İçeriğe geç
Ana Sayfa › Bahçe İpuçları › Leylandi Bakımı: Hızlı Büyüyen Çiti Sağlıklı ve Düzgün Tutmanın Yolları
Bahçe İpuçları

Leylandi Bakımı: Hızlı Büyüyen Çiti Sağlıklı ve Düzgün Tutmanın Yolları

Leylandi, kısa sürede yoğun bir yeşil duvar oluşturan, en çok tercih edilen çit bitkilerinden biridir. Ancak düzenli budanmazsa kontrolden çıkar; yanlış budandığında ise kahverengi boşluklar kalıcı hâle gelir.

Mehmet Fatih Çelik
· 4 dk okuma
Sıra hâlinde dikilmiş genç leylandiler

Fotoğraf: Michael Rivera · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Leylandi bakımı için fidanlar sonbaharda 60–90 cm arayla dikilir, ilk iki yıl kurak dönemlerde düzenli sulanır. Çit, ilkbahar sonundan yaz sonuna kadar yılda 2–3 kez hafifçe budanır. Leylandi yaşlı, kahverengi dallardan yeniden sürmediği için budamada asla yeşil kısmın altına inilmez. Kuraklık, kök çürümesi ve kanser hastalığı kurumanın başlıca nedenleridir.

Leylandi bakımı, bahçesine kısa sürede bir yeşil duvar kurmak isteyen herkesin bilmesi gereken birkaç önemli kurala dayanır. Leylandi (x Cuprocyparis leylandii), yılda 60–90 cm büyüyebilen, her dem yeşil ve yoğun yapraklı bir servi melezidir. Bu hızlı büyümesi sayesinde komşu sınırlarında, yol kenarlarında ve rüzgâr perdesi olarak çok tercih edilir. Ancak aynı hız, düzenli bakılmadığında bir dezavantaja dönüşür: Budanmayan leylandi kısa sürede 15–20 metreye ulaşabilir, alttan seyrekleşir ve komşularla sorun yaratır. Üstelik yanlış budandığında açılan kahverengi boşluklar kendiliğinden kapanmaz. Bu yazıda leylandinin dikiminden budamasına, sararma ve kuruma nedenlerinden kış bakımına kadar bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.

Leylandiyi tanıyalım

Leylandi, iki farklı servi türünün doğal olarak melezlenmesiyle ortaya çıkmış bir ağaçtır. Pul gibi küçük yaprakları yassı dallar üzerinde sıkıca dizilir. Hızlı büyür, kesime iyi cevap verir ve birçok toprak tipine uyum sağlar. Yeşil yapraklı formunun yanı sıra sarı ve altın sarısı yapraklı çeşitleri de vardır.

Leylandinin en önemli özelliği, yeşil yapraklı genç dallardan kolayca yeniden sürmesi, ama yaprakları dökülmüş yaşlı ve kahverengi dallardan yeni sürgün vermemesidir. Bütün budama kuralları bu özellik üzerine kuruludur.

Leylandi bakımı: dikim ve aralık

Leylandi fidanları en iyi sonbaharda, ekim–kasım aylarında dikilir. Bu dönemde dikilen fidanlar kış yağmurlarıyla kök salar ve ilk yazın kuraklığına daha hazırlıklı girer.

Çit için fidanlar arasında 60–90 cm mesafe bırakılır. Daha sık dikim, kısa sürede kapanan bir çit sağlar; ama bitkiler zamanla birbirinin ışığını keserek alttan seyrekleşebilir. Fidanlar arasında 75 cm civarında bir aralık iyi bir dengedir. Çitin bina duvarına, sınır duvarına ve komşu bahçeye en az 1 metre uzaklıkta dikilmesi, ileride budama için yer bırakır.

Dikim çukuruna bir miktar olgun kompost ya da solucan gübresi karıştırmak, fidanın ilk yıllarda güçlü kök geliştirmesini destekler.

Saksılı fidanların doğru dikimi için tüplü fidan dikimi yazımıza göz atabilirsiniz.

İlk yıllarda sulama

Leylandi bakımında en çok ihmal edilen konu, ilk iki yılın sulamasıdır. Yeni dikilen fidanların kökleri henüz derine inmemiştir ve yaz kuraklığında hızla kuruyabilir. İlk iki yıl, kurak dönemlerde haftada bir derin sulama yapılmalıdır. Yerleşmiş leylandi kuraklığa daha dayanıklıdır; ama uzun ve sıcak yazlarda ara sıra yapılan derin sulamalar, kahverengileşmeyi önler.

Kışın ise toprak çok ıslak kalmamalıdır. Su biriken ağır topraklarda kök çürümesi leylandinin en büyük tehlikesidir.

Doğru budama: Altın kural

Kahverengi dala inmeyin: Leylandiyi budarken asla yeşil yapraklı kısmın altına, yaprakları olmayan kahverengi dallara kadar kesmeyin. Bu dallar yeniden sürmez ve çitte kalıcı kahverengi boşluklar oluşur.

Erken başlayın ve düzenli budayın: Çit istenen yüksekliğe ulaşmadan önce yanlarından hafifçe budanarak sıklaştırılır. Boy, istenen yüksekliğin 15–30 cm altına ulaştığında tepe kesilir. Bundan sonra yılda 2–3 kez yapılan hafif budamalarla çit bu yükseklikte tutulur.

Zamanı: İlk budama ilkbahar sonunda, son budama ise yaz sonunda, ağustos sonu–eylül başında yapılır. Geç sonbaharda yapılan budama, kışa girmeden yeni sürgünlerin olgunlaşmasını engeller. Kasım ayı budama için uygun değildir.

Şekil: Çitin tabanı tepesinden biraz daha geniş olmalıdır. Hafif bir yamuk form, alt dalların da güneş almasını sağlar ve çitin alttan seyrekleşmesini önler.

Kalın dallarda keskin bir budama makası, temiz kesimler için önemlidir.

Budama makasının seçimi ve bakımı için budama makası seçimi yazımıza bakabilirsiniz.

Leylandi neden sararır ve kurur?

Leylandide görülen sararma ve kuruma birkaç farklı nedene dayanabilir. Kuraklık en sık nedendir; özellikle genç bitkilerde ve sıcak yazlarda iç kısımdan başlayan kahverengileşme görülür. Ağır ve su tutan topraklarda ise kök çürümesi bitkiyi bütünüyle kurutabilir; bu durumda bitki çoğu zaman kurtarılamaz. Dallarda reçine akıntılı, çökük yaralar ve tek tek kuruyan dallar, servi kanseri hastalığının işareti olabilir; hastalıklı dallar sağlıklı dokuya kadar kesilmeli ve aletler dezenfekte edilmelidir. Bahar aylarında iç kısımdaki yaprakların kahverengileşip yapışkanlaşması ise servi biti zararına işaret edebilir. Son olarak, sert kış rüzgârları ve tuzlu yollara yakın dikimler de yaprak uçlarında yanıklara neden olur.

İç kısımdaki eski yaprakların bir kısmının sonbaharda sararıp dökülmesi ise doğaldır ve endişe edilecek bir durum değildir.

Gübreleme ve toprak

Leylandi fazla gübre istemez. İlkbaharda dibe serilen olgun organik gübre ve organik madde, çitin sağlıklı ve yoğun kalması için yeterlidir. Aşırı azot, hızlı ama zayıf bir büyümeye ve daha sık budama ihtiyacına yol açar. Ağır topraklarda toprak yapısını iyileştiren humik madde kaynakları da kök sağlığını destekler.

Kışın leylandi

Leylandi soğuğa oldukça dayanıklıdır; ancak genç bitkiler ve yeni dikilen fidanlar sert kış rüzgârlarından ve kuru ayazdan etkilenebilir. Rüzgâra açık yerlerde ilk kışlarda fidanların rüzgâr tarafına bir rüzgâr kırıcı file germek, yaprakların kahverengileşmesini önler. Yoğun kar yağışında, kar yükü dalları açarak çitin şeklini bozabilir; yumuşak bir süpürgeyle dalların üzerindeki karı hafifçe silkelemek bu zararı önler. Kışın toprak donmamışsa ve uzun süre yağış yoksa, özellikle her dem yeşil bitkilerin kış kuraklığından etkilenebileceğini unutmayın; ılık bir günde yapılan derin bir sulama yaprakların kurumasını önler.

Komşuluk ve yükseklik

Leylandi, kontrol edilmediğinde komşuların ışığını kesebilecek kadar hızlı büyür. Bu yüzden çitin yüksekliğini baştan belirlemek ve düzenli budamayla korumak hem bahçeniz hem de komşuluk ilişkileriniz için önemlidir. Genellikle 2–3 metre yüksekliğinde tutulan bir çit, mahremiyet için yeterlidir ve bakımı da kolaydır. Hızlı büyüyen diğer bahçe ağaçları için hızlı büyüyen ağaçlar yazımıza göz atabilirsiniz.

Leylandi bakımı, hızlı büyüyen bir bitkiyi disiplinle yönetmekten ibarettir. Doğru aralıkla dikin, ilk yıllarda suyunu eksik etmeyin, düzenli ve hafif budayın ve asla kahverengi dala inmeyin; leylandi çitiniz yıllarca yoğun ve yemyeşil kalacaktır.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
Raco Plastik Kenar Çiti - Bahçe, Çim ve Çiçek Ayracı - 20 CM x 9 MRaco Plastik Kenar Çiti - Bahçe, Çim ve Çiçek Ayracı - 20 CM x 9 M1.250 TL
Altın Pancar Fidesi – Sarı Pancar, 6 AdetAltın Pancar Fidesi – Sarı Pancar, 6 Adet379 TL
HG Fidan ToprağıHG Fidan Toprağı299 TL
Hastürk Katı Solucan Gübresi 20 KgHastürk Katı Solucan Gübresi 20 Kg1.475 TL

Sık Sorulan Sorular

Leylandi ne zaman budanır?

İlk budama ilkbahar sonunda, son budama yaz sonunda yapılır; yılda 2–3 hafif budama yeterlidir. Geç sonbaharda ve kışın budama yapılmaz.

Leylandi kahverengi dallardan yeniden sürer mi?

Sürmez. Leylandi yalnızca yeşil yapraklı genç dallardan yeniden sürgün verir. Bu yüzden budamada yeşil kısmın altına, kahverengi dallara kadar kesilmemelidir.

Leylandi neden kurur?

En sık nedenler genç bitkilerde kuraklık, ağır ve su tutan topraklarda kök çürümesi, servi kanseri hastalığı, servi biti zararı ve sert kış rüzgârlarıdır.

Leylandi fidanları kaç cm arayla dikilir?

Çit için fidanlar arasında 60–90 cm mesafe bırakılır; 75 cm civarı iyi bir dengedir. Çit, duvarlardan ve komşu sınırından en az 1 metre uzağa dikilmelidir.

Mehmet Fatih Çelik
HasTürk Gübre Kurucusu

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edininLinkedIn profili

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü