İçeriğe geç
Ana Sayfa › Ekim Takvimi › Karadeniz Kış Bahçesi: Yağmurlu ve Ilıman İklimde Ne Ekilir?
Ekim Takvimi

Karadeniz Kış Bahçesi: Yağmurlu ve Ilıman İklimde Ne Ekilir?

Karadeniz kıyılarında kışlar ılıman ama çok yağışlıdır. Bu iklimde lahana, karalahana, pırasa, ıspanak ve bakla gibi sebzeler kış boyunca yetişir; başarı için en önemli iki konu drenaj ve asidik toprağın dengelenmesidir.

MÇ
· 5 dk okuma
Rize yamaçlarında yeşil bahçeler ve dağınık köy evleri

Fotoğraf: sly06 · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Karadeniz kış bahçesi için kıyı kesimlerde kasım başına kadar ıspanak, roka, maydanoz, bakla ve bezelye ekilebilir; lahana, karalahana ve pırasa fideleri dikilebilir. Kış yağmurları nedeniyle yükseltilmiş yatak ya da masura şarttır. Toprak genellikle asidik olduğundan pH 5,5'in altındaysa kireçleme yapılır.

Karadeniz kış bahçesi, ülkemizin diğer bölgelerinden oldukça farklı kurallarla yönetilir. Kıyı şeridinde kışlar ılıman geçer; kar yağsa bile genellikle uzun süre kalmaz ve sert donlar seyrektir. Buna karşılık yağış çok fazladır: Rize ve Artvin kıyılarında yıllık yağış 2.000 mm'yi aşar ve bunun önemli bir kısmı sonbahar ve kış aylarına düşer. Bu iklim, soğuğa dayanıklı yapraklı sebzeler için büyük bir fırsat, ama su birikmesine hassas bitkiler için bir risktir. Bu yazıda Karadeniz kıyılarında kış boyunca yetiştirilebilecek sebzeleri, ekim takvimini ve toprak hazırlığının püf noktalarını anlatıyoruz.

Karadeniz ikliminin kış bahçesine etkisi

  • Ilıman sıcaklıklar: Kıyıda kış ortalamaları genellikle 5–9 °C arasındadır. Bu, birçok sebzenin kış boyunca yavaş da olsa büyümeye devam etmesi demektir.
  • Bol yağış ve yüksek nem: Toprak uzun süre ıslak kalır, mantar hastalıkları ve salyangozlar artar.
  • Az güneş: Bulutlu günler fazladır; bu da büyümeyi yavaşlatır ve yapraklarda nitrat birikimini artırabilir.
  • Asidik toprak: Yağmur, kalsiyum ve magnezyumu toprağın derinlerine yıkar. Bölgenin topraklarının çoğu asidiktir; bu yüzden çay ve fındık bu bölgede çok iyi yetişir.
  • Eğimli araziler: Yamaçlarda erozyon riski vardır; teraslama ve yeşil örtü önemlidir.

İç kesimlerde ve yaylalarda ise durum tamamen farklıdır. Rakım 500 metreyi geçtiğinde kışlar sertleşir ve iç bölgelerdeki takvim geçerli olur. Bu yazıdaki öneriler kıyı şeridi ve alçak vadiler içindir.

Karadeniz kış bahçesi ekim takvimi

SebzeEkim / dikim zamanıHasatNot
KaralahanaFide: eylül–ekimKasım–nisanBölgenin vazgeçilmezi, dondan sonra lezzetlenir
Beyaz ve kırmızı lahanaFide: eylül–ekimOcak–martSu birikmeyen yerde
PırasaFide: ağustos–ekimAralık–martDibine toprak çekilerek beyazlatılır
IspanakTohum: eylül–kasım başıKasım–martKademeli ekim önerilir
Roka, tereTohum: eylül–kasım4–6 hafta sonraÖrtü altında kış boyu
Maydanoz, dereotuTohum: eylül–ekimKış boyuncaYavaş çimlenir
Marul (kışlık)Fide: eylül–ekimAralık–martMasura üzerinde
BaklaTohum: ekim–kasımNisan–mayısKök çürüklüğüne karşı drenaj
BezelyeTohum: ekim–kasımNisan–mayısDestek gerekir
Sarımsak, kuru soğanDiş/arpacık: ekim–kasımHaziran–temmuzYükseltilmiş yatakta
TurpTohum: eylül–ekim4–8 hafta sonraHızlı hasat

Kasım başında hâlâ ıspanak, roka, bakla ve bezelye ekmek mümkündür. Fide dikimi için ise ekim sonu genellikle son güvenli zamandır; kasımda dikilen fideler kök salmakta zorlanır. Kışın yetiştirilebilecek sebzelerin genel listesi için kışlık sebzeler listesi yazımıza bakabilirsiniz.

Karalahana: bölgenin kış sebzesi

Karalahana, Karadeniz mutfağının ve kış bahçesinin temelidir. Soğuğa çok dayanıklıdır; hatta ilk donlardan sonra yapraklarındaki nişasta şekere dönüştüğü için daha tatlı ve yumuşak olur. Alt yapraklardan başlayarak kış boyunca hasat edilir ve bitki ilkbahara kadar yeni yaprak vermeye devam eder. Lahanagillerin yetiştirilmesi için lahana ve karalahana yetiştirme yazımız ayrıntılı bilgi verir.

Drenaj: Karadeniz bahçesinin bir numaralı kuralı

Kış yağmurlarında toprakta biriken su, köklerin havasız kalmasına ve çürümesine yol açar. Karadeniz'de kış bahçesinin başarısı büyük ölçüde suyun ne kadar hızlı uzaklaştırıldığına bağlıdır:

  • Yükseltilmiş yataklar: 20–30 cm yüksekliğinde yataklar suyu hızla uzaklaştırır ve toprak ilkbaharda daha erken ısınır.
  • Masura (sırt) ekimi: Sebzeleri düz zemine değil, 15–20 cm yüksekliğinde sırtlara dikin; aralarında su akış kanalları bırakın.
  • Eğime dik sıralar: Yamaçlarda sıraları eğime dik açmak hem erozyonu hem de su birikmesini azaltır.
  • Organik madde: Kompost ve solucan gübresi gibi organik maddeler toprağın yapısını iyileştirir, suyun hem süzülmesini hem de tutulmasını dengeler.

Asidik toprağı dengelemek

Karadeniz topraklarının pH değeri çoğu zaman 4,5–5,5 arasındadır. Lahanagiller, ıspanak, bakla ve bezelye gibi sebzeler ise pH 6–7 arasında en iyi sonucu verir. Asidik toprakta lahanagillerde kök uru hastalığı da daha sık görülür.

  1. Ölçüm yapın: Bir pH ölçeri ya da basit bir test seti ile toprağın pH değerini öğrenin.
  2. Kireçleme: pH 5,5'in altındaysa sonbaharda tarım kireci ya da dolomit kireci uygulanabilir. Kireç, ekimden birkaç hafta önce toprağa karıştırılmalıdır.
  3. Odun külü: Ölçülü kullanıldığında asidik topraklar için iyi bir yardımcıdır. Ayrıntılar için odun külü gübre olarak kullanılır mı yazımıza bakabilirsiniz.
  4. Organik madde: Toprağın tampon kapasitesini artırır ve pH değişimlerini yumuşatır.

pH kavramı ve ölçümü için toprak pH nedir yazımız yol gösterecektir. Asidik toprağı seven yaban mersini, ortanca ve çay gibi bitkilerin bulunduğu yerlere kireç uygulanmamalıdır.

Kış sebzelerinde bakım

  • Sulama: Kış boyunca genellikle gerekmez. Uzun süre yağmur yağmayan güneşli dönemlerde yeni dikilen fideler kontrol edilmelidir.
  • Gübreleme: Kış aylarında azotlu gübre en aza indirilmelidir. Az güneşli havada azot yapraklarda nitrat olarak birikebilir. Dikimden önce verilen olgun kompost ya da solucan gübresi genellikle yeterlidir.
  • Salyangoz ve sümüklü böcekler: Nemli kış gecelerinde en büyük zararlılardır. Akşamları elle toplamak, tahtalar altında saklanma yerleri oluşturup sabah kontrol etmek etkili yöntemlerdir.
  • Hastalıklar: Mildiyö ve yaprak lekeleri için bitkiler arasında hava dolaşımını sağlayın, hastalıklı yaprakları erken uzaklaştırın.
  • Rüzgâr: Kıyıda sert esen poyraz ve lodos fideleri yatırabilir. Rüzgâr kıran çitler ya da file kullanılabilir.

Örtü altı yetiştiricilik

Karadeniz'de basit bir tünel ya da sera, kış bahçesinin verimini belirgin şekilde artırır. Burada amaç soğuktan çok yağmurdan korumaktır. Tünel altında yağmurdan korunan ıspanak, marul ve roka daha temiz ve daha az hastalıklı yetişir. Ancak yüksek nem nedeniyle tünel uçlarını güneşli günlerde açmak ve havalandırmak şarttır. Kışın kapalı alanda yetiştiricilik için kışın serada ne yetiştirilir yazımıza göz atabilirsiniz.

Baklagillerle toprağı zenginleştirmek

Bakla ve bezelye, Karadeniz kış bahçesinin iki önemli bitkisidir. Hem ilkbaharda ilk hasadı verirler hem de köklerindeki nodüller sayesinde havadaki azotu toprağa bağlarlar. Hasattan sonra köklerini toprakta bırakmak, ardından gelecek yaz sebzeleri için toprağı zenginleştirir. Ekim zamanı ve aralıkları için bakla ekimi yazımıza bakabilirsiniz.

Diğer bölgelerle karşılaştırma

Karadeniz kış bahçesi, ılıman sıcaklıklarıyla Ege ve Akdeniz'e, yağış miktarıyla ise hiçbir bölgeye benzemez. Ege ve Akdeniz'de kışın sorun ara sıra gelen kuraklık iken Karadeniz'de sorun fazla sudur. Diğer bölgelerin takvimleri için Ege kışlık sebze takvimi, Akdeniz kış ekimi ve İç Anadolu kış ekimi yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Drenajı sağlanmış, pH'ı dengelenmiş ve organik maddeyle beslenmiş bir toprakta Karadeniz kış bahçesi, kasımdan nisana kadar sofraya taze yeşillik getiren en verimli bahçelerden biridir.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
Kara Lahana Fidesi – Göbek Yapmayan Yaprak Lahanası, 6 AdetKara Lahana Fidesi – Göbek Yapmayan Yaprak Lahanası, 6 Adet379 TL
Kış Sebze Bahçesi Fide Paketi – 4 Çeşit, 24 FideKış Sebze Bahçesi Fide Paketi – 4 Çeşit, 24 Fide910 TL
Mor Kıvırcık Lahana (Kale) Fidesi, 6 AdetMor Kıvırcık Lahana (Kale) Fidesi, 6 Adet379 TL
Arzuman Yaprak / Karalahana Tohumu (10 Gr)Arzuman Yaprak / Karalahana Tohumu (10 Gr)73 TL

Sık Sorulan Sorular

Karadeniz'de kasımda ne ekilir?

Kıyı kesimlerde kasım başına kadar ıspanak, roka, tere, bakla ve bezelye ekilebilir; sarımsak ve arpacık soğan dikilebilir.

Karadeniz toprağına kireç atılır mı?

pH 5,5'in altındaysa sebze bahçelerinde kireçleme faydalıdır. Ancak yaban mersini, ortanca ve çay gibi asit seven bitkilerin bulunduğu yerlere kireç atılmamalıdır.

Karadeniz'de kış sebzeleri neden çürür?

En sık neden aşırı yağışla toprakta su birikmesidir. Yükseltilmiş yatak ya da masura ekimi bu sorunu büyük ölçüde önler.

Karalahana ne zaman dikilir?

Karadeniz kıyılarında karalahana fideleri eylül ve ekim aylarında dikilir; kasımdan nisana kadar alt yapraklarından hasat edilir.

MÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü