Ortanca Gübreleme: Bol Çiçek ve İstenen Renk İçin Doğru Besleme
Ortanca, bol çiçek açmak için düzenli ama ölçülü bir besleme ister; çiçek rengi ise büyük ölçüde toprağın asitliğine bağlıdır. Ortancanın besleme takvimini ve rengi etkileyen etkenleri anlatıyoruz.

Fotoğraf: Raul654 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Ortanca gübreleme ilkbaharda yeni sürgünler başladığında başlar ve yaz ortasında, temmuz sonunda biter; sonbahar ve kışta gübre verilmez. Fazla azot bol yaprak ama az çiçek demektir. Mavi çiçek için asidik toprak ve düşük fosfor, pembe çiçek için nötre yakın toprak gerekir; beyaz ortancaların rengi değişmez.
Ortanca gübreleme, bu gösterişli çiçeğin hem çiçek miktarını hem de çiçek rengini doğrudan etkiler. Ortanca, yaz boyunca top gibi açan iri çiçekleriyle bahçelerin ve balkonların en sevilen bitkilerinden biridir. Pek çok kişi ortancasının neden az çiçek açtığını ya da neden bir yıl mavi, bir yıl pembe açtığını merak eder. Bu soruların cevabı büyük ölçüde beslemede ve toprakta gizlidir. Ancak ortanca, gübre konusunda "ne kadar çok, o kadar iyi" kuralının tersine işleyen bitkilerdendir. Bu yazıda ortancanın besleme takvimini, hangi gübrenin ne işe yaradığını ve çiçek rengini nasıl etkileyebileceğinizi anlatıyoruz.
Ortanca gübreleme takvimi
| Dönem | Yapılacak |
|---|---|
| Mart–nisan (yeni sürgünler başlarken) | İlk besleme; dibe olgun kompost ya da solucan gübresi |
| Mayıs–haziran (tomurcuk ve çiçeklenme) | 2–4 haftada bir çiçekli bitki besini |
| Temmuz sonu | Son besleme |
| Ağustos–şubat | Gübre verilmez |
Neden temmuzdan sonra gübre verilmez? Ortanca, gelecek yılın çiçek tomurcuklarını yaz sonu ve sonbaharda oluşturur. Bu dönemde verilen gübre, özellikle azot, bitkiyi yeni yumuşak sürgünler üretmeye zorlar. Bu sürgünler kışın dondan zarar görür ve tomurcuklar kaybolabilir. Ayrıca sonbaharda bitkinin odunlaşması ve kışa hazırlanması gerekir.
Kasım ayı bu yüzden ortanca için gübreleme değil, kış hazırlığı zamanıdır. Ortancayı kışa hazırlamanın yolları için ortanca kışlatma yazımıza göz atabilirsiniz.
Ortanca hangi besinlere ihtiyaç duyar?
- Azot: Yaprak ve sürgün gelişimi için gereklidir; ama fazlası bol yaprak, az çiçek ve hastalığa yatkınlık demektir.
- Fosfor: Kök gelişimini ve çiçeklenmeyi destekler; ancak mavi ortancalarda fazla fosfor, rengin maviye dönmesini zorlaştırır.
- Potasyum: Çiçek kalitesini, sürgünlerin sağlamlığını ve kışa dayanıklılığı artırır.
- Demir ve mikro elementler: Kireçli topraklarda yapraklarda damar arası sararma görülür; bu genellikle demir eksikliğinin işaretidir.
Dengeli, potasyumu biraz yüksek ve azotu ölçülü bir çiçekli bitki besini ortancalar için uygundur.
Ortanca rengini ne belirler?
Ortancanın, özellikle bahçe ortancasının (Hydrangea macrophylla) mavi ve pembe çeşitlerinde çiçek rengi, topraktaki alüminyumun bitki tarafından alınabilmesine bağlıdır. Alüminyumun alınabilirliği ise toprağın pH'sı ile belirlenir.
| Toprak pH'sı | Çiçek rengi |
|---|---|
| 5,5'in altı (asidik) | Mavi |
| 5,5–6,5 | Mor, lila, karışık tonlar |
| 6,5'in üstü (nötr–kireçli) | Pembe, kırmızımsı |
Beyaz ortancalar ve "Annabelle" gibi beyaz çiçekli türler toprak pH'sından etkilenmez; rengi değişmez. Kartopu ortancası (Hydrangea paniculata) çiçekleri ise beyaz açıp yaz sonunda pembeleşir; bu da toprakla değil, çeşidin özelliğiyle ilgilidir.
Mavi ortanca için
- Toprağın asidik olması gerekir. Kireçli topraklarda bahçede mavi ortanca yetiştirmek zordur; saksıda asidik toprakla yetiştirmek daha kolaydır.
- Açelya ve ortanca için hazırlanmış asidik toprak karışımları kullanın.
- Fosforu düşük gübreler tercih edin.
- Sulamada kireçsiz su, mümkünse yağmur suyu kullanın; kireçli su toprağın pH'sını zamanla yükseltir.
- Rengi maviye çevirmek için kullanılan alüminyum sülfat gibi ürünler yalnızca etiket talimatına göre uygulanmalıdır; fazlası kökleri yakar.
Toprağın asitliğini düşürmenin yolları için toprak nasıl asitlendirilir yazımız yol gösterir. Yağmur suyunu biriktirmenin pratik yolları için ise yağmur suyu toplama yazımıza bakabilirsiniz.
Pembe ortanca için
Pembe ortanca için toprak pH'sının 6,5'in üzerinde olması gerekir; bu, ülkemizde en kolay elde edilen renktir. Ülkemizin kireçli topraklarının büyük bölümü bu açıdan zaten uygundur. Asidik topraklarda pembeyi korumak için analiz sonucuna göre kireç uygulanabilir. Pembe ortancalarda fosforu biraz daha yüksek gübreler, alüminyum alımını azaltarak pembenin korunmasına yardımcı olur.
Renk değişimi zaman alır
Toprak pH'sını değiştirmek ve çiçek rengini çevirmek bir sezonda olmaz. Özellikle bahçe toprağında pH yavaş değişir; bitki de yeni koşullara ancak bir sonraki çiçeklenme döneminde tepki verir. Saksıdaki ortancalarda değişim daha hızlı olur, çünkü toprağın tamamını asidik bir karışımla değiştirmek mümkündür. Genellikle bir yıl, bazen daha uzun süre gerekir. Ayrıca aynı bitkide hem mavi hem pembe çiçekler görülebilir; bu, kök bölgesinin farklı kısımlarında toprak pH'sının farklı olduğunu gösterir.
Organik besleme ortancaya nasıl yarar?
Ortanca, organik maddece zengin ve nemi iyi tutan topraklarda en güzel çiçeklerini açar. İlkbaharda bitkinin dibine serilen birkaç avuç olgun kompost ya da solucan gübresi, hem besin sağlar hem de toprağın yapısını iyileştirir. Organik besinler yavaş çözündüğü için ani bir azot artışına yol açmaz; bu da ortancanın yaprak yerine çiçeğe yönelmesine yardımcı olur. Dibe serilen organik malç ise yaz sıcaklarında toprağın kurumasını önler. Ortanca kuraklığa çok hassastır; yaprakları öğle saatlerinde sarkıyorsa, gübreden önce suyu kontrol etmek gerekir. Düzenli nem, ortancada bol ve iri çiçeklerin gerçek sırrıdır.
Sık yapılan hatalar
- Fazla azot: Bol yeşil yaprak, az ya da hiç çiçek.
- Sonbaharda gübreleme: Kışın dona yakalanan yumuşak sürgünler ve kaybolan tomurcuklar.
- Kuru toprağa gübre: Kök yanığı.
- Kireçli su ve kireçli toprak: Yapraklarda sararma ve mavi rengin kaybolması.
- Yanlış zamanda budama: Ortanca az çiçek açıyorsa, sorun çoğu zaman gübreden değil, tomurcukların sonbaharda ya da ilkbaharda budanarak kesilmesinden kaynaklanır.
Kireçli topraklarda görülen yaprak sararması için bitkilerde demir eksikliği yazımıza göz atabilirsiniz.
Saksıdaki ortanca
Saksıdaki ortancalar, bahçedekilere göre besinlerini daha çabuk tüketir. Büyüme döneminde düzenli, ama dozu etiketten biraz düşük tutulan bir besleme yapılmalı; her ilkbaharda toprağın üst kısmı tazelenmelidir. Saksı ortancalarında toprağın kurumaması da çok önemlidir; kuru toprağa verilen gübre kökleri yakar.
Ortanca gübreleme, doğru zamanlama ve ölçüyle yapıldığında bahçenizin yazın en gösterişli köşesini garanti eder. İlkbaharda başlayın, temmuzda bitirin, toprağın asitliğiyle rengi yönetin ve sonbaharı ortancanın dinlenmesine bırakın.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Ortanca ne zaman gübrelenir?
İlkbaharda yeni sürgünler başladığında ilk besleme yapılır, tomurcuk ve çiçeklenme döneminde 2–4 haftada bir devam edilir ve temmuz sonunda son besleme yapılır. Ağustostan sonra gübre verilmez.
Ortanca neden az çiçek açar?
En sık nedenler fazla azotlu gübre, yanlış zamanda yapılan budamayla tomurcukların kesilmesi, yetersiz ışık ve kış donunda tomurcukların zarar görmesidir.
Ortanca nasıl mavi açar?
Mavi çiçek için toprağın asidik (pH 5,5'in altı) olması ve bitkinin topraktaki alüminyumu alabilmesi gerekir. Asidik toprak, kireçsiz su ve fosforu düşük gübre mavi rengi destekler.
Beyaz ortancanın rengi değişir mi?
Değişmez. Beyaz çiçekli ortancaların rengi toprak pH'sından etkilenmez; renk değişimi yalnızca mavi ve pembe çeşitlerde görülür.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.