Karnabahar Yetiştirme: Fide Dikiminden Bembeyaz Başlara
Karnabahar, lahanagillerin en titiz üyesidir. Düzenli su, dengeli besin ve serin hava isteyen bu sebze, doğru koşullarda iri ve bembeyaz başlar verir; strese girdiğinde ise küçük ve dağınık başlar oluşturur.

Fotoğraf: H. Zell · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Karnabahar yetiştirme için fideler yaz sonu ve sonbaharda, 50–60 cm arayla, organik maddece zengin ve pH 6–7,5 olan toprağa dikilir. Toprak sürekli hafif nemli tutulur. Baş yumurta büyüklüğüne ulaşınca dış yapraklar üzerine bağlanarak beyaz kalması sağlanır. Baş sıkı ve pürüzsüzken, çiçekler açılmadan hasat edilir.
Karnabahar yetiştirme, bahçede biraz özen göstermeye hazır olanlar için çok tatmin edici bir iştir. Lahana ve brokoliyle aynı türün bir çeşidi olan karnabahar, akrabalarına göre daha titizdir. Fide döneminde yaşanan bir kuraklık, ani bir sıcak dalgası ya da besin eksikliği, bitkinin erkenden küçük ve dağınık bir baş yapmasına yol açabilir. Buna karşılık serin havada düzenli sulanan ve iyi beslenen bir bitki, mutfakta çok değerli olan iri ve bembeyaz başlar verir. Bu yazıda karnabaharı fide dikiminden hasada kadar adım adım anlatıyoruz.
Karnabahar yetiştirme için doğru zaman
Karnabahar serin havayı sever. Baş oluşumu için ideal sıcaklık 15–20 °C arasıdır. 25 °C'nin üzerindeki sıcaklıklar başın gevşemesine, yapraklar arasından yaprak çıkmasına ve renginin bozulmasına neden olur.
- Sonbahar–kış yetiştiriciliği: Ülkemizin çoğu bölgesinde en başarılı dönemdir. Fideler temmuz–ağustos aylarında yetiştirilir, ağustos–eylülde dikilir ve kasımdan şubata kadar hasat edilir.
- Ilıman kıyı bölgeleri: Ege, Akdeniz ve Marmara kıyılarında ekim ayına kadar fide dikilebilir; başlar kış ortasında ya da ilkbahar başında olgunlaşır.
- İlkbahar yetiştiriciliği: Soğuk bölgelerde fideler şubat–mart aylarında hazırlanır ve son donlardan sonra dikilir. Yaz sıcakları başlamadan hasat edilmesi gerekir.
Kasım başında dikim için genellikle geç kalınmıştır; bu dönemde hasat ve bakım öndedir. Ilıman kıyılarda erkenci çeşitlerle hâlâ şans denenebilir.
Toprak hazırlığı
Karnabahar besince zengin, organik maddesi yüksek, nemi tutan ama su biriktirmeyen bir toprak ister.
- pH: 6,0–7,5 arası idealdir. Asidik topraklarda molibden eksikliği ve kök uru hastalığı görülebilir.
- Organik madde: Dikimden 2–3 hafta önce metrekareye 3–5 kg olgun kompost ya da yanmış ahır gübresi karıştırın.
- Derinlik: Toprağı 25–30 cm derinliğe kadar işleyin.
- Drenaj: Ağır topraklarda masura üzerine dikim yapın.
Toprak hazırlığının temel adımları için bahçe toprağı hazırlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Fide seçimi ve dikim
- Fide seçimi: 4–6 gerçek yapraklı, koyu yeşil, bodur ve sağlıklı fideler seçin. Viyolde uzun süre beklemiş, kökleri sarmalaşmış ya da sararmış fideler erken baş yapma eğilimindedir.
- Aralık: Sıra arası ve sıra üzeri 50–60 cm bırakın. Karnabahar iri yapraklar yapar ve sık dikimde başlar küçük kalır.
- Derinlik: Fideyi viyoldeki seviyesinden biraz daha derin, ilk yaprakların hemen altına kadar dikin.
- Can suyu: Dikimden hemen sonra bol can suyu verin.
- Gölge: Sıcak günlerde dikim yapılacaksa ilk 2–3 gün fideleri hafif gölgelemek tutmayı kolaylaştırır.
Sulama
Karnabahar yetiştirme sürecinde en kritik konu düzenli sulamadır. Toprak hiçbir zaman tamamen kurumamalı, ama su da birikmemelidir. Kuraklık stresi yaşayan bitki erken ve küçük baş yapar. Sonbaharda yağmurlar başlayana kadar haftada 2–3 kez, derin sulama yapın. Malç kullanmak toprak nemini dengede tutar.
Gübreleme
Karnabahar besin isteği yüksek bir sebzedir:
- Temel gübreleme: Dikim öncesi organik madde ile birlikte dengeli bir taban gübresi.
- Azot desteği: Dikimden 3–4 hafta sonra ve baş oluşumu başlamadan önce olmak üzere iki kez hafif azot takviyesi.
- Bor ve molibden: Karnabahar bu iki iz elemente çok hassastır. Bor eksikliğinde baş kahverengileşir ve sapın içi boşalır; molibden eksikliğinde yapraklar daralır ve kamçı gibi uzar (kamçı yaprak). Organik maddesi yüksek ve pH'ı dengeli topraklarda bu eksiklikler daha az görülür.
Lahanagillerin genel beslenmesinde aşırı azottan kaçınmak, başın gevşek ve hastalığa açık olmasını önler.
Başı beyazlatma
Beyaz karnabahar çeşitlerinde başın güneş gören kısmı sararır ve tadı acılaşabilir. Bunu önlemek için:
- Baş yumurta ile tenis topu büyüklüğüne ulaştığında,
- Dış yaprakları başın üzerine doğru toplayın,
- Bir ip ya da lastik bantla gevşekçe bağlayın.
Baş 1–2 hafta içinde hasat olgunluğuna ulaşır. Bağlı yaprakların altını birkaç günde bir kontrol edin; yağmurlu havada içeride su birikip çürüme başlamamalıdır. Bazı modern çeşitler yapraklarını kendiliğinden başın üzerine kapatır ve bağlamaya gerek duymaz. Mor, turuncu ve yeşil çeşitlerin ise beyazlatılması gerekmez.
Hasat zamanı
- Baş sıkı, pürüzsüz ve tam büyüklüğüne ulaşmışken hasat edilir.
- Genellikle 15–20 cm çapa ulaşır, ama çeşide göre değişir.
- Çiçek tomurcukları gevşemeye, ayrılmaya ya da baş pürüzlü bir görünüm almaya başladıysa beklemeyin; baş hızla bozulur.
- Başı, birkaç sarmalayıcı yaprakla birlikte keskin bir bıçakla kesin.
Karnabahar brokoliden farklı olarak hasattan sonra yan sürgün vermez; bitki hasattan sonra sökülür. Brokoliyle karşılaştırma ve yan sürgün hasadı için brokoli yetiştirme yazımıza bakabilirsiniz.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Sorun | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Küçük, erken baş (düğme baş) | Fide stresi, kuraklık, soğuk şoku | Genç fide, düzenli sulama, zamanında dikim |
| Gevşek, dağınık baş | Sıcak hava, geç hasat | Serin dönemde yetiştirme, zamanında hasat |
| Sarı ya da morumsu baş | Güneş görmesi | Yapraklarla örtme |
| Baş arasından yaprak çıkması | Sıcaklık dalgalanması | Ekim zamanını doğru seçmek |
| Kahverengi, içi boş sap | Bor eksikliği | Organik madde, dengeli pH |
| Yapraklarda delikler | Lahana kelebeği tırtılı, salyangoz | Elle toplama, böcek tülü |
Lahanagillerde görülen hastalıklar için lahana hastalıkları yazımız yol gösterecektir.
Ekim nöbeti
Karnabahar, lahana, brokoli, turp ve roka gibi lahanagillerle aynı hastalık ve zararlıları paylaşır. Aynı yere en az 3 yıl lahanagil dikmemek, kök uru ve diğer toprak kaynaklı hastalıkların birikmesini önler. Karnabahardan önce fasulye, bezelye ya da bakla gibi baklagiller yetiştirmek, toprağı azotça zenginleştirir.
Karnabahar yetiştirme sabır ve düzen ister: Genç ve sağlıklı fide, serin mevsim, düzenli su ve dengeli besin. Bu dört koşul sağlandığında bahçeden çıkan bembeyaz başlar, emeğin karşılığını fazlasıyla verir. Kışın bahçede yetişebilecek diğer sebzeler için kışlık sebzeler listesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Karnabahar ne zaman dikilir?
Çoğu bölgede fideler ağustos–eylül aylarında dikilir ve kasımdan şubata kadar hasat edilir. Ilıman kıyılarda ekim ayına kadar dikim yapılabilir.
Karnabahar neden küçük baş yapar?
Genellikle fide döneminde yaşanan stres, kuraklık, soğuk şoku ya da viyolde uzun süre bekleyip yaşlanan fidelerin dikilmesi nedeniyle erken ve küçük baş yapar.
Karnabahar başı neden sararır?
Başın güneş görmesi sararmaya yol açar. Baş yumurta büyüklüğüne ulaşınca dış yapraklar başın üzerine bağlanarak beyaz kalması sağlanır.
Karnabahar hasattan sonra tekrar baş verir mi?
Vermez. Brokoliden farklı olarak karnabahar yan sürgün oluşturmaz; hasattan sonra bitki sökülür.











Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.