İçeriğe geç
Ana Sayfa › Gübreleme › Tavuk Gübresi Nasıl Kullanılır? Yakma Riski, Kompostlama ve Doğru Miktar
Gübreleme

Tavuk Gübresi Nasıl Kullanılır? Yakma Riski, Kompostlama ve Doğru Miktar

Tavuk gübresi, azot ve fosfor bakımından en zengin hayvan gübrelerinden biridir. Ancak taze hâlde kullanıldığında bitki köklerini yakabilir ve hijyen riski taşır; olgunlaştırılarak ve ölçülü kullanıldığında çok değerli bir organik gübredir.

AÇ
· 4 dk okuma
Gübre yığını üzerinde eşelenen tavuk

Fotoğraf: Herzi Pinki · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Tavuk gübresi, azot, fosfor ve potasyum açısından zengin bir organik gübredir. Taze gübre amonyak içerdiği için kökleri yakar; en az 2–3 ay kompostlanarak ya da olgunlaştırılarak kullanılmalıdır. Olgun tavuk gübresi sonbaharda ya da ekimden birkaç hafta önce metrekareye 0,5–1 kg toprağa karıştırılır.

Tavuk gübresi, köy bahçelerinde ve kümes hayvanı besleyen evlerde kolayca bulunan, yüzyıllardır kullanılan güçlü bir organik gübredir. "Sıcak gübre" olarak da bilinir; çünkü besin içeriği yüksektir ve taze hâldeyken bitkilere doğrudan verildiğinde yakıcı olabilir. Doğru şekilde olgunlaştırılıp ölçülü kullanıldığında ise sebze bahçesine, meyve ağaçlarına ve çime büyük fayda sağlar. Bu yazıda tavuk gübresinin içeriğini, yakma riskini, nasıl kompostlanacağını, hangi miktarda kullanılacağını ve hijyen kurallarını anlatıyoruz.

İçerik

Bu gübre, diğer çiftlik hayvanı gübrelerine göre belirgin şekilde daha fazla besin içerir:

GübreAzot (N)Fosfor (P₂O₅)Potasyum (K₂O)
Tavuk gübresi (kuru)%3–5%2–4%1,5–3
Sığır gübresi (kuru)%1,5–2%1–1,5%1,5–2
At gübresi (kuru)%1,5–2%1%1,5
Koyun gübresi (kuru)%2–3%1–1,5%2–3

Değerler, tavukların beslenmesine, altlık malzemesine ve gübrenin ne kadar bekletildiğine göre büyük farklılık gösterir. Ayrıca kalsiyum, magnezyum ve iz elementler bakımından da zengindir. Gübre etiketindeki besin değerlerinin anlamı için NPK nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Taze gübre neden yakar?

Taze gübrede azotun önemli bir kısmı ürik asit ve amonyum hâlindedir. Toprağa karıştığında hızla amonyağa dönüşür. Yüksek amonyak ve tuz yoğunluğu:

  • Bitki köklerini ve çimlenen tohumları yakar,
  • Yapraklarda kenar yanıklığına yol açar,
  • Toprakta tuz birikimine neden olur.

Ayrıca taze gübre, Salmonella ve E. coli gibi insan sağlığı için tehlikeli bakteriler taşıyabilir. Bu nedenle taze gübre asla doğrudan bitkilerin dibine ya da yeşil yapraklı sebzelerin yetiştiği alanlara konulmamalıdır.

Kompostlama: gübreyi güvenli hâle getirmek

Bu gübreyi güvenle kullanmanın en iyi yolu kompostlamaktır:

  1. Karbon dengesi: Kümes gübresi azotça çok zengindir. Kuru yaprak, saman, talaş ya da kartonla karıştırın. Hacim olarak bir ölçü gübreye iki-üç ölçü kuru malzeme uygun bir başlangıçtır. Kümes altlığı olarak kullanılan saman ve talaş zaten bu dengeyi sağlar.
  2. Nem: Yığın sıkılmış bir sünger kadar nemli olmalıdır.
  3. Isınma: İyi kurulan bir yığın birkaç gün içinde 55–65 °C'ye ulaşır. Bu sıcaklık zararlı bakterilerin ve yabani ot tohumlarının büyük kısmını yok eder.
  4. Karıştırma: Yığını 1–2 haftada bir karıştırarak havalandırın.
  5. Süre: Sıcak kompostlamada 2–3 ay, kendi hâline bırakılan yığınlarda 6–12 ay sonra gübre olgunlaşır.

Olgun gübre koyu kahverengi, ufalanan yapıdadır ve keskin amonyak kokusu yerini toprak kokusuna bırakmıştır. Kompost yapımının temel kuralları için balkonda kompost yapımı yazımıza göz atabilirsiniz.

Tavuk gübresi ne zaman verilir?

  • Sonbahar (en uygun zaman): Yarı olgun gübre bile sonbaharda boş tarhlara serilip toprağa karıştırıldığında kış boyunca olgunlaşır ve ilkbahar ekimine hazır olur.
  • İlkbahar: Yalnızca tamamen olgunlaşmış gübre, ekimden ya da dikimden en az 2–3 hafta önce kullanılmalıdır.
  • Büyüme döneminde: Olgun gübre, bitkilerin sıra aralarına ince bir tabaka hâlinde serpilip çapalanabilir. Gövdeye ve yapraklara temas ettirilmemelidir.

Ne kadar kullanılmalı?

KullanımOlgun gübre miktarı
Sebze bahçesi (temel gübreleme)0,5–1 kg/m²
Meyve ağacı (yetişkin)Ağaç başına 3–5 kg, taç izdüşümüne
Genç fidan1–2 kg, gövdeden uzağa
Çim (ince serpme)0,2–0,3 kg/m²
SaksıÖnerilmez ya da toprağın en fazla %5'i

Bu gübrede fosfor da yüksek olduğu için her yıl yüksek miktarda kullanmak toprakta fosfor birikimine yol açabilir. Birkaç yılda bir toprak analizi yaptırmak iyi bir alışkanlıktır.

Hangi bitkilere uygundur?

  • Besin isteği yüksek sebzeler: Lahanagiller, mısır, kabak, domates, biber, patlıcan, pırasa.
  • Meyve ağaçları ve üzüm: Sonbaharda taç izdüşümüne.
  • Çim: Olgun ve toz hâline getirilmiş gübre ince serpilerek.

Dikkat edilmesi gerekenler:

  • Kök sebzeler: Havuç ve pancarda fazla azot, çatallanma ve kıllı köklere yol açabilir.
  • Asit seven bitkiler: Kümes gübresi genellikle pH'ı biraz yükseltir; yaban mersini ve ortanca için uygun değildir.
  • Fideler ve tohumlar: Taze ya da yarı olgun gübreyle temas etmemelidir.
  • Baklagiller: Kendi azotunu bağladığı için fazla azot gerekmez.

Hijyen kuralları

  • Kümes gübresiyle çalışırken eldiven kullanın, işten sonra ellerinizi yıkayın.
  • Toz hâlindeki kuru gübreyi rüzgârlı havada serpmeyin; gerekirse maske takın.
  • Yerden yenen sebzelerin (marul, ıspanak, çilek, turp) bulunduğu alanlarda yalnızca tamamen olgun, kompostlanmış gübre kullanın ve hasattan en az 3–4 ay önce uygulayın.
  • Hasat edilen sebzeleri bol suyla yıkayın.

Hazır alternatifler

Kümes hayvanı olmayanlar ya da gübreyle uğraşmak istemeyenler için solucan gübresi, kokusuz, yakıcı olmayan ve hemen kullanılabilen bir seçenektir. Hem bahçede hem saksıda güvenle kullanılabilir.

Benzer şekilde fosforca zengin, toz hâlinde ve az miktarda etkili bir gübre arıyorsanız yarasa gübresi de bir seçenektir. Yarasa gübresinin kullanımı için yarasa gübresi nasıl kullanılır yazımıza bakabilirsiniz.

Organik ve kimyasal gübrelerin farkları için solucan gübresi mi kimyasal gübre mi yazımız yol gösterecektir.

Kümes altlığı ve talaş

Kümes tabanında kullanılan talaş ve saman, gübreyle karışarak kompost için hazır bir karışım oluşturur. Ancak talaş oranı çok yüksekse ayrışma yavaşlar ve kompost toprağa erken karıştırıldığında azotu geçici olarak bağlayabilir. Bu tür altlıkları ayrı bir yığında daha uzun süre bekletmek ya da ağaç diplerinde malç olarak kullanmak daha güvenlidir.

Sık yapılan hatalar

  • Taze gübreyi doğrudan bitki dibine koymak
  • Gübreyi bitki gövdesine ve yapraklarına temas ettirmek
  • Saksılarda kümes gübresi kullanmak
  • Her yıl yüksek miktarda kullanıp fosfor biriktirmek
  • Yeşil yapraklı sebzelere hasada yakın gübre vermek

Doğru olgunlaştırılan ve ölçülü kullanılan tavuk gübresi, toprağın verimini belirgin şekilde artıran güçlü bir organik besin kaynağıdır.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HasTürk Solucan GübresiHasTürk Solucan Gübresi220 TL
HasTürk Sıvı Solucan GübresiHasTürk Sıvı Solucan Gübresi350 TL
HG Organik Sebze Yetiştirme ToprağıHG Organik Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL
HG Fidan ToprağıHG Fidan Toprağı299 TL

Sık Sorulan Sorular

Tavuk gübresi bitkiyi yakar mı?

Taze tavuk gübresi yüksek amonyak ve tuz içerdiği için kökleri ve yaprakları yakar. Kompostlanıp olgunlaştırıldıktan sonra kullanıldığında bu risk ortadan kalkar.

Tavuk gübresi kaç ayda olgunlaşır?

İyi kurulmuş sıcak bir kompost yığınında 2–3 ayda, kendi hâline bırakılan yığınlarda ise 6–12 ayda olgunlaşır.

Metrekareye ne kadar tavuk gübresi atılır?

Olgun tavuk gübresi sebze bahçesinde metrekareye 0,5–1 kg kullanılır ve ekimden en az 2–3 hafta önce toprağa karıştırılır.

Tavuk gübresi saksıda kullanılır mı?

Önerilmez. Küçük hacimde yakma ve tuz birikimi riski yüksektir; saksılarda solucan gübresi gibi yakıcı olmayan gübreler daha uygundur.

AÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü