İçeriğe geç
Ana Sayfa › Sebze ve Meyve › Sebze Bahçesi Planı: Kış Masasında Gelecek Yılın Bahçesini Çizmek
Sebze ve Meyve

Sebze Bahçesi Planı: Kış Masasında Gelecek Yılın Bahçesini Çizmek

İyi bir sebze bahçesi, ilk tohum toprağa düşmeden çok önce, kışın bir kâğıdın üzerinde başlar. Gelecek yılın bahçesini planlarken nelere dikkat edeceğinizi adım adım anlatıyoruz.

AÇ
· 5 dk okuma
Ahşap yükseltilmiş yataklara ayrılmış sebze bahçesi

Fotoğraf: Acabashi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Sebze bahçesi planı yaparken önce güneş alan, suya yakın ve rüzgârdan korunaklı bir alan seçilir. Tarhlar ortadan ulaşılabilecek genişlikte (en fazla 120 cm) çizilir. Sebzeler aile gruplarına ayrılıp her yıl yer değiştirerek ekim nöbeti uygulanır; uzun ve kısa süreli ürünler, arkadaş bitkiler ve ardışık ekimle alan en verimli şekilde kullanılır.

Sebze bahçesi planı, bahçeciliğin en keyifli ama en çok ihmal edilen işidir. Çoğumuz ilkbaharın ilk ılık günlerinde fidelikten aldığımız fideleri bahçenin boş bir köşesine dikeriz; yaz ortasında domatesler fasulyelerin üzerine devrilir, kabaklar yolları kapatır, güneş sevmeyen marul en sıcak köşede yanar ve bir sonraki yıl hangi sebzeyi nereye diktiğimizi hatırlamayız. Oysa kışın birkaç saatinizi ayırarak çizeceğiniz basit bir plan, aynı alandan çok daha fazla ürün almanızı, hastalık ve zararlıları azaltmanızı ve bahçede geçirdiğiniz zamanı daha keyifli hâle getirmenizi sağlar. Bahçenin dinlendiği bu aylar, kâğıt kalemi alıp gelecek yılı düşünmek için en uygun zamandır. Bu yazıda bir sebze bahçesini adım adım nasıl planlayacağınızı anlatıyoruz.

1. Yeri tanıyın

Planın ilk adımı, bahçenizi tanımaktır. Bahçenizin basit bir krokisini çizin ve şu bilgileri üzerine işaretleyin:

Güneş: Sebzelerin çoğu günde en az 6–8 saat doğrudan güneş ister. Bahçenizin hangi kısımlarının sabah, öğle ve akşam güneş aldığını, hangi kısımların binalar ve ağaçlar yüzünden gölgede kaldığını not edin. Kışın gölge alanların yazdan daha geniş olduğunu unutmayın.

Su: Musluğun ya da su kaynağının yerini işaretleyin. Sık sulama isteyen sebzeleri suya yakın tarhlara yerleştirmek işinizi kolaylaştırır.

Rüzgâr ve eğim: Hâkim rüzgâr yönünü ve arazinin eğimini not edin. Soğuk havanın biriktiği çukur alanlar ilkbaharda donlara daha açıktır.

Toprak: Toprağın farklı kısımlarında su birikip birikmediğini, taşlık ya da çok killi yerler olup olmadığını gözlemleyin.

2. Tarhları çizin

Sebzeleri geniş bir alana dağınık şekilde dikmek yerine, belirli tarhlar ve aralarında kalıcı yollar oluşturmak çok daha verimlidir. Tarhların genişliği, iki taraftan da ortasına basmadan ulaşabileceğiniz kadar olmalıdır; bu genellikle 100–120 cm'dir. Duvar kenarındaki tarhlarda bu ölçü 60–70 cm'ye iner. Yollar en az 40–50 cm genişliğinde olmalı; el arabasıyla geçecekseniz daha geniş tutulmalıdır.

Tarhlara basmamak, toprağın sıkışmasını önler ve toprak yıllar içinde daha gevşek ve verimli hâle gelir. Sıkışmış toprakların sorunları için toprak sıkışması yazımıza göz atabilirsiniz.

Toprağı ağır, taşlık ya da su tutan bahçelerde ve balkon ile teraslarda yükseltilmiş yataklar, planlamayı çok kolaylaştırır; her yatak bir planlama birimi olarak kullanılabilir. Kurulumun ayrıntılarını yükseltilmiş bahçe yatağı kurulumu yazımızda anlattık.

3. Ne yetiştireceğinize karar verin

Planınızı, ailenizin gerçekten yediği sebzelere göre yapın. Bir liste hazırlayın ve her sebzeden kaç bitkiye ihtiyacınız olduğunu düşünün. Örneğin dört kişilik bir aile için 6–8 domates, 4–6 biber, 2–3 patlıcan ve 2 kabak bitkisi bir yaz boyunca genellikle yeterlidir. Kabak ve domates gibi bol ürün veren sebzelerde fazla bitki dikmek, yaz ortasında ne yapacağınızı bilemediğiniz bir hasada yol açar.

Pazardan kolayca bulabildiğiniz ucuz sebzeler yerine, taze toplandığında farkı hissedilen sebzelere öncelik vermek de mantıklıdır: ata tohumu domatesler, taze bezelye, körpe fasulye, salatalık ve yeşillikler bunların başında gelir.

4. Sebze bahçesi planında ekim nöbeti

Aynı sebzeyi ya da aynı aileden sebzeleri her yıl aynı yere ekmek, topraktaki belirli besinlerin tükenmesine ve o aileye özgü hastalık ve zararlıların birikmesine yol açar. Ekim nöbeti, sebzeleri aile gruplarına ayırıp her yıl farklı tarhlara kaydırmaktır.

GrupSebzelerNot
PatlıcangillerDomates, biber, patlıcan, patatesBol besin ister, aynı yere 3–4 yıl ekilmemeli
BaklagillerFasulye, bezelye, bakla, nohutToprağa azot kazandırır
LahanagillerLahana, karnabahar, brokoli, turp, rokaBol azot ister, baklagillerden sonra iyi gelir
Kök ve soğanlarHavuç, pancar, soğan, sarımsak, pırasaAz gübre ister
KabakgillerKabak, salatalık, kavun, karpuzÇok yer kaplar, bol organik madde ister

Basit bir dört yıllık düzende tarhları dörde ayırır ve her yıl grupları bir tarh kaydırırsınız. Örneğin bu yıl patlıcangillerin bulunduğu tarha gelecek yıl baklagiller, ondan sonraki yıl lahanagiller, dördüncü yıl kök sebzeler ekilir. Planınızın bir kopyasını her yıl saklamak, bu döngüyü takip etmeyi kolaylaştırır.

5. Uzun ve kısa süreli ürünleri birleştirin

Bazı sebzeler tarhı bütün sezon boyunca kaplar: domates, biber, patlıcan, kabak ve lahana gibi. Bazıları ise birkaç haftada hasat edilir: turp, roka, marul ve ıspanak gibi. Planlarken hızlı yetişen sebzeleri yavaş yetişenlerin arasına ya da onlar büyümeden önceki boşluklara ekleyebilirsiniz. İlkbaharda domates fidelerinin arasına ekilen turplar, domatesler büyüyüp alanı kapatmadan hasat edilir.

Ardışık ekim de alanın verimliliğini artırır: marul ve turp gibi sebzeleri bir seferde değil, iki üç haftada bir az az ekmek, hem sürekli taze ürün almanızı sağlar hem de bir anda fazla hasat olmasını önler. İlkbahar sebzeleri bittikten sonra boşalan yerlere yaz sonunda kışlık sebzeler ekilebilir; hangi sebzelerin kışa uygun olduğunu kışlık sebzeler listesi yazımızda bulabilirsiniz.

6. Arkadaş bitkileri ve çiçekleri unutmayın

Bazı bitkiler birbirinin yanında daha iyi gelişir ya da zararlıları uzak tutar. Domatesin yanına fesleğen, lahanaların arasına kadife çiçeği, havucun yanına soğan gibi eşleştirmeler planınıza kolayca eklenebilir. Tarh kenarlarına ekilecek birkaç çiçek, tozlayıcı böcekleri ve zararlıların doğal düşmanlarını bahçeye çeker. Ayrıntılar için arkadaş bitkiler yazımıza göz atabilirsiniz.

7. Takvimi çıkarın

Planın son adımı, bir ekim ve dikim takvimi hazırlamaktır. Hangi sebzenin tohumunun ne zaman ekileceğini, fidelerin ne zaman dikileceğini ve tahmini hasat zamanını bir tabloya yazın. Böylece kış sonunda hangi tohumları ekmeye başlamanız gerektiğini, ilkbaharda hangi fideleri hazırlamanız gerektiğini önceden bilirsiniz. Sebzeler arasında bırakılması gereken mesafeler için sebze ekim aralıkları yazımız yol gösterir.

Kış ayları ayrıca toprağı hazırlamak için de uygundur. Boş tarhlara yanmış ahır gübresi, kompost ya da solucan gübresi serip üzerini malçla örtmek, ilkbaharda ekime hazır, canlı bir toprak demektir.

Yükseltilmiş yataklar ve saksılar için ise sebzeye uygun, besince zengin hazır karışımlar işinizi kolaylaştırır.

Küçük bir başlangıç yapın

İlk kez sebze bahçesi kuruyorsanız, büyük bir alanla başlamak yerine birkaç tarhla başlamak en doğrusudur. İyi bakılan küçük bir bahçe, bakımı yetişmeyen büyük bir bahçeden hem daha verimli hem de daha keyiflidir. Her yıl planınızı biraz geliştirin; neyin işe yaradığını, neyin yaramadığını not edin.

Sebze bahçesi planı, aslında bahçenizle yaptığınız bir sohbettir. Kışın kâğıda döktüğünüz bu sohbet, yazın sofranıza gelen her sepet sebzede karşılığını verir.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
Modüler Yükseltilmiş Bahçe Sebze Yatağı No:4 (110x60)Modüler Yükseltilmiş Bahçe Sebze Yatağı No:4 (110x60)2.700 TL
HG Organik Sebze Yetiştirme ToprağıHG Organik Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL
Premium Fide ToprağıPremium Fide Toprağı249 TL
Ayın Kampanyası 20 Kg Katı Solucan Gübresi + 1 Lt Sıvı Solucan GübresiAyın Kampanyası 20 Kg Katı Solucan Gübresi + 1 Lt Sıvı Solucan Gübresi1.750 TL

Sık Sorulan Sorular

Sebze bahçesi planı nasıl yapılır?

Önce bahçenin güneş, su, rüzgâr ve toprak durumu krokiye işlenir. Ardından tarhlar çizilir, yetiştirilecek sebzeler belirlenir, aile gruplarına göre ekim nöbeti planlanır ve bir ekim takvimi hazırlanır.

Sebze tarhı ne genişlikte olmalı?

İki taraftan ortasına basmadan ulaşılabilecek genişlikte, genellikle 100–120 cm olmalıdır. Duvar kenarındaki tarhlarda 60–70 cm yeterlidir; yollar en az 40–50 cm tutulmalıdır.

Ekim nöbeti nedir?

Sebzeleri patlıcangiller, baklagiller, lahanagiller, kök sebzeler ve kabakgiller gibi aile gruplarına ayırıp her yıl farklı tarhlara kaydırmaktır. Topraktaki besin dengesini korur, hastalık ve zararlı birikimini azaltır.

Sebze bahçesi ne zaman planlanmalı?

En uygun zaman kış aylarıdır. Bahçe boşken plan yapmak, tohum ve fide ihtiyacını önceden belirlemeyi ve toprağı ilkbahara hazırlamayı sağlar.

AÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü