Pazı Yetiştirme: Kış Boyu Yaprak Hasadı İçin Ekim ve Bakım
Pazı, soğuğa ve sıcağa dayanıklı, bir kez ekildiğinde aylarca yaprak veren cömert bir sebzedir. Bahçede, balkonda ve serada kolayca yetişir; dıştan yaprak koparılarak sürekli hasat edilir.

Fotoğraf: mercedesfromtheeighties · CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Pazı yetiştirme için tohumlar ilkbaharda (mart-mayıs) ya da yaz sonu ile sonbaharda (ağustos-ekim) 2–3 cm derinliğe ekilir. Bitkiler 25–30 cm arayla seyreltilir. Pazı -5 / -7 °C'ye kadar dayanır. Dış yapraklar dipten koparılarak hasat edildiğinde bitki ortadan yeni yaprak vermeye devam eder.
Pazı yetiştirme, bahçede en az emekle en uzun süre ürün almanın yollarından biridir. Pazı (Beta vulgaris var. cicla), pancarın yaprağı için yetiştirilen akrabasıdır. Geniş, parlak yaprakları ve beyaz, kırmızı, sarı ya da turuncu renkli kalın sapları vardır. Hem soğuğa hem sıcağa diğer yapraklı sebzelerden daha dayanıklıdır; ıspanak gibi sıcakta hemen tohuma kalkmaz. Bir kez ekildiğinde, dış yaprakları kopardıkça yenilerini verir ve aylarca hasat sağlar. Bu yazıda pazının ekiminden hasadına kadar bütün aşamaları anlatıyoruz.
Pazının özellikleri
- İki yıllık bitki: Pazı ilk yıl yaprak verir, ikinci yıl tohuma kalkar. Bahçede genellikle tek yıllık gibi yetiştirilir.
- Dayanıklılık: -5 / -7 °C'ye kadar soğuğa, yaz sıcağına da ıspanaktan çok daha iyi dayanır.
- Renkli çeşitler: Kırmızı, sarı ve turuncu saplı çeşitler bahçeye ve balkona dekoratif bir görünüm katar.
- Besleyici: Yaprakları demir, magnezyum, A ve K vitamini bakımından zengindir.
Pazı yetiştirme için ekim zamanı
| Bölge | İlkbahar ekimi | Sonbahar ekimi |
|---|---|---|
| Akdeniz, Ege | Şubat – nisan | Eylül – kasım |
| Marmara, Karadeniz | Mart – mayıs | Ağustos sonu – ekim |
| İç ve Doğu Anadolu | Nisan – mayıs | Ağustos (kış için korumalı) |
Sonbahar ekimleri kış boyunca ve ilkbaharın başına kadar hasat verir. İlkbahar ekimleri ise yaz ve sonbahar boyunca ürün sağlar. Kıyı bölgelerinde iki ekimle neredeyse yıl boyu pazı toplamak mümkündür.
Tohum hazırlığı
Pazı tohumları aslında birkaç tohum içeren küçük meyve kümeleridir. Bu yüzden bir "tohum"dan genellikle 2–4 fide çıkar.
- Tohumları ekimden önce 12–24 saat ılık suda bekletin; sert kabuk yumuşar ve çimlenme hızlanır.
- 2–3 cm derinliğe, 10 cm arayla ekin.
- Sıra arası 35–40 cm bırakın.
- Çimlenme 7–14 gün sürer.
Seyreltme
Fideler 3–4 yapraklı olduğunda, her kümede en güçlü fideyi bırakıp diğerlerini kesin. Son aralık bitkiler arasında 25–30 cm olmalıdır. Seyreltmede çıkan genç fideler salatalarda bebek yaprak olarak tüketilebilir.
Toprak ve gübre
Pazı organik maddesi yüksek, nemi tutan ama süzek bir toprak ister. Hafif asidikten hafif alkaliye kadar (pH 6–7,5) geniş bir aralığa uyum sağlar.
- Ekimden önce metrekareye 3–4 kg olgun kompost ya da solucan gübresi karıştırın.
- Pazı yaprak için yetiştirildiği için azot ihtiyacı orta-yüksektir. Büyüme döneminde ayda bir sıraların arasına solucan gübresi serpmek ya da sıvı besin vermek verimi artırır.
- Kışın aşırı azottan kaçının; düşük ışıkta yapraklarda nitrat birikebilir.
Sonbaharda toprak hazırlığının adımları için bahçe toprağı hazırlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Sulama
Pazının geniş yaprakları çok su buharlaştırır. Toprağın düzenli nemli tutulması yaprakların gevrek ve tatlı olmasını sağlar. Kuraklıkta yapraklar sertleşir ve acılaşır. Kışın ise sulama ihtiyacı belirgin şekilde azalır; toprağın derinden kurumasını beklemeden ama fazla da ıslatmadan sulayın.
Hasat: sürekli yaprak toplama
Pazı yetiştirmenin en güzel yanı sürekli hasattır:
- Bitki 8–10 yaprağa ulaştığında hasada başlayın (ekimden 50–60 gün sonra).
- En dıştaki büyük yaprakları saplarıyla birlikte dipten koparın ya da toprağa 2–3 cm kala kesin.
- Ortadaki genç yaprakları ve büyüme noktasını bırakın.
- Her seferinde bitkinin yapraklarının en fazla üçte birini alın.
- Bitki her 1–2 haftada bir yeni yapraklar verir.
Bu yöntemle tek bir bitkiden aylarca hasat yapılabilir. Yaşlanan ve sertleşen dış yaprakları düzenli toplamak bitkiyi genç tutar.
Saksıda pazı yetiştirme
Pazı saksıda ve balkon çiçekliklerinde çok iyi yetişir:
- Saksı: En az 20–25 cm derinliğinde, bitki başına 8–10 litre toprak.
- Konum: Günde 4–6 saat güneş yeterlidir; yarı gölgeye de toleranslıdır.
- Toprak: Besinli ve süzek bir sebze toprağı.
- Hasat: Dış yapraklardan, sürekli.
Renkli saplı pazılar balkon saksılarında hem sebze hem de süs bitkisi görevi görür. Balkonda kışın yetiştirilebilecek diğer sebzeler için balkonda kışlık sebze yetiştirme yazımıza göz atabilirsiniz.
Kış bakımı
- Pazı -5 / -7 °C'ye kadar dayanır. Daha sert soğuklarda yapraklar donar, ama kök boğazı sağlam kalırsa ilkbaharda yeniden sürer.
- Soğuk bölgelerde bitkilerin dibine saman malçı serin ve sert gecelerde tülbentle örtün.
- Kışın hasadı azaltın; bitki yavaş büyür ve fazla yaprak kaybı onu zayıflatır.
- Tünel ya da serada kış boyunca hasat devam eder.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Sorun | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Yapraklarda yuvarlak kahverengi lekeler | Cercospora yaprak lekesi | Hastalıklı yaprakları toplayın, aralığı açın |
| Yapraklarda tüneller | Yaprak galeri sineği | Etkilenen yaprakları koparın |
| Yapraklarda düzensiz delikler | Salyangoz | Akşam kontrolü |
| Erken tohuma kalkma | İkinci yıl ya da soğuk şoku | Yeni ekim |
| Sert ve acı yapraklar | Kuraklık, yaşlı yaprak | Düzenli sulama, sık hasat |
Pazıyı ıspanaktan ayıran özellikler
Pazı ile ıspanak mutfakta benzer şekilde kullanılsa da bahçede farklı davranırlar. Ispanak serin havayı sever ve günler uzayıp hava ısındığında hızla tohuma kalkar; pazı ise yaz sıcağında bile yaprak vermeye devam eder. Ispanak kısa sürede tek seferde hasat edilirken pazı aylarca dıştan yaprak koparılarak toplanır. Pazının sapları kalın ve etli olduğu için ayrı bir sebze gibi değerlendirilir. Bu özellikler pazıyı, özellikle küçük bahçelerde ve balkonlarda yıl boyu yeşillik isteyenler için ideal bir seçim yapar. İki sebzeyi birlikte ekmek de mümkündür: Ispanak kış ve ilkbahar başında hasat edilirken pazı onun bıraktığı boşluğu doldurur.
Mutfakta pazı
Pazının yaprakları ıspanak gibi pişirilir; kalın sapları ise ayrı olarak kavrulabilir ya da zeytinyağlı yemeklerde kullanılabilir. Karadeniz mutfağında pazı çorbası, sarması ve böreği çok sevilir. Genç yapraklar çiğ olarak salatalara da eklenebilir.
Pazı yetiştirme, yeni başlayan bahçıvanlar için bile neredeyse garantili bir başarıdır. Bir kez ekin, aylarca toplayın. Benzer yapraklı sebzeler için saksıda ıspanak yetiştirme yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Pazı ne zaman ekilir?
İlkbaharda mart-mayıs, sonbaharda ağustos-ekim arasında ekilir. Kıyı bölgelerinde sonbahar ekimi kış boyunca hasat verir.
Pazı kaç günde hasat edilir?
Ekimden yaklaşık 50–60 gün sonra hasada başlanır. Bebek yaprak için 30 gün yeterlidir.
Pazı nasıl hasat edilir?
Dış yapraklar dipten koparılır ya da kesilir, ortadaki genç yapraklar bırakılır. Bitki ortadan yeni yaprak vermeye devam eder.
Pazı kışa dayanır mı?
-5 / -7 °C'ye kadar dayanır. Daha sert soğuklarda malç ve tülbentle korunur; kök boğazı sağlam kalırsa ilkbaharda yeniden sürer.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.