya da malç yığmayın. Kanserli dalları kış budamasında sağlam dokuya kadar kesin.
Elma ağacı hastalıkları için sonbahar–kış takvimi
| Dönem | Yapılacak iş | Hangi hastalığa karşı? |
|---|---|---|
| Ekim–kasım | Dökülen yaprakları toplayın ya da kompostla örtün | Karaleke |
| Kasım | Mumya meyveleri daldan ve yerden toplayın | Monilya |
| Kasım–aralık | Gövdeye kireç badanası, dip temizliği | Kabuk çatlakları, kanser |
| Ocak–şubat | Kış budaması: hastalıklı, kurumuş ve beyaz sürgünleri kesin | Külleme, kanser, ateş yanıklığı |
| Şubat sonu | Kış ilaçlaması (ruhsatlı ürün, etiket talimatına göre) | Kışlayan zararlı ve hastalıklar |
| Çiçeklenme | Çiçek ve sürgünleri kontrol edin | Ateş yanıklığı, külleme |
Gövdeye kireç badanasının yapılışı için ağaç gövdesine kireç badanası yazımıza, bahçenin genel kış temizliği için ise kış öncesi bahçe temizliği ve malçlama yazımıza göz atabilirsiniz.
Budamanın hastalıktaki rolü
Doğru budama, ilaçtan bile önce gelir. Havadar bir taç, yağmurdan sonra yaprakların hızla kurumasını sağlar; karaleke ve külleme için en büyük engel budur. Kış budamasında:
- İçe doğru büyüyen ve birbirine sürtünen dalları çıkarın.
- Kurumuş, kanserli ve hastalıklı dalları sağlam dokuya kadar kesin.
- Kesimleri temiz ve keskin bir makasla, dala yakın ama dal yakasını zedelemeden yapın.
- Hastalıklı dalları kompost yığınına atmayın.
Kış ilaçlaması hakkında
Kış ilaçlaması, tomurcuklar uyanmadan önce kabuk ve tomurcuklarda kışlayan zararlı ve hastalık etkenlerini azaltmak için yapılır. Ürün seçimi, zamanı ve dozu bölgeye ve bahçenin geçmişine göre değişir. Ruhsatlı bir ürünü etiket talimatına uygun kullanın; ağacın tamamını, kabuk çatlaklarına kadar ıslatacak şekilde ve rüzgârsız bir günde uygulayın. Bu iş için doğru bir pompa seçimi uygulamanın kalitesini belirler.
Pompa türlerinin karşılaştırması için ilaçlama pompası seçimi yazımıza bakabilirsiniz.
Dayanıklı çeşit seçimi
Yeni bir elma fidanı dikecekseniz hastalık konusunda en büyük avantajı çeşit seçiminde elde edersiniz. Bazı çeşitler karalekeye, bazıları küllemeye karşı belirgin şekilde daha dayanıklıdır. Fidan alırken fidanlığa bölgenizde hangi çeşitlerin daha az hastalandığını sorun ve aşı anacını öğrenin. Nemli ve yağışlı bölgelerde dayanıklı bir çeşit, yıllar boyunca yapılacak koruma uygulamalarının önemli bir kısmını gereksiz kılar. Bahçede birbirine çok yakın dikilmiş ağaçlar ise hava dolaşımını engellediği için en dayanıklı çeşidi bile hastalığa açık hâle getirir; dikim aralığını çeşidin ve anacın büyüklüğüne göre belirleyin. Fidan dikiminin temel kuralları için meyve fidanı dikimi yazımıza bakabilirsiniz.
Sağlıklı ağaç, dirençli ağaç
İyi beslenen ama aşırı azot almayan bir ağaç hastalıklara karşı çok daha dirençlidir. Sonbaharda taç izdüşümüne serilen olgun kompost ya da solucan gübresi toprağı canlandırır ve kökleri kışa hazırlar. Sonbahar beslemesinin ayrıntıları için meyve ağaçlarında sonbahar gübrelemesi yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Elma ağacı hastalıkları ile mücadele, yaz ortasında değil, yaprakların döküldüğü bu günlerde başlar. Temiz bir ağaç dibi, mumyasız dallar ve havadar bir taç, gelecek yılın elmalarını çoğu zaman tek başına korumaya yeter.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Elma ağacında yaprakların siyah lekelenmesi neden olur?
En sık neden karaleke hastalığıdır. Yapraklarda önce zeytin yeşili, sonra siyahlaşan lekeler oluşur ve meyvede kabuksu lekeler ve çatlaklar görülür.
Elmada karaleke nasıl önlenir?
Sonbaharda dökülen yaprakları toplamak, tacı budayarak havadar tutmak ve dayanıklı çeşit seçmek en etkili önlemlerdir; gerektiğinde ruhsatlı ürün etiket talimatına göre kullanılır.
Elma ağacında dallar neden yanmış gibi kurur?
Çiçek ve sürgünlerin aniden kararıp çoban değneği gibi kıvrılması ateş yanıklığı belirtisidir. Hastalıklı dallar sağlam dokunun 30–40 cm altından kesilip uzaklaştırılmalıdır.
Dalda kalan çürük elmalar toplanmalı mı?
Mutlaka toplanmalıdır. Mumyalaşan meyveler monilya hastalığının kışlama yeridir ve ertesi yıl yeni bulaşmalara kaynak olur.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.