İçeriğe geç
Ana Sayfa › Gübreleme › Azot Eksikliği: Sararan Alt Yapraklar ve Yavaş Büyümenin Nedeni
Gübreleme

Azot Eksikliği: Sararan Alt Yapraklar ve Yavaş Büyümenin Nedeni

Bitkinin alt yaprakları baştan sona sararıyor ve büyüme duruyorsa, ilk şüpheli azottur. Azot eksikliğini diğer sorunlardan ayırmayı ve bitkiyi aşırıya kaçmadan beslemeyi anlatıyoruz.

AÇ
· 4 dk okuma
Alt yaprakları sararmış genç lahana bitkisi

Fotoğraf: Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Azot eksikliği, önce yaşlı alt yapraklarda başlayan ve yaprağın tamamını kaplayan sararmayla kendini gösterir; bitki soluk yeşilleşir, yavaş büyür ve küçük kalır. Fakir ve kumlu topraklar, bol yağış, taze organik maddenin ayrışması ve uzun süre yenilenmeyen saksı toprakları başlıca nedenlerdir. Organik gübreler ve dengeli besleme ile giderilir.

Azot eksikliği, bitkilerde en sık görülen besin sorunudur. Sebze bahçesindeki marulun soluk yeşil kalması, domatesin alt yapraklarının tek tek sararıp dökülmesi ya da saksıdaki bir bitkinin aylardır yeni yaprak vermemesi çoğu zaman bu durumun işaretidir. Azot, bitkinin büyümesi için en çok ihtiyaç duyduğu besindir; yaprakların, sürgünlerin ve klorofilin yapı taşıdır. Ancak azotun fazlası da en az azlığı kadar sorun yaratır. Bu yazıda belirtileri, diğer sararmalardan nasıl ayırt edileceğini, nedenlerini ve bitkiyi aşırıya kaçmadan nasıl besleyeceğinizi anlatıyoruz.

Azot bitkide ne işe yarar?

Azot, proteinlerin, enzimlerin ve bitkinin yeşil rengini veren klorofilin temel yapı taşıdır. Yeterli azot alan bitki koyu yeşil yapraklar, güçlü sürgünler ve hızlı bir büyüme gösterir. Bu yüzden azot, özellikle marul, ıspanak, lahana ve çim gibi yaprağı için yetiştirilen bitkilerde en kritik besindir.

Azot bitki içinde hareketlidir. Toprakta azot azaldığında bitki, yaşlı yapraklardaki azotu söküp genç yapraklara ve büyüme noktalarına taşır. Bu nedenle belirtiler her zaman önce alttaki yaşlı yapraklarda görülür.

Azot eksikliğinin belirtileri

En tipik belirti, yaşlı alt yaprakların baştan sona, yani damarlar dahil, eşit şekilde sararmasıdır. Bu sararma yukarı doğru ilerler ve zamanla bitkinin tamamı soluk, açık yeşil bir renk alır. Sararan alt yapraklar sonunda kuruyup dökülür. Bitki yavaş büyür, sürgünleri ince ve kısa, yaprakları küçük kalır. Meyve ağaçlarında ve sebzelerde çiçek ve meyve sayısı azalır, meyveler küçük kalır. Bazı bitkilerde, örneğin domateste, yaprak sapları ve yaprakların alt yüzü mor-kırmızı bir renk alabilir.

Diğer sararmalardan ayırmak

BelirtiAzot eksikliğiMagnezyum eksikliğiDemir eksikliğiAşırı sulama
Başladığı yerYaşlı alt yapraklarYaşlı alt yapraklarGenç üst yapraklarAlt yapraklar
Sararma şekliYaprağın tamamı, damarlar dahilDamar arası, damarlar yeşilDamar arası, damarlar yeşilSararma ve yumuşama
Toprak durumuDeğişkenDeğişkenGenellikle kireçliSürekli ıslak

Damar arası sararmalar için magnezyum eksikliği ve bitkilerde demir eksikliği yazılarımıza, genel bir değerlendirme için ise yapraklar neden sararır yazımıza göz atabilirsiniz.

Azot neden azalır?

Fakir ve kumlu topraklar: Organik maddesi düşük ve kumlu topraklar azotu tutamaz.

Yağış ve sulama: Azot, nitrat hâlinde suyla çok kolay yıkanır. Bol yağışlı kışlardan sonra ya da aşırı sulanan bahçelerde toprak azotu hızla azalır.

Taze organik madde: Toprağa karıştırılan saman, talaş, taze yaprak ve ayrışmamış gübre gibi karbonu yüksek malzemeler ayrışırken, mikroorganizmalar bu işi yapmak için topraktaki azotu kendileri kullanır. Bu dönemde bitkiler geçici bir azot açlığı yaşayabilir. Ahır gübresinin olgunlaştırılması bu yüzden önemlidir; ayrıntılar için ahır gübresi yazımıza bakabilirsiniz.

Saksı bitkileri: Saksıdaki sınırlı toprak, birkaç ay içinde azotunu tüketir. Uzun süre beslenmeyen ve toprağı yenilenmeyen saksı bitkilerinde bu sorun çok yaygındır.

Soğuk toprak: İlkbaharda soğuk toprakta mikroorganizmalar yavaş çalıştığı için organik maddeden azot açığa çıkması gecikir; bitkiler geçici olarak sararabilir.

Kök sorunları: Sıkışmış, havasız ya da çürümüş köklere sahip bitkiler, toprakta azot olsa bile onu alamaz.

Azot eksikliği nasıl giderilir?

Organik gübreler: Solucan gübresi, olgun kompost ve iyi yanmış hayvan gübresi azotu yavaş yavaş ve dengeli şekilde verir; toprağın yapısını da iyileştirir. Uzun vadede bu sorunu önlemenin en sağlam yoludur.

Hızlı destek: Belirtiler belirgin ve bitki aktif büyüme dönemindeyse, sıvı organik besinler ya da suda çözünen azotlu gübreler daha hızlı sonuç verir. Sıvı gübreler nemli toprağa ve etikette önerilen dozda uygulanmalıdır.

Baklagillerden yararlanın: Bahçede fiğ, bakla ve bezelye gibi baklagiller yetiştirip toprağa karıştırmak, toprağa doğal yoldan azot kazandırır. Bu yöntemin ayrıntıları için yeşil gübreleme yazımıza göz atabilirsiniz.

Saksı bitkilerinde: Büyüme döneminde düzenli bir besleme yapın ve toprağı 1–2 yılda bir yenileyin.

Bitki türüne göre azot ihtiyacı

Her bitkinin azot ihtiyacı aynı değildir. Marul, ıspanak, lahana, pırasa ve çim gibi yaprağı için yetiştirilen bitkiler bol azot ister ve eksikliği hemen gösterir. Domates, biber ve kabak gibi meyve sebzeleri, büyüme döneminin başında azota ihtiyaç duyar; ancak çiçeklenme ve meyve döneminde fazla azot meyve tutumunu azaltır. Fasulye, bezelye ve bakla gibi baklagiller ise köklerindeki bakteriler sayesinde azotunu büyük ölçüde kendisi sağlar ve azotlu gübreye pek ihtiyaç duymaz. Kaktüsler, sukulentler ve Akdeniz kökenli aromatik bitkiler de az besinle yetinen bitkilerdir. Gübrelemeyi bitkinin türüne ve gelişme dönemine göre ayarlamak, hem eksikliği hem de fazlalığı önler.

Azotun fazlası da zararlıdır

Eksikliği gidermek isterken aşırıya kaçmak da sorun yaratır. Fazla azot alan bitkiler çok hızlı ama yumuşak ve sulu bir gelişme gösterir; yaprak biti gibi zararlılara ve mantar hastalıklarına çok daha açık hâle gelir. Meyve ağaçları ve çiçekli bitkiler yaprak büyütmeye yönelir, çiçek ve meyve vermez. Domates ve biber bol yaprak yapar ama meyve tutumu azalır. Ayrıca fazla gübre köklerde yanmaya yol açabilir; bu konuda gübre yakması yazımız yol gösterir. Kışın ve sonbahar sonunda verilen azot ise yumuşak sürgünlerin dondan zarar görmesine neden olur.

Doğru miktarı bilmenin en iyi yolu, toprak analizi yaptırmak ve bitkinin türüne göre dengeli bir besleme programı uygulamaktır. Analiz sonucunda toprağın organik maddesi ve azot durumu görüldüğünde, gübreleme tahmine değil, gerçek ihtiyaca göre planlanabilir. Bu hem bitki sağlığını korur hem de gereksiz gübre masrafını önler.

Azot eksikliği, bitkinin "acıktım" deme şeklidir. Alt yaprakların sararmasını doğru okuyup toprağı organik maddeyle besler ve gerektiğinde ölçülü bir destek verirseniz, bitkiniz kısa sürede koyu yeşil rengine ve güçlü büyümesine kavuşur.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HasTürk Solucan GübresiHasTürk Solucan Gübresi220 TL
HasTürk Sıvı Solucan GübresiHasTürk Sıvı Solucan Gübresi350 TL
Genel Saksı Toprağı (Solucan Gübreli Özel Karışım)Genel Saksı Toprağı (Solucan Gübreli Özel Karışım)249 TL
Organik Toprak | Solucan Gübreli ve LeonarditliOrganik Toprak | Solucan Gübreli ve Leonarditli249 TL

Sık Sorulan Sorular

Azot eksikliği nasıl anlaşılır?

Önce yaşlı alt yapraklar damarları dahil eşit şekilde sararır, sararma yukarı doğru ilerler ve bitki soluk açık yeşil bir renk alır. Büyüme yavaşlar, sürgünler ince ve yapraklar küçük kalır.

Azot eksikliği neden olur?

Fakir ve kumlu topraklar, yağış ve sulamayla azotun yıkanması, ayrışmamış taze organik madde, uzun süre yenilenmeyen saksı toprakları, soğuk toprak ve kök sorunları azot eksikliğine yol açar.

Azot eksikliği nasıl giderilir?

Solucan gübresi, olgun kompost ve iyi yanmış gübre gibi organik kaynaklar azotu dengeli şekilde verir. Hızlı destek için sıvı organik besinler kullanılabilir; baklagillerle yeşil gübreleme de toprağa azot kazandırır.

Fazla azot bitkiye zarar verir mi?

Verir. Fazla azot yumuşak ve sulu bir gelişmeye, zararlı ve hastalıklara yatkınlığa, az çiçek ve meyveye, köklerde gübre yanığına ve sonbaharda dona hassas sürgünlere yol açar.

AÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü