İçeriğe geç
Ana Sayfa › Bahçe İpuçları › Zeytin Fidanı Dikimi: Zamanı, Dikim Aralığı ve İlk Yıl Bakımı
Bahçe İpuçları

Zeytin Fidanı Dikimi: Zamanı, Dikim Aralığı ve İlk Yıl Bakımı

Zeytin, doğru yere ve doğru zamanda dikildiğinde yüzyıllarca yaşayan bir ağaçtır. Fidan döneminde yapılan küçük hatalar ise yıllarca verimi etkiler. İlk yılların bakımı bu yüzden çok önemlidir.

Halil İbrahim Çelik
· 5 dk okuma · 52 okuma
Tarlada yetişen zeytin ağaçları

Fotoğraf: Zeynel Cebeci · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Zeytin fidanı dikimi kıyı bölgelerinde kasım-mart, dona açık iç kesimlerde şubat sonu-nisan arasında yapılır. Geleneksel bahçelerde 7×7 ya da 8×8 metre, sık dikimde 6×4 metre aralık bırakılır. Süzek toprağa, en az 60×60×60 cm çukura, kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikilir ve kazığa bağlanır. İlk yıllarda düzenli sulama şarttır.

Zeytin fidanı dikimi, nesiller boyu sürecek bir bahçenin temelini atmak demektir. Zeytin ağacı yüzlerce, hatta binlerce yıl yaşayabilir ve Ege ile Akdeniz'in simgesidir. Kurağa, fakir topraklara ve sıcağa son derece dayanıklıdır. Ancak bu dayanıklılık yerleşmiş ağaçlar içindir; genç fidan, ilk yıllarında su, dondan koruma ve doğru budama ister. Bu yazıda zeytin fidanı dikiminin zamanını, aralıklarını ve ilk yıllarda yapılması gerekenleri anlatıyoruz. Saksıda zeytin yetiştirmek isteyenler saksıda zeytin ağacı yazımıza göz atabilir.

Zeytin fidanı dikimi ne zaman yapılır?

BölgeUygun dönemNot
Ege ve Akdeniz kıyılarıKasım – martKış yağmurları kök gelişimini destekler
Marmara (Gemlik, Mudanya, Erdek)Şubat – martKış donlarından sonra güvenli
Güneydoğu (Kilis, Gaziantep, Hatay)Kasım – martKıyıya yakın yerlerde sonbahar
Dona açık iç kesimlerMart – nisanSon donlar geçtikten sonra

Kıyı bölgelerinde sonbahar ve kış dikimi, fidanın kış yağmurlarıyla kök salmasını sağlar ve yaz kuraklığına daha güçlü girer. Don riski olan yerlerde ise fidan ilkbaharda dikilerek ilk kışın sert soğuğundan korunur. Genç zeytin fidanları -5 / -7 °C'nin altındaki soğuklarda zarar görebilir.

Çeşit seçimi

Zeytin çeşidi bölgeye ve amaca göre seçilmelidir:

  • Yağlık çeşitler: Ayvalık (Edremit), Memecik, Kilis yağlık, Nizip yağlık
  • Sofralık çeşitler: Gemlik (siyah sofralık), Domat, Uslu, Manzanilla
  • Çift amaçlı: Ayvalık ve Memecik hem yağ hem sofralık olarak değerlendirilebilir

Bölgenizde başarılı olan ve iklime uyum sağlamış çeşitleri tercih etmek riski azaltır. Bazı çeşitler tozlanma için başka bir çeşide ihtiyaç duyar; bahçe kurarken birkaç farklı çeşit dikmek verimi artırır. Fidan alırken sertifikalı, adı ve anacı belli, sağlıklı fidanları tercih edin.

Yer ve toprak

  • Güneş: Zeytin tam güneş ister.
  • Drenaj: Zeytin ayakta suya dayanamaz. Su biriken, ağır killi ve taban suyu yüksek yerlerde kökler çürür.
  • Toprak: Kireçli, taşlı ve fakir topraklara iyi uyum sağlar. Derin, süzek ve orta bünyeli topraklar idealdir.
  • pH: 6,5–8,5 arası geniş bir aralıkta yetişir.

Dikim aralığı

SistemAralıkDekara ağaç
Geleneksel (kuru tarım)8×8 m ya da 10×10 m10–16
Geleneksel (sulu)7×7 myaklaşık 20
Yarı yoğun6×5 m ya da 6×4 m33–42
Ev bahçesiDiğer ağaçlardan ve binalardan en az 5–6 m–

Kuru tarım yapılan yerlerde ağaçlar arasındaki geniş aralık, her ağacın daha fazla toprak nemine ulaşmasını sağlar.

Zeytin fidanı dikimi adım adım

  1. Çukur: En az 60×60×60 cm, ağır topraklarda 80×80×80 cm. Üst ve alt toprağı ayrı yığın. Ayrıntılar için fidan çukuru nasıl hazırlanır yazımıza bakabilirsiniz.
  2. Drenaj testi: Çukuru suyla doldurup suyun bir günde çekilip çekilmediğini kontrol edin.
  3. Karışım: Üst toprağı olgun kompost ya da solucan gübresiyle karıştırın. Kireçli ve organik maddesi düşük topraklarda bir miktar leonardit eklemek toprağın yapısını iyileştirir.
  4. Kazık: Fidanı dikmeden önce rüzgâr yönüne sağlam bir kazık çakın.
  5. Fidanı yerleştirin: Tüplü fidanı poşetinden çıkarın; kökler dönmüşse hafifçe açın. Kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde yerleştirin.
  6. Doldurun ve bastırın: Toprağı köklerin çevresine doldurup bastırın.
  7. Can suyu: Fidan başına 20–30 litre su verin.
  8. Bağlayın: Fidanı kazığa yumuşak bir bağla, sekiz şeklinde bağlayın.
  9. Sulama çanağı: Fidanın çevresinde 80–100 cm çapında bir sulama çanağı oluşturun.

İlk yıllarda sulama

Genç zeytin fidanı, kurağa dayanıklılığını ancak kökleri derine indikten sonra kazanır. İlk 2–3 yıl:

  • Yaz aylarında 7–15 günde bir, fidan başına 20–40 litre derin sulama yapın.
  • Sulamayı sık ve az değil, seyrek ve derin yapın; kökler suyu takip ederek derine iner.
  • Kış yağışlı geçiyorsa kışın sulama gerekmez.
  • Fidan dibine serilen saman ya da yaprak malçı nemi korur.

Budama

İlk yıllarda yapılan form budaması, ağacın gelecekteki şeklini ve verimini belirler:

  • Fidanın gövdesi 60–80 cm yüksekliğe kadar temizlenir; bu yüksekliğin üstünde 3–4 ana dal bırakılır.
  • Ağaca ortası açık, vazo ya da goble formu verilir; bu form ışığın ağacın içine girmesini sağlar.
  • İlk yıllarda sert budamadan kaçının; fidanın yaprak alanı kök gelişimi için gereklidir.
  • Gövdeden çıkan dip sürgünleri düzenli olarak kesin.

Gübreleme

İlk yıl fidan dibine verilen organik madde genellikle yeterlidir. İkinci yıldan itibaren her şubat-mart ayında taç izdüşümüne olgun organik gübre ya da solucan gübresi uygulanabilir. Zeytin çok fazla azot istemez; aşırı azot sürgünleri yumuşatır ve hastalıklara açık hâle getirir. Zeytin ağaçlarında hasat sonrası bakım için zeytin ağacına hasat sonrası bakım yazımıza göz atabilirsiniz.

Dondan koruma

Ara sıra don görülen bölgelerde ilk kışlarda genç fidanların gövdesini çuval bezi ya da beyaz koruyucuyla sarmak, dibine kalın malç sermek ve çok soğuk gecelerde tülbentle örtmek zararı azaltır. Dondan korumanın diğer yolları için bitkileri dondan koruma yolları yazımıza bakabilirsiniz.

Fidan alırken nelere dikkat edilmeli?

Sağlıklı bir başlangıç, fidanın kendisinden başlar. Tüplü fidanlarda kökler tüpün dibinde sarmal yapmamış olmalı, gövde düz ve kabuk yarasız olmalıdır. Yaprakların koyu yeşil ve parlak olması, alt yüzlerinde lekelenme ya da zararlı bulunmaması gerekir. Gövdede ur benzeri şişlikler görülen fidanları almayın; bunlar zeytin dal kanseri belirtisi olabilir. Mümkünse sertifikalı fidan üreten fidanlıkları tercih edin ve çeşidin adını mutlaka öğrenin.

Ne zaman meyve verir?

Zeytin fidanları çeşide ve bakıma bağlı olarak genellikle 3–5 yılda ilk meyveyi verir, tam verime ise 8–12 yılda ulaşır. Zeytinde "periyodisite" denen bir yıl bol, bir yıl az ürün verme eğilimi görülür; düzenli budama, sulama ve gübreleme bu dalgalanmayı azaltır.

Doğru yapılan zeytin fidanı dikimi, gelecek nesillere bırakılacak bir mirastır. Biraz sabır ve ilk yılların özenli bakımıyla zeytin ağacınız uzun yıllar boyunca ürün verecektir.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HG Fidan ToprağıHG Fidan Toprağı299 TL
HG Premium Sebze Yetiştirme ToprağıHG Premium Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL
Leonardit - Organik Toprak DüzenleyiciLeonardit - Organik Toprak Düzenleyici275 TL
Ayın Kampanyası 20 Kg Katı Solucan Gübresi + 1 Lt Sıvı Solucan GübresiAyın Kampanyası 20 Kg Katı Solucan Gübresi + 1 Lt Sıvı Solucan Gübresi1.750 TL

Sık Sorulan Sorular

Zeytin fidanı ne zaman dikilir?

Ege ve Akdeniz kıyılarında kasım-mart arasında, dona açık iç kesimlerde son donlardan sonra mart-nisan aylarında dikilir.

Zeytin fidanları arasında ne kadar mesafe olmalı?

Geleneksel bahçelerde 7×7 ya da 8×8 metre, yarı yoğun dikimde 6×4 ya da 6×5 metre mesafe bırakılır.

Zeytin fidanı kaç yılda meyve verir?

Genellikle 3–5 yılda ilk meyveyi verir, tam verime 8–12 yılda ulaşır.

Zeytin fidanı ne sıklıkla sulanır?

İlk 2–3 yıl yaz aylarında 7–15 günde bir, fidan başına 20–40 litre derin sulama yapılır. Yağışlı kışlarda sulama gerekmez.

Halil İbrahim Çelik
HasTürk Gübre Yöneticisi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edininLinkedIn profiliInstagram

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü