Brokoli Yetiştirme: Fideden Hasada ve Yan Sürgünlerden Ek Ürün
Brokoli, serin havayı seven ve kışın en verimli dönemini yaşayan bir lahanagildir. Doğru zamanda dikilen ve zamanında hasat edilen brokoli, ana başın ardından haftalarca yan sürgünlerden ürün verir.

Fotoğraf: Kolforn (Kolforn) I'd appreciate if you could mail me (Kolforn@gmail.com) if you · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Brokoli yetiştirme için fideler yaz sonu ile sonbaharda (ağustos-ekim) 45–50 cm arayla dikilir. Organik maddece zengin, pH'ı 6–7,5 olan toprak ve düzenli sulama ister. Baş, çiçek tomurcukları sıkı ve koyu yeşilken, sararmadan önce kesilir. Ana baş kesildikten sonra yan sürgünlerden haftalarca küçük başlar toplanır.
Brokoli yetiştirme, kış bahçesinin en ödüllendirici işlerinden biridir. Brokoli (Brassica oleracea var. italica), lahananın yakın akrabasıdır ve aslında henüz açmamış çiçek tomurcuklarından oluşan başı için yetiştirilir. Serin havayı sever; sıcakta başları gevşer ve hızla sarı çiçeklere dönüşür. Sonbaharda dikilen brokoli kış boyunca yavaşça gelişir, sıkı ve lezzetli başlar verir. Üstelik ana baş kesildikten sonra bitki yan sürgünlerden yeni küçük başlar üretmeye devam eder. Bu yazıda brokolinin dikiminden hasadına kadar bütün aşamaları anlatıyoruz.
Brokoli yetiştirme için zaman
| Bölge | Fide dikimi | Hasat |
|---|---|---|
| Akdeniz, Ege | Eylül – kasım | Aralık – mart |
| Marmara, Karadeniz | Ağustos – eylül | Kasım – şubat |
| İç Anadolu | Temmuz sonu – ağustos | Ekim – kasım (soğuktan önce) |
İlkbahar yetiştiriciliği de mümkündür (şubat-mart dikimi), ancak hava hızla ısındığı için başlar daha küçük kalabilir. Ülkemizin çoğu bölgesinde sonbahar ve kış yetiştiriciliği daha başarılıdır.
Fide hazırlama
Brokoli genellikle fide olarak dikilir. Kendi fidenizi yetiştirmek isterseniz:
- Tohumları viyollere, dikimden 5–6 hafta önce ekin.
- Tohumu 1 cm derinliğe ekin, toprağı nemli tutun.
- 18–22 °C'de 5–7 gün içinde çimlenir.
- Fideler 4–5 gerçek yapraklı olduğunda dikime hazırdır.
Fide satın alıyorsanız kalın gövdeli, koyu yeşil yapraklı, kökleri beyaz fideleri seçin. Uzamış, sararmış ya da köklerinde şişlik olan fidelerden kaçının.
Toprak hazırlığı
Brokoli besine aç bir bitkidir ve organik maddece zengin, nemi tutan ama süzek bir toprak ister. pH 6–7,5 arası idealdir; asidik topraklarda kök uru hastalığı riski artar.
- Toprağı 25–30 cm derinliğe kadar işleyin.
- Metrekareye 4–5 kg olgun kompost ya da solucan gübresi karıştırın.
- Asidik topraklarda toprak ölçümüne göre kireçleme yapılabilir.
Dikim
- Aralık: Sıra üzeri 45–50 cm, sıra arası 60–70 cm.
- Derinlik: Fideyi ilk yapraklarının hemen altına kadar dikin; brokoli hafif derin dikimi sever, gövde daha sağlam olur.
- Can suyu: Dikimden sonra bol sulayın.
- Koruma: İlk haftalarda fideleri ince bir tülle örtmek lahana kelebeği tırtıllarını ve pire böceklerini uzak tutar.
Sulama ve gübreleme
Sulama: Brokoli düzenli nem ister. Kuraklık başların küçük kalmasına ve erken çiçeklenmeye yol açar. Haftada 1–2 kez derin sulama genellikle yeterlidir; kışın yağış miktarına göre azaltın.
Gübreleme: Dikimden 3–4 hafta sonra ve baş oluşmaya başladığında olmak üzere iki kez bitkilerin çevresine solucan gübresi serpmek ya da dengeli bir besin vermek verimi artırır. Brokoli bor eksikliğine duyarlıdır; içi boş ve kahverengileşen saplar bor eksikliğine işaret edebilir. Organik maddece zengin toprak bu sorunu büyük ölçüde önler.
Baş oluşumu ve hasat zamanı
Brokoli başı, dikimden 60–90 gün sonra bitkinin ortasında belirir. Doğru hasat zamanını yakalamak çok önemlidir:
- Hasada hazır: Baş sıkı, koyu yeşil (bazı çeşitlerde mavimsi-yeşil), tomurcuklar küçük ve kapalı.
- Geç kalınmış: Tomurcuklar şişer, aralarında boşluklar açılır, sarı renk görünmeye başlar. Bu noktada baş hızla çiçeğe döner ve sertleşir.
Baş genellikle 10–15 cm çapa ulaştığında hasat edilir. Hasat için başı, altında 10–15 cm sap kalacak şekilde, eğik bir kesimle kesin. Eğik kesim, kesik yerde su birikip çürümesini önler.
Yan sürgünlerden ek hasat
Brokolinin en güzel özelliklerinden biri, ana baş kesildikten sonra yaprak koltuklarından yan sürgünler vermesidir. Bu sürgünlerin ucunda 3–6 cm çapında küçük başlar oluşur. Bu başları düzenli toplamak bitkinin yeni sürgünler vermesini teşvik eder ve aynı bitkiden haftalarca hasat yapmanızı sağlar. Bazı çeşitler ("filizli" ya da "sprouting" brokoliler) özellikle çok sayıda yan sürgün vermek üzere ıslah edilmiştir.
Kış bakımı
- Brokoli hafif donlara (-3 / -5 °C) dayanır. Ancak oluşmuş başlar dondan zarar görebilir; don beklenen gecelerde başları tülbentle örtün.
- Kışın sararan alt yaprakları temizleyin; çürüyen yapraklar hastalık kaynağı olur.
- Kış yağmurlarında su birikmesine dikkat edin.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Sorun | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Baş küçük ve erken çiçekleniyor | Sıcak, su stresi, fide yaşlıydı | Doğru mevsimde dikim, düzenli sulama |
| Baş oluşmuyor | Aşırı azot, sıcak, geç dikim | Dengeli gübre, zamanında dikim |
| Sap içi boş ve kahverengi | Bor eksikliği, hızlı büyüme | Organik madde, dengeli besleme |
| Yapraklarda delikler | Lahana tırtılı, pire böceği | Tül örtü, elle toplama |
| Kökte şişlikler, bitki solgun | Kök uru | Ekim nöbeti, pH düzeltme |
Lahanagillerde görülen hastalık ve zararlıların ayrıntıları için lahana hastalıkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Brokoli çeşitleri
Brokoli yetiştirme sezonunun başarısı biraz da doğru çeşide bağlıdır:
- Erkenci çeşitler: Dikimden 60–70 gün sonra hasat verir. Sonbaharın sonlarında dikim yapanlar ve kısa sezonu olan bölgeler için uygundur.
- Geççi çeşitler: 90–100 günde hasada gelir, genellikle daha iri baş yapar ve soğuğa daha dayanıklıdır.
- Filizli (sprouting) brokoli: Tek büyük baş yerine çok sayıda küçük filiz verir. Kışı tarlada geçirip ilkbaharda uzun süre hasat edilebilir.
- Mor brokoli: Mor renkli başları pişince yeşile döner; soğuğa dayanımı yüksektir.
Hibrit (F1) tohumlar daha düzgün ve aynı anda olgunlaşan başlar verir. Atadan kalma çeşitler ise hasadı daha uzun bir döneme yayar ve tohumları saklanabilir. Tohum seçiminin bu yönü için ata tohumu nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Saksıda brokoli
Brokoli büyük bir bitki olduğu için saksıda her bitki için en az 20–25 litre toprak gerekir. Derin ve geniş bir saksı, besinli bir sebze toprağı ve düzenli sulama ile balkonda da brokoli yetiştirmek mümkündür. Kışın güneş alan bir balkon en uygun konumdur.
Brokoli yetiştirme, doğru zamanda dikim ve doğru zamanda hasatla kış boyunca sofraya taze ve besleyici bir sebze getirir. Kış bahçesinde yetiştirilebilecek diğer sebzeler için kışlık sebzeler listesi yazımızdan yararlanabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Brokoli ne zaman dikilir?
Ülkemizin çoğu bölgesinde fideler yaz sonu ile sonbaharda (ağustos-ekim) dikilir. Akdeniz ve Ege'de kasıma kadar dikim yapılabilir.
Brokoli ne zaman hasat edilir?
Baş sıkı, koyu yeşil ve tomurcuklar kapalıyken, genellikle 10–15 cm çapa ulaştığında hasat edilir. Sarı renk görünmeden önce kesilmelidir.
Brokoli kesildikten sonra tekrar ürün verir mi?
Evet. Ana baş kesildikten sonra yaprak koltuklarından çıkan yan sürgünler haftalarca küçük başlar verir.
Brokoli neden baş yapmaz?
En sık nedenler aşırı azot, sıcak hava, geç dikim ve su stresidir.











Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.