Kırmızı Mercimek Ekimi: Zamanı, Tohum Miktarı ve Yetiştirme Rehberi
Kırmızı mercimek, Güneydoğu ve Orta Anadolu'nun kurak tarlalarına uyum sağlamış, toprağa azot kazandıran değerli bir baklagildir. Doğru zamanda yapılan kışlık ekim verimi belirgin şekilde artırır.

Kışlık kırmızı mercimek ekimi Güneydoğu Anadolu'da kasım ortası ile aralık arasında, Orta Anadolu'nun geçit bölgelerinde ekim sonu – kasım başında yapılır; soğuk yüksek alanlarda ilkbahar ekimi tercih edilir. Dekara 10–12 kg tohum, 4–5 cm derinliğe, sıra arası 20–30 cm olacak şekilde ekilir. Mercimek havadaki azotu bağladığı için fazla azotlu gübre istemez.
Mercimek ekimi, Türkiye'nin özellikle Güneydoğu Anadolu bölgesinde köklü bir geleneğe sahiptir. Şanlıurfa, Gaziantep, Diyarbakır, Mardin ve Adıyaman'ın kıraç tarlaları kırmızı mercimeğin anavatanlarından biridir. Mercimek kurağa dayanıklıdır, az suyla ürün verir ve kökleriyle havadaki azotu toprağa bağlayarak bir sonraki ürün için toprağı zenginleştirir. Bu yüzden buğday ve arpayla ekim nöbetinde değerli bir halkadır. Bu yazıda kışlık kırmızı mercimek ekimini, tohum miktarını ve yetiştirme sürecini anlatıyoruz.
Kırmızı ve yeşil mercimek farkı
- Kırmızı mercimek: Küçük taneli, genellikle kışlık ekilir. Güneydoğu Anadolu'da yaygındır. Kabuğu soyulup ikiye ayrıldığında bilinen kırmızı rengini alır.
- Yeşil mercimek: İri taneli, genellikle ilkbaharda ekilir. Orta Anadolu'nun yüksek kesimlerinde yaygındır.
Bu yazı ağırlıklı olarak kışlık kırmızı mercimeğe odaklanıyor; temel ilkeler yeşil mercimek için de geçerlidir.
Mercimek ekimi ne zaman yapılır?
| Bölge | Ekim zamanı | Not |
|---|---|---|
| Güneydoğu Anadolu | Kasım ortası – aralık | Kışlık ekim, yüksek verim |
| Orta Anadolu geçit bölgeleri | Ekim sonu – kasım başı | Kışa dayanıklı çeşitlerle |
| Orta ve Doğu Anadolu yüksek kesimler | Mart – nisan | İlkbahar ekimi |
Kışlık ekimin avantajları:
- Kış yağışlarından daha fazla yararlanılır.
- Bitki ilkbaharda erken gelişir ve yaz kuraklığına girmeden olgunlaşır.
- Verim genellikle ilkbahar ekiminden belirgin şekilde yüksektir.
Dikkat: Kışlık ekimde bitkinin kışa 4–6 yapraklı olarak girmesi hedeflenir. Çok erken ekim yaprak hastalıkları ve don riskini, çok geç ekim ise zayıf gelişmeyi beraberinde getirir. Kışa dayanıklılığı bilinen çeşitler seçilmelidir.
Toprak isteği
Mercimek birçok toprakta yetişebilir, ama en iyi sonucu süzek, orta bünyeli, nötr ile hafif alkali (pH 6,5–8) topraklarda verir. Su biriken, ağır ve asidik topraklarda kökler çürür ve azot bağlayan bakteriler iyi çalışmaz. Toprağın asitlik durumu için toprak pH nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Tohum yatağı hazırlığı
- Anız ve artıklar: Önceki ürünün (genellikle buğday ya da arpa) artıkları toprağa karıştırılır.
- İşleme: Toprak işlenip kesekler kırılır. Mercimek küçük tohumlu olduğu için ince ve düz bir tohum yatağı ister.
- Düzleme: Hasat sırasında biçerdöverin bitkileri alçaktan biçebilmesi için yüzeyin düz olması önemlidir. Bu yüzden ekimden sonra merdane çekmek yaygın bir uygulamadır.
- Taşlar: Hasatta makineye zarar vermemesi için iri taşlar temizlenir.
Sonbaharda toprak işlemenin genel ilkeleri için sonbaharda tarla sürümü yazımıza bakabilirsiniz.
Tohum miktarı ve ekim
- Dekara tohum: Kırmızı mercimekte 10–12 kg, iri taneli yeşil mercimekte 12–15 kg.
- Ekim derinliği: 4–5 cm. Kuru topraklarda biraz daha derin ekilebilir.
- Sıra arası: Mibzerle 20–30 cm.
- Hedef bitki sayısı: Metrekarede yaklaşık 200–250 bitki.
Sertifikalı ve temiz tohum kullanmak hem çimlenme hem de hastalık açısından önemlidir. Kendi tohumunu kullananlar için cılız ve kırık tanelerin ayıklanması ve basit bir çimlenme testi önerilir.
Bakteri aşılama
Mercimek, kökleri üzerinde oluşan küçük yumrularda (nodüller) yaşayan Rhizobium bakterileri sayesinde havadaki azotu bağlar. Daha önce mercimek ekilmemiş tarlalarda topraktaki bakteri sayısı yetersiz olabilir. Bu durumda tohumların ekimden önce mercimeğe özgü bakteri preparatlarıyla aşılanması azot bağlamayı ve verimi artırır. Aşılanmış tohum güneşte bekletilmemeli ve aynı gün ekilmelidir.
Sağlıklı bir mercimek bitkisinin kökleri söküldüğünde pembe-kırmızı renkli nodüller görülür. Bu renk, bakterilerin aktif olarak azot bağladığını gösterir.
Gübreleme
Mercimek fazla azot istemez; kendi azotunu bağlar. Ekimle birlikte bir miktar fosforlu taban gübresi verilmesi kök gelişimi ve nodül oluşumu için faydalıdır. Gübre miktarı toprak analizine göre belirlenmelidir.
Organik maddesi düşük, kurak tarlalarda solucan gübresi ya da yanmış organik gübre uygulamak toprağın su tutma kapasitesini ve yapısını iyileştirir. Bu özellikle kıraç alanlarda verimi destekler.
Geniş alanlarda büyük hacimli alım daha ekonomik olur:
Yabancı ot kontrolü
Mercimek yavaş gelişen, kısa boylu bir bitkidir ve yabancı otlarla rekabette zayıftır. Özellikle ilkbaharda, bitkiler sıraları kapatana kadar yabancı ot kontrolü verimi belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Temiz tohum, iyi hazırlanmış tohum yatağı ve zamanında yapılan çapa ya da ruhsatlı uygulamalar bu sorunu azaltır.
Hastalık ve zararlılar
Mercimekte antraknoz, kök çürüklükleri, pas ve mildiyö görülebilir. Bezelye tohum böceği (bruchid) ise depolanan tanelerde zarar yapar. Önlemler:
- Sertifikalı ve temiz tohum
- Ekim nöbeti (aynı tarlaya art arda mercimek ekmemek)
- Su birikmeyen tarla seçimi
- Hasattan sonra tanelerin iyi kurutulup serin ve kuru yerde saklanması
Hasat
Mercimek bitkileri alt baklalar kahverengileşip üst baklalar sararmaya başladığında hasat edilir. Çok geç kalınırsa baklalar patlayıp tane dökülmesi olur. Hasat genellikle sabah erken saatlerde, baklalar çiyle hafif nemliyken yapılır; bu, dökülmeyi azaltır. Güneydoğu'da kışlık mercimek mayıs sonu – haziran başında hasat edilir.
Ekim nöbetinde mercimek
Mercimekten sonra ekilen buğday ve arpa, toprakta kalan azottan yararlanır ve daha az gübreyle daha yüksek verim verir. Tahıl – baklagil dönüşümü hem toprak sağlığı hem de ekonomik açıdan sürdürülebilir bir sistemdir. Tahıl ekimleri için buğday ekim zamanı ve arpa ekimi yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Küçük bahçede mercimek
Mercimek bahçede de yetiştirilebilir; küçük bir alanda hem ilginç bir deneme hem de toprağı dinlendiren bir yeşil gübre olur. Sonbaharda bir yatağa serpilen mercimek tohumları ilkbaharda çiçeklenir; isterseniz hasat eder, isterseniz çiçeklenme döneminde toprağa karıştırarak yeşil gübre olarak kullanırsınız.
Doğru zamanda ve doğru şekilde yapılan mercimek ekimi, hem verimli bir hasat hem de bir sonraki sezon için zenginleşmiş bir toprak demektir. Tarlanızın geçmişini, ekim tarihlerini ve verimlerini her yıl kaydetmek, bölgenize en uygun ekim zamanını ve çeşidi zamanla netleştirmenizi sağlar.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Kırmızı mercimek ne zaman ekilir?
Güneydoğu Anadolu'da kasım ortası ile aralık arasında, Orta Anadolu geçit bölgelerinde ekim sonu ile kasım başında ekilir. Soğuk yüksek alanlarda ilkbaharda ekim yapılır.
Dekara kaç kilo mercimek tohumu atılır?
Kırmızı mercimekte dekara 10–12 kg, iri taneli yeşil mercimekte 12–15 kg tohum atılır.
Mercimeğe gübre verilir mi?
Fazla azotlu gübre gerekmez çünkü mercimek kendi azotunu bağlar. Ekimle birlikte bir miktar fosforlu taban gübresi faydalıdır; miktar toprak analizine göre belirlenir.
Mercimek kaç cm derine ekilir?
Genellikle 4–5 cm derinliğe ekilir. Kuru topraklarda biraz daha derin ekim yapılabilir.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.