Sebze Ekim Aralıkları: Sıra Arası ve Sıra Üzeri Mesafe Tablosu
Sebzeleri doğru aralıkla dikmek, verimi artırmanın en ucuz yoludur. Çok sık dikilen bitkiler ışık, su ve besin için yarışır ve hastalanır; çok seyrek dikim ise alanı boşa harcar ve yabani ota yer açar.

Sebze ekim aralıkları bitkinin olgun hâlindeki boyuna göre belirlenir. Domates 50–60 cm, biber ve patlıcan 40–50 cm, lahana ve karnabahar 50–60 cm, marul 25–30 cm, ıspanak ve roka 5–10 cm, havuç ve turp 3–5 cm sıra üzeri mesafe ister. Yükseltilmiş yatakta sıra arası daraltılarak yoğun dikim yapılabilir.
Sebze ekim aralıkları, fide dikerken ya da tohum ekerken çoğu zaman göz kararı geçilen ama hasadı doğrudan etkileyen bir konudur. Mayısta küçücük görünen bir domates fidesi, temmuzda bir metreyi aşan bir bitkiye dönüşür. Sık dikilen fideler büyüdükçe birbirini gölgeler, yapraklar arasında hava dolaşmaz ve mantar hastalıkları kolayca yayılır. Öte yandan aşırı seyrek dikim, değerli bahçe alanını boşa harcar ve yabani otlara yer açar. Bu yazıda en yaygın sebzeler için sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri bir tabloda topluyor, yükseltilmiş yataklarda ve saksılarda alanı daha verimli kullanmanın yollarını anlatıyoruz.
Sıra arası ve sıra üzeri ne demek?
- Sıra üzeri: Aynı sıradaki iki bitki arasındaki mesafe.
- Sıra arası: İki sıra arasındaki mesafe. Geleneksel tarla düzeninde, çapalama ve yürüme için genellikle sıra üzerinden daha geniştir.
Yükseltilmiş yatakta ya da bahçede yürüme yolu ayrıldıysa sıra arası daraltılabilir; bitkiler her yönden eşit mesafede dikildiğinde alan çok daha verimli kullanılır.
Sebze ekim aralıkları tablosu
| Sebze | Sıra üzeri | Sıra arası (tarla) | Yatakta eşit aralık |
|---|---|---|---|
| Domates (sırık) | 50–60 cm | 80–100 cm | 50 cm |
| Domates (bodur) | 40–50 cm | 70–80 cm | 45 cm |
| Biber | 40–50 cm | 60–70 cm | 40 cm |
| Patlıcan | 50 cm | 70–80 cm | 50 cm |
| Salatalık (sırık) | 30–40 cm | 100–120 cm | 30 cm, destekli |
| Kabak | 80–100 cm | 100–120 cm | Bitki başına 1 m² |
| Fasulye (sırık) | 20–30 cm | 70–80 cm | 20 cm, destekli |
| Fasulye (oturak) | 10–15 cm | 40–50 cm | 15 cm |
| Bezelye | 5–8 cm | 50–60 cm | 7 cm, destekli |
| Bakla | 15–20 cm | 50–60 cm | 20 cm |
| Lahana, karnabahar, brokoli | 50–60 cm | 60–70 cm | 50 cm |
| Karalahana | 40–50 cm | 50–60 cm | 40 cm |
| Marul | 25–30 cm | 30–40 cm | 25 cm |
| Ispanak | 8–10 cm | 25–30 cm | 10 cm |
| Roka, tere | 3–5 cm | 15–20 cm | Serpme |
| Pazı | 25–30 cm | 40 cm | 25 cm |
| Kuru soğan | 8–10 cm | 25–30 cm | 10 cm |
| Sarımsak | 10–15 cm | 25–30 cm | 12 cm |
| Pırasa | 12–15 cm | 30–40 cm | 15 cm |
| Havuç | 3–5 cm | 20–25 cm | 5 cm |
| Turp | 3–5 cm | 15–20 cm | 5 cm |
| Pancar | 8–10 cm | 25–30 cm | 10 cm |
| Patates | 30–35 cm | 60–70 cm | 30 cm |
| Mısır | 25–30 cm | 70–80 cm | Blok hâlinde, 30 cm |
Bu değerler genel bir rehberdir. Tohum paketinde çeşit için önerilen mesafe yazıyorsa ona öncelik verin; bazı çeşitler belirgin şekilde daha iri ya da daha küçük olabilir.
Mesafeyi neye göre ayarlamalı?
- Çeşidin olgun boyu: Sırık domates bodur domatesten, kış lahanası erkenci lahanadan daha fazla alan ister.
- Toprağın verimliliği: Organik maddesi yüksek, iyi beslenen topraklarda bitkiler daha iri olur; mesafeyi biraz artırmak gerekebilir.
- Mevsim ve iklim: Nemli ve serin dönemlerde mantar riskini azaltmak için mesafeyi geniş tutun. Kurak ve sıcak dönemlerde biraz daha sık dikim toprağı gölgeler ve nemi korur.
- Hasat şekli: Marulu baş olarak değil yaprak yaprak hasat edecekseniz daha sık dikebilirsiniz.
Tohumla ekimde seyreltme
Havuç, turp, ıspanak ve pancar gibi doğrudan ekilen sebzelerde tohumlar genellikle sık ekilir, çünkü her tohum çimlenmez. Fideler 2–4 yapraklı olduğunda tablodaki sıra üzeri mesafeye göre seyreltilmelidir. Seyreltme yapılmayan havuç sıralarında kökler incelir ve birbirine dolanır. Seyreltmeyi nemli toprakta yapın ve kalan bitkilerin köklerini zedelememek için fazlalıkları çekmek yerine makasla dipten kesin. Seyreltilen genç ıspanak ve roka yaprakları salatada değerlendirilebilir.
Tohumların doğru derinliğe ekilmesi için tohum ekim derinliği tablosu yazımıza da göz atabilirsiniz.
Fide dikiminde pratik yöntemler
- İp ve kazık: Sıra boyunca bir ip gerin; düz sıra hem görüntü hem bakım açısından kolaylık sağlar.
- Ölçü çubuğu: Bir çıtanın üzerine 10'ar santimlik işaretler koyun; her dikimde yeniden ölçmek zorunda kalmazsınız.
- Şaşırtmalı dikim: Komşu sıralardaki bitkileri karşı karşıya değil, zikzak düzende dikin. Bu yöntem aynı alana yaklaşık %15 daha fazla bitki sığdırır ve ışıktan daha iyi yararlanılmasını sağlar.
- Dikim aleti: Sivri uçlu bir dikim aleti aynı derinlikte, hızlı ve düzgün delikler açar.
Fideleri viyolde hazırlamak, dikimde hem zaman hem de düzen kazandırır.
Yükseltilmiş yatakta yoğun dikim
Yükseltilmiş yatakta üzerine basılmadığı için toprak sıkışmaz ve kökler daha derine iner. Bu sayede bitkiler tarla düzenine göre daha sık dikilebilir. Yaygın bir yaklaşım, yatağı 30 × 30 cm'lik karelere bölmektir:
| Kare başına bitki | Örnek sebzeler |
|---|---|
| 1 bitki | Domates, biber, patlıcan, lahana, brokoli |
| 4 bitki | Marul, pazı, karalahana, maydanoz |
| 9 bitki | Ispanak, pancar, sarımsak, kuru soğan, bezelye |
| 16 bitki | Havuç, turp, taze soğan |
Yoğun dikimin işe yaraması için toprağın organik maddece zengin olması ve düzenli beslenmesi şarttır. Yükseltilmiş yatak kurmanın adımları için yükseltilmiş bahçe yatağı kurulumu yazımıza bakabilirsiniz.
Kış bahçesinde aralık
Kasım ve aralık aylarında dikilen ıspanak, marul, karalahana ve pırasa gibi kışlık sebzelerde, yaz sebzelerine göre biraz daha geniş aralık bırakmak iyi bir fikirdir. Kışın yapraklar yavaş kurur; sık dikilen bitkilerde mildiyö ve yaprak lekeleri hızla yayılır. Kışın yetiştirilebilecek sebzelerin listesi için kışlık sebzeler listesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Fidenin bugünkü boyuna bakmak: Mesafe her zaman bitkinin olgun boyuna göre belirlenir.
- Seyreltmeyi ertelemek: Geç kalınan seyreltme, kalan bitkilerin köklerini de zedeler.
- Sırık sebzelerde desteği unutmak: Domates, salatalık ve sırık fasulye desteksiz bırakıldığında yere yatar ve önerilen aralık anlamını yitirir.
- Her sebzeyi aynı aralıkla dikmek: Marul ile lahananın alan ihtiyacı arasında iki kat fark vardır.
Doğru sebze ekim aralıkları, daha az hastalık, daha kolay bakım ve daha bol hasat demektir. Tabloyu yazdırıp bahçe defterinize eklemek, her sezon aynı soruyu yeniden sormaktan kurtarır. Toprak hazırlığının adımları için bahçe toprağı hazırlığı yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Domates fidesi kaç cm arayla dikilir?
Sırık domates sıra üzeri 50–60 cm, sıra arası 80–100 cm; bodur domates ise sıra üzeri 40–50 cm arayla dikilir.
Marul kaç cm arayla dikilir?
Baş marul için sıra üzeri 25–30 cm, sıra arası 30–40 cm uygundur. Yaprak yaprak hasat edilecek marullar biraz daha sık dikilebilir.
Havuç tohumu nasıl seyreltilir?
Fideler 2–4 yapraklı olduğunda bitkiler arasında 3–5 cm kalacak şekilde fazlalıklar dipten kesilerek seyreltilir.
Yükseltilmiş yatakta sebzeler daha sık dikilebilir mi?
Evet. Toprak sıkışmadığı için 30 × 30 cm'lik karelerde domatesten bir, maruldan dört, ıspanaktan dokuz, havuçtan on altı bitki yetiştirilebilir.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.