Kış Gübrelemesi: Ağaç Diplerine Ne Zaman, Ne Verilir?
Ağaçların yapraklarını döktüğü kış ayları, toprağı gelecek sezona hazırlamak için en uygun dönemdir. Kış gübrelemesinin ne zaman, nasıl ve hangi gübrelerle yapılacağını anlatıyoruz.

Fotoğraf: Gandydancer · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Kış gübrelemesi, ağaçların dinlenmede olduğu aralık–şubat döneminde, toprak donmuş ve çok ıslak değilken yapılır. Amaç bitkiyi hemen beslemek değil, toprağı ilkbahara hazırlamaktır. Bu dönemde yanmış ahır gübresi, kompost ve solucan gübresi gibi yavaş çözünen organik gübreler taç izdüşümüne serilip toprağa hafifçe karıştırılır.
Kış gübrelemesi, bahçede en çok ihmal edilen ama en çok karşılığını veren işlerden biridir. Ağaçlar yapraklarını döküp dinlenmeye çekildiğinde çoğumuz bahçeyi de unuturuz. Oysa toprağın altında hayat durmaz: kökler ılık günlerde çalışmaya devam eder, toprak canlıları organik maddeyi ayrıştırır ve ilkbaharda bitkinin kullanacağı besinler bu sessiz aylarda hazırlanır. Bu yüzden kış, ağaçlara hemen etki edecek bir gübre vermek için değil, toprağı gelecek sezona hazırlamak için en uygun zamandır. Bu yazıda kış aylarında meyve ağaçlarına, bağa ve bahçeye ne zaman, hangi gübrelerin ve nasıl verileceğini anlatıyoruz.
Kış gübrelemesinin amacı nedir?
Kışın verilen gübrenin görevi, ilkbaharda uyanan ağacın ihtiyaç duyacağı besinleri toprağa önceden yerleştirmektir. Ahır gübresi, kompost ve solucan gübresi gibi organik gübreler bir anda çözünmez; toprak canlıları tarafından haftalar ve aylar içinde yavaş yavaş ayrıştırılır. Kışın serilen organik gübre, ilkbaharda tomurcuklar patlarken tam kullanılabilir hâle gelir.
Bu dönemde verilen gübre, toprağın yapısını da iyileştirir. Organik madde ağır killi topraklarda havalanmayı, kumlu topraklarda ise su tutmayı artırır. Kış yağmurları organik maddenin toprağın derinlerine ulaşmasına yardım eder. Toprakta organik maddenin önemi için toprakta organik madde yazımıza göz atabilirsiniz.
Kış gübrelemesi ne zaman yapılır?
En uygun dönem, ağaçların yapraklarını tamamen döktüğü aralık başından şubat sonuna kadar olan süredir. Ilık bölgelerde bu iş kasım sonunda başlayabilir; kışı sert geçen yerlerde ise toprağın çözüldüğü ilk günler beklenir. Önemli olan, toprağın donmuş, karla kaplı ya da su birikmiş olmadığı bir gün seçmektir. Donmuş toprağa serilen gübre karışmaz, çamurlu toprağı çiğnemek ise toprağı sıkıştırır.
Sonbaharda gübreleme yaptıysanız kış gübrelemesine gerek olmayabilir. Ekim ve kasım aylarında yapılan beslemenin ayrıntıları için meyve ağaçlarında sonbahar gübrelemesi yazımıza bakabilirsiniz.
Önce toprağınızı tanıyın
Gübre seçmeden önce bahçenizin toprağını tanımak, emeğinizin boşa gitmemesini sağlar. Kireçli ve pH'ı yüksek topraklarda organik madde, besinlerin bitki tarafından alınmasını kolaylaştırır; bu tür bahçelerde kompost ve solucan gübresi özellikle faydalıdır. Ağır killi topraklarda kış yağmurlarıyla su birikiyorsa, gübreyle birlikte toprağın havalanmasını artıracak organik maddeyi bol tutmak gerekir. Kumlu topraklarda ise besinler hızla yıkandığı için az ama yıllar boyunca düzenli organik madde vermek en iyi sonucu verir.
Birkaç yılda bir yaptıracağınız basit bir toprak analizi, toprağınızda hangi besinin eksik, hangisinin fazla olduğunu gösterir ve gereksiz gübre harcamasını önler. Toprak tepkimesinin bitkiler için ne anlama geldiğini toprak pH'ı yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Hangi gübreler kullanılır?
Kışın tercih edilecek gübreler, yavaş çözünen ve toprağı besleyen organik gübrelerdir. Azotu yüksek ve hızlı etkili kimyasal gübreler bu dönemde kullanılmaz; çünkü bitki onları kullanamaz, yağmurla yıkanıp kaybolurlar.
| Gübre | Özelliği | Not |
|---|---|---|
| Yanmış ahır gübresi | Toprağı besler, yapısını iyileştirir | Taze gübre kullanılmaz, en az 6 ay olgunlaşmış olmalı |
| Kompost | Organik madde ve toprak canlıları kazandırır | Bahçe atıklarından evde yapılabilir |
| Solucan gübresi | Dengeli ve yavaş etkili, kokusuz | Genç ağaçlarda ve saksılı ağaçlarda idealdir |
| Leonardit | Humik asit kaynağı, toprak düzenleyici | Organik gübrelerle birlikte kullanılır |
| Guano | Fosforca zengin | Çiçek ve meyve tomurcukları için destek |
Ahır gübresinin doğru kullanımı için ahır gübresi yazımız yol gösterir. Kokusuz ve dengeli bir seçenek arayanlar için solucan gübresi, hem bahçede hem de büyük saksılardaki ağaçlarda güvenle kullanılabilir.
Gübre nereye ve nasıl verilir?
En sık yapılan hata, gübreyi ağacın gövdesinin hemen dibine yığmaktır. Ağacın besin alan ince kökleri gövdenin dibinde değil, dalların uçlarının toprağa düşen izdüşümünde, yani taç izdüşümünde yoğunlaşır. Gübreyi bu halka boyunca, gövdeden en az 30–50 cm uzakta başlayarak serin.
Uygulama için taç izdüşümü boyunca toprağı bir çapa ya da bel küreğiyle 10–15 cm derinliğe kadar hafifçe kabartın, gübreyi serin ve toprakla karıştırın. Kökleri zedelememek için derin kazmaktan kaçının. Alternatif olarak, halka boyunca 20–30 cm derinliğinde birkaç çukur açıp gübreyi bu çukurlara doldurabilirsiniz. Uygulamadan sonra üzerini malçla örtmek hem gübrenin korunmasını hem de toprağın nemini sağlar. Ağaç dibine malç sermenin yolları için ağaç dibi malçlama yazımıza göz atabilirsiniz.
Ne kadar gübre verilmeli?
Miktar; ağacın yaşına, büyüklüğüne ve toprağın durumuna göre değişir. Genel bir fikir vermesi için şu değerler kullanılabilir: yeni dikilmiş ve genç ağaçlarda 5–10 kg yanmış ahır gübresi ya da 1–2 kg solucan gübresi, verim çağındaki ağaçlarda 15–25 kg yanmış ahır gübresi ya da 3–5 kg solucan gübresi yeterlidir. Organik madde bakımından fakir, kumlu ya da yorgun topraklarda bu miktarlar biraz artırılabilir.
Leonardit, organik gübrelerle birlikte kullanıldığında toprağın besin tutma gücünü artırır ve organik maddenin daha uzun süre toprakta kalmasını sağlar.
Bağ, bahçe ve saksılarda kış beslemesi
Bağlarda kış gübrelemesi, budamadan önce ya da sonra, sıra aralarına ve omca diplerine organik gübre serilerek yapılır. Sebze bahçelerinde ise boş kalan tarhlara yanmış ahır gübresi ya da kompost serilip toprağa hafifçe karıştırılır; ilkbahar ekimine kadar toprak bu gübreyi sindirir.
Saksıdaki salon bitkileri ise kışın gübrelenmez. Işığın azaldığı bu dönemde bitkiler yavaş büyür ve verilen gübreyi kullanamaz; fazla gübre topraktaki tuz birikimini artırır. Saksı bitkilerinin yıl boyu beslenme takvimi için saksı bitkileri gübreleme takvimi yazımıza bakabilirsiniz. Balkonda büyük saksıda yetişen meyve ağaçlarına ise kış sonunda, toprağın üst katmanına az miktarda solucan gübresi karıştırmak yeterlidir.
Çiçek ve meyve tomurcuklarını desteklemek isteyenler için fosforca zengin guano, kış sonunda organik gübreyle birlikte toprağa karıştırılabilir.
Kaçınılması gereken hatalar
Taze ahır gübresini doğrudan köklere değecek şekilde vermek kökleri yakabilir. Kışın azotlu kimyasal gübre kullanmak hem paranızı hem de suyu kirletir. Donmuş ya da çamurlu toprakta çalışmak toprağın yapısını bozar. Gübreyi gövdenin dibine yığmak ise kabukta çürümeye ve zararlıların yerleşmesine yol açabilir.
Kış gübrelemesi, ilkbaharda bahçenizde göreceğiniz canlılığın görünmeyen hazırlığıdır. Bu kış bir öğleden sonranızı ayırıp ağaçlarınızın dibine organik gübre serdiğinizde, tomurcuklar patladığında farkı kendiniz göreceksiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Kış gübrelemesi ne zaman yapılır?
Ağaçların yapraklarını döktüğü aralık başından şubat sonuna kadar, toprağın donmuş, karla kaplı ya da çamurlu olmadığı bir günde yapılır. Ilık bölgelerde kasım sonunda başlanabilir.
Kışın ağaçlara hangi gübre verilir?
Yanmış ahır gübresi, kompost ve solucan gübresi gibi yavaş çözünen organik gübreler verilir. Azotu yüksek ve hızlı etkili kimyasal gübreler kışın kullanılmaz; bitki bunları kullanamaz ve yağmurla yıkanırlar.
Gübre ağacın neresine verilir?
Gövdenin dibine değil, dalların uçlarının toprağa düşen izdüşümüne verilir. Besin alan ince kökler bu halkada yoğunlaşır. Gübre serilip toprağa hafifçe karıştırılır ya da halka boyunca açılan çukurlara doldurulur.
Saksı bitkileri kışın gübrelenir mi?
Salon bitkileri kışın gübrelenmez. Işık azaldığı için yavaş büyürler ve gübreyi kullanamazlar; fazla gübre toprakta tuz birikimine yol açar. Gübrelemeye ilkbaharda yeniden başlanır.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.