Mikro Element Eksikliği: Demir, Çinko, Mangan ve Bor Eksikliğini Tanımak
Bitkilerin çok az miktarda ihtiyaç duyduğu mikro elementler, eksik olduklarında büyük sorunlara yol açar. Demirden bora kadar başlıca mikro element eksikliklerini ve çoğu zaman asıl nedeni olan toprak koşullarını anlatıyoruz.

Mikro elementler; demir, çinko, mangan, bor, bakır, molibden ve klor gibi bitkilerin çok az miktarda ihtiyaç duyduğu besinlerdir. Eksiklikleri çoğunlukla genç yapraklarda sararma, küçülme ve şekil bozukluğu olarak görülür. En sık neden toprakta yokluk değil, kireçli ve yüksek pH'lı topraklarda bitkinin bu besinleri alamamasıdır.
Mikro element eksikliği, bitki yetiştiricilerinin çoğu zaman en son aklına gelen ama sanıldığından çok daha sık görülen bir sorundur. Bitkileriniz düzenli gübrelendiği hâlde genç yaprakları sarı çıkıyor, yapraklar küçülüyor, sürgün uçları kıvrılıyor ya da meyveler şekilsiz büyüyorsa, sorun azot, fosfor ve potasyum gibi ana besinlerde değil, bitkinin çok az miktarda ihtiyaç duyduğu besinlerde olabilir. Ülkemizin büyük bölümünde topraklar kireçli ve pH değeri yüksek olduğu için bu sorun özellikle yaygındır. Kış ayları, bir önceki sezonda gözlemlediğiniz belirtileri değerlendirmek, toprağınızı tanımak ve gelecek yılın beslemesini planlamak için iyi bir zamandır. Bu yazıda başlıca mikro elementleri, eksiklik belirtilerini ve çözüm yollarını anlatıyoruz.
Mikro element nedir?
Bitkiler gelişmek için on yedi civarında besin elementine ihtiyaç duyar. Bunlardan azot, fosfor ve potasyum gibi büyük miktarda gerekenlere makro elementler denir. Demir, çinko, mangan, bor, bakır, molibden ve klor ise bitkinin çok az miktarda ihtiyaç duyduğu, ama eksikliğinde gelişmenin aksadığı mikro elementlerdir. Az miktarda gerekmeleri önemsiz oldukları anlamına gelmez; tam tersine, her biri bitkide yerine başka bir besinin geçemeyeceği görevler üstlenir.
Ana besinlerin görevleri ve gübre etiketlerindeki karşılıkları için NPK nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Yaşlı yaprak mı, genç yaprak mı?
Besin eksikliklerini teşhis etmenin en önemli ipucu, belirtinin bitkinin hangi kısmında başladığıdır. Azot, magnezyum ve potasyum gibi bitki içinde hareket edebilen besinlerin eksikliği önce yaşlı, alt yapraklarda görülür; çünkü bitki bu besinleri yaşlı yapraklardan genç yapraklara taşır. Demir, çinko, mangan ve bor gibi iz besinlerin çoğu ise bitki içinde zor hareket eder; bu yüzden eksiklikleri genellikle genç yapraklarda ve büyüme uçlarında ortaya çıkar.
Yaşlı yapraklarda başlayan sararmalar için azot eksikliği ve magnezyum eksikliği yazılarımıza bakabilirsiniz.
Başlıca iz besinler ve eksiklik belirtileri
| Element | Görevi | Eksiklik belirtisi |
|---|---|---|
| Demir | Klorofil yapımı | Genç yapraklarda damarlar yeşil kalırken arası sararır, ağır durumda yaprak beyazlaşır |
| Çinko | Büyüme düzenleyicileri, yaprak gelişimi | Küçük ve dar yapraklar, kısa boğum araları, sürgün ucunda yaprakların rozet gibi toplanması |
| Mangan | Fotosentez | Genç ve orta yapraklarda damar arası açık sararma, küçük kahverengi noktalar |
| Bor | Çiçeklenme, tane ve meyve tutumu, hücre duvarı | Büyüme ucunun ölmesi, kalın ve kırılgan yapraklar, çiçek dökümü, şekilsiz meyve, kök sebzelerde iç çürüme |
| Bakır | Enzimler, sürgün sağlamlığı | Sürgün uçlarında solma ve kuruma, soluk yapraklar |
| Molibden | Azotun kullanılması | Yaşlı yapraklarda sararma, lahanagillerde şerit gibi daralan yapraklar |
Demir eksikliği: en sık görülen
Demir eksikliği, kireçli topraklarda en sık görülen iz besin sorunudur. Limon ve diğer narenciyeler, ortanca, açelya, gardenya, yaban mersini ve gül gibi asit seven bitkilerde, ayrıca kireçli topraklardaki meyve ağaçlarında ve asmada yaygındır. Genç yapraklar açık sarı renkte çıkar ama damarlar yeşil kalır; bu görüntü oldukça karakteristiktir. Ayrıntılar için bitkilerde demir eksikliği yazımıza göz atabilirsiniz.
Asıl neden çoğu zaman toprak
Bu eksikliklerin büyük çoğunluğunda sorun, toprakta bu elementlerin olmaması değil, bitkinin onları alamamasıdır. Bunun en önemli nedeni toprak pH'ıdır. pH 7,5'in üzerine çıktığında demir, çinko, mangan ve bakır gibi elementler bitkinin alamayacağı formlara dönüşür. Bu yüzden kireçli topraklarda ve kireçli suyla sulanan saksılarda mikro element eksiklikleri çok yaygındır.
Diğer nedenler arasında sürekli ıslak ve havasız topraklar, soğuk topraklarda köklerin yavaş çalışması, organik maddece fakir topraklar ve aşırı fosforlu gübreleme sayılabilir. Aşırı fosfor, özellikle çinko ve demirin alımını azaltır. Toprak tepkimesinin bitkiler için anlamı için toprak pH'ı yazımıza bakabilirsiniz.
Mikro element eksikliğinde çözüm yolları
Önce teşhis: Belirtiler birbirine benzeyebilir; farklı eksiklikler bir arada görülebilir. Bahçelerde ve tarlalarda kesin teşhis için toprak ve yaprak analizi yaptırmak en doğrusudur. Analiz, gereksiz gübre harcamasını ve aşırı uygulamayı önler. Mikro elementler fazla verildiğinde de bitkiye zararlıdır; özellikle bor, eksiklik ile zehirlilik arasındaki aralığın çok dar olduğu bir elementtir.
Toprağı düzeltin: Kireçli topraklarda organik madde miktarını artırmak, bu besinlerin alınabilirliğini iyileştirir. Kompost, solucan gübresi ve humik madde kaynakları, kök çevresinde iz besinleri bitkinin alabileceği formda tutmaya yardım eder.
Saksılarda: Kireçli musluk suyuyla sulanan saksılarda zamanla pH yükselir. Mümkünse yağmur suyu kullanmak, musluk suyunu bir gün bekletmek ve toprağı birkaç yılda bir yenilemek sorunu azaltır. Asit seven bitkiler için asidik karışımlar kullanılmalıdır; bunun ayrıntılarını toprak nasıl asitlendirilir yazımızda anlattık.
Hızlı destek: Belirtiler belirgin olduğunda, şelatlı iz besin içeren gübreler ya da yapraktan uygulanan karışımlar kısa sürede düzelme sağlar. Şelatlı formlar, yüksek pH'lı topraklarda da bitki tarafından alınabilir kalır. Bu ürünler her zaman etiket talimatına uygun miktarda kullanılmalıdır; fazlası zarar verir.
Organik besleme: Solucan gübresi ve humik asit içeren ürünler, bu besinleri doğal ve dengeli bir şekilde sağlar ve toprağın biyolojik canlılığını artırır. Düzenli organik besleme yapılan topraklarda bu sorunlar çok daha seyrek görülür.
Fazlası da zararlı
Bu besinlerin bitkiye gereken miktarı çok azdır; bu yüzden eksiklik kadar fazlalık da sorun yaratır. Bilinçsizce ve tekrar tekrar uygulanan gübreler, toprakta birikerek kök uçlarını yakabilir ve diğer besinlerin alımını bozabilir. Belirtiler düzelmeye başladıktan sonra uygulamaya ara vermek ve bitkinin yeni yapraklarını gözlemlemek en güvenli yoldur.
Kış ve iz besinler
Kış aylarında soğuk ve ıslak topraklarda kökler yavaş çalıştığı için, kışlık sebzelerde ve ilkbaharın ilk haftalarında genç yapraklarda geçici sararmalar görülebilir. Bu sararmalar toprak ısındığında çoğu zaman kendiliğinden düzelir. Bu yüzden ilkbaharın ilk soğuk günlerinde görülen hafif belirtilere hemen gübreyle müdahale etmek yerine birkaç hafta gözlemlemek doğru olur.
Mikro element eksikliği, toprağınızın size verdiği bir mesajdır. Belirtileri doğru okumak, asıl nedeni bulmak ve toprağı organik maddeyle beslemek, bitkilerinizi yalnızca bu sezon değil, uzun yıllar boyunca sağlıklı tutar.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Mikro element nedir?
Demir, çinko, mangan, bor, bakır, molibden ve klor gibi bitkilerin çok az miktarda ihtiyaç duyduğu ama eksikliğinde gelişmenin aksadığı besin elementleridir.
Mikro element eksikliği nasıl anlaşılır?
Belirtiler genellikle genç yapraklarda ve büyüme uçlarında görülür: damar arası sararma, küçük ve dar yapraklar, sürgün uçlarının kuruması, çiçek dökümü ve şekilsiz meyveler. Kesin teşhis için toprak ve yaprak analizi gerekir.
Toprakta demir varken bitki neden demir eksikliği yaşar?
Kireçli ve pH'ı 7,5'in üzerindeki topraklarda demir, bitkinin alamayacağı formlara dönüşür. Bu yüzden toprakta demir olsa bile bitki onu kullanamaz.
Mikro element eksikliği nasıl giderilir?
Önce teşhis konur, toprağa organik madde eklenir ve pH dengelenir. Belirgin eksikliklerde şelatlı mikro element gübreleri ya da yapraktan uygulamalar etiket talimatına uygun miktarda kullanılır.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.