İçeriğe geç
Ana Sayfa › Gübreleme › Ahır Gübresi: Taze mi Yanmış mı? Doğru Kullanım ve Olgunlaştırma
Gübreleme

Ahır Gübresi: Taze mi Yanmış mı? Doğru Kullanım ve Olgunlaştırma

Ahır gübresi toprağı besleyen ve yapısını düzelten değerli bir organik kaynaktır; ama taze kullanıldığında bitkiyi yakabilir ve bahçeye ot tohumu taşıyabilir. Doğru olgunlaştırma ve zamanlama ile en iyi sonucu verir.

AÇ
· 4 dk okuma
Ahır önünde olgunlaşmaya bırakılmış gübre yığını

Fotoğraf: Dein Freund der Baum · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Ahır gübresi taze hâliyle bitkiye doğrudan verilmez; amonyak ve tuz kökleri yakar, içindeki ot tohumları ve mikroplar bahçeye geçer. Gübre 3–6 ay yığında olgunlaştırılmalı ya da taze ise sonbaharda boş toprağa serilip kışı geçirmelidir. Olgun gübre koyu renkli, ufalanan ve toprak kokuludur; dikimden önce toprağa karıştırılır.

Köyden getirilen bir römork ahır gübresi, birçok bahçe sahibi için toprağı canlandırmanın en bilinen yoludur. Gerçekten de iyi olgunlaşmış gübre toprağa hem besin hem de organik madde kazandırır. Ancak aynı gübre, yanlış zamanda ve taze hâliyle kullanıldığında fideleri yakabilir, bahçeyi yabani otla doldurabilir ve sebzelerde hijyen sorunu yaratabilir. Bu yazıda gübre türlerini, taze ve yanmış gübre arasındaki farkı, evde nasıl olgunlaştırılacağını ve bahçede ne zaman, nasıl kullanılacağını anlatıyoruz.

Ahır gübresi nedir?

Ahır gübresi, büyükbaş ve küçükbaş hayvanların dışkısı ile altlarına serilen saman, sap ve talaş gibi altlık malzemesinin karışımıdır. İçinde azot, fosfor ve potasyumun yanı sıra kalsiyum, magnezyum ve mikro elementler bulunur. Asıl değeri ise yalnızca besin değil, toprağa kattığı organik maddedir. Organik madde, killi toprağı gevşetir, kumlu toprağın su tutmasını artırır ve toprak canlılarını besler.

Besin içeriği hayvan türüne, yeme ve altlık miktarına göre çok değişir. Genel bir fikir vermesi için taze gübrede yaklaşık değerler şöyledir:

Gübre türüAzot (N)Fosfor (P₂O₅)Potasyum (K₂O)Özelliği
Sığır%0,4–0,6%0,2–0,3%0,4–0,6Serin, yavaş ayrışır, en dengeli olanı
Koyun–keçi%0,7–1,0%0,3–0,5%0,6–0,9Daha kuru ve besince zengin, sıcak gübre
At%0,5–0,7%0,3%0,5–0,6Hızlı ısınır, bol saman içerir

Değerler düşük görünebilir; çünkü bu gübrenin ağırlığının büyük bölümü sudur. Gücü yüksek konsantrasyondan değil, toprağa büyük miktarda ve yavaş yavaş besin ve organik madde kazandırmasından gelir. Gübre etiketlerindeki bu oranların ne anlama geldiğini NPK nedir, gübre etiketi nasıl okunur yazımızda anlattık. Kanatlı gübresi ise çok daha güçlü olduğu için ayrı bir dikkat ister; ayrıntılar için tavuk gübresi nasıl kullanılır yazımıza bakabilirsiniz.

Taze ve yanmış ahır gübresi arasındaki fark

Halk arasında "yanmış gübre" denilen şey, yığında aylarca bekleyerek olgunlaşmış gübredir. Bu süreçte mikroorganizmalar gübreyi ayrıştırır, yığın ısınır ve gübre bambaşka bir malzemeye dönüşür.

ÖzellikTaze gübreYanmış (olgun) gübre
GörünümIslak, lifli, yapışkanKoyu kahverengi-siyah, ufalanan
KokuKeskin, amonyaklıToprak kokusu
Bitkiye etkisiKökleri ve fideleri yakabilirGüvenle toprağa karıştırılır
Ot tohumuÇimlenebilir hâlde bol miktardaİyi ısınan yığında büyük ölçüde etkisiz
HijyenHastalık yapan mikroplar bulunabilirRisk belirgin şekilde azalır

Taze gübrenin kökleri yakmasının nedeni, ayrışırken açığa çıkan amonyak ve yüksek tuz içeriğidir. Ayrıca taze gübre toprakta ayrışırken mikroorganizmalar bir süre topraktaki azotu kendileri kullanır; bu yüzden ekilen bitki geçici olarak aç kalabilir.

Ahır gübresi evde nasıl olgunlaştırılır?

  1. Yer seçin: Bahçenin su birikmeyen, mümkünse yarı gölge bir köşesini seçin.
  2. Yığın yapın: Gübreyi 1–1,5 m yükseklikte bir yığın hâline getirin. Çok küçük yığınlar yeterince ısınmaz.
  3. Nemi ayarlayın: Yığın sıkılmış bir sünger kadar nemli olmalıdır. Kuruysa sulayın, çok ıslaksa saman ya da kuru yaprak ekleyin.
  4. Üstünü örtün: Brandayla örtmek yağmurun besinleri yıkamasını önler ve ısıyı korur.
  5. Aktarın: Ayda bir yığını kürekle aktararak havalandırın; dış kısımdaki malzemeyi içeri alın.
  6. Bekleyin: Koşullara göre 3–6 ay içinde gübre koyulaşır, ufalanır ve toprak kokusu almaya başlar.

İyi kurulmuş bir yığının içi ilk haftalarda 55–65 °C'ye kadar ısınır. Bu sıcaklık ot tohumlarının ve hastalık etkenlerinin büyük bölümünü etkisiz hâle getirir. Yığına dökülen yaprak ve bitki artıkları eklemek de olgunlaşmayı hızlandırır; yaprakları değerlendirmenin yolları için yaprak kompostu yazımıza göz atabilirsiniz.

Sonbahar: Gübre sermenin en doğru zamanı

Kasım, hayvan gübresi uygulamasının en uygun olduğu dönemdir. Boşalan sebze tarhlarına ve meyve ağaçlarının taç izdüşümüne serilen gübre, kış yağmurlarıyla toprağa karışır ve ilkbahara kadar olgunlaşmasını tamamlar.

  • Olgun gübre: Metrekareye 3–5 kg serip toprağın üst 15–20 cm'sine karıştırın.
  • Yarı olgun ya da taze gübre: Yalnızca boş toprağa ve ekimden en az 3–4 ay önce serilmelidir. Kasımda serilen taze gübre, mart-nisan dikimlerine kadar büyük ölçüde zararsız hâle gelir.
  • Meyve ağaçları: Gövdeye değdirmeden, taç izdüşümü boyunca halka şeklinde serin ve hafifçe toprağa karıştırın. Bu konuda meyve ağaçlarında sonbahar gübrelemesi yazımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Bahçe toprağını ilkbahar ekimine hazırlarken izlenecek adımlar için bahçe toprağı hazırlığı rehberimiz yol gösterir.

Sık yapılan hatalar

  • Fide dikerken çukura taze gübre koymak: Kökler doğrudan gübreye değer ve yanar. Dikim çukuruna yalnızca iyi olgunlaşmış gübre konmalıdır.
  • Havuç ve maydanoz gibi kök sebzelerin yerine taze gübre vermek: Kökler çatallanır, şekilsizleşir. Bu sebzeler, önceki yıl gübrelenmiş toprağı sever.
  • Yaprağı yenen sebzelerde hasattan kısa süre önce gübre vermek: Hijyen açısından risklidir. Taze ya da yarı olgun gübre ile hasat arasında uzun bir süre olmalı, sebzeler yenmeden önce iyice yıkanmalıdır.
  • Gübreyi yüzeyde bırakmak: Güneşte kalan gübrenin azotu havaya uçar. Serildikten sonra toprağa karıştırılmalıdır.
  • Saksı bitkilerinde kullanmak: Saksı ortamında hayvan gübresi koku, sinek ve tuz birikimine yol açar.

Gübre bulamayanlar için alternatifler

Şehirde hayvan gübresi bulmak, taşımak ve olgunlaştırmak her zaman mümkün olmayabilir. Kokusuz, olgunlaşmış ve kullanıma hazır bir organik kaynak olarak katı solucan gübresi hem bahçede hem saksıda güvenle kullanılabilir. Solucan gübresi, hayvan gübresine göre daha ince yapılıdır, ot tohumu taşımaz ve köke doğrudan temas etse bile yakmaz.

Geniş alanlarda ise organik maddeyi artırmak için leonardit gibi humik madde kaynakları da kullanılabilir.

Ahır gübresi, doğru kullanıldığında toprağın en iyi dostlarından biridir. Kuralları basittir: tazesini bekletin, olgununu toprağa karıştırın, sonbaharı kaçırmayın ve fidelerin köküyle taze gübreyi asla buluşturmayın.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HasTürk Solucan GübresiHasTürk Solucan Gübresi220 TL
Leonardit - Organik Toprak DüzenleyiciLeonardit - Organik Toprak Düzenleyici275 TL
Bergamot Kokulu Nane Fidesi, 6 AdetBergamot Kokulu Nane Fidesi, 6 Adet512 TL
HG Organik Sebze Yetiştirme ToprağıHG Organik Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL

Sık Sorulan Sorular

Taze ahır gübresi bahçeye serilir mi?

Yalnızca boş toprağa ve ekimden en az 3–4 ay önce serilebilir. Kasımda boşalan tarhlara serilen taze gübre kış boyunca olgunlaşır. Dikili bitkilerin dibine ya da dikim çukuruna taze gübre konmamalıdır.

Yanmış gübre ne demek?

Yığında aylarca bekleyerek olgunlaşmış ahır gübresidir. Koyu renkli, ufalanan ve toprak kokuludur; amonyak kokusu yoktur ve bitkiyi yakmadan toprağa karıştırılabilir.

Ahır gübresi ne kadar sürede olgunlaşır?

Nemi ayarlanmış, örtülü ve ayda bir aktarılan bir yığında genellikle 3–6 ay içinde olgunlaşır. Yığına saman ya da kuru yaprak eklemek süreci hızlandırır.

Metrekareye ne kadar ahır gübresi atılır?

İyi olgunlaşmış gübreden metrekareye 3–5 kg serilip toprağın üst 15–20 cm'sine karıştırılması genel olarak yeterlidir. Toprağın durumuna göre bu miktar değişebilir.

AÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü