Pırasa Yetiştirme: Uzun ve Beyaz Gövde İçin Dikimden Hasada Rehber
Pırasa, kış bahçesinin en dayanıklı sebzelerinden biridir. Derin dikim ve boğaz doldurmayla uzun, beyaz gövdeler elde edilir; bitkiler aralıktan marta kadar tarlada bekletilerek ihtiyaç oldukça sökülür.

Fotoğraf: Rasbak · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Pırasa yetiştirme için fideler yazın ve sonbaharda 15–20 cm derinliğe, 12–15 cm arayla dikilir. Beyaz ve uzun gövde için büyüme boyunca 2–3 kez dibine toprak çekilir. Pırasa organik maddesi yüksek, nemli ama su birikmeyen toprak ister ve azota düzenli ihtiyaç duyar. Soğuğa dayanıklıdır; kış boyunca tarladan sökülerek hasat edilir.
Pırasa yetiştirme, kış sofralarında yeri ayrı olan bu sebzeyi kendi bahçesinden toplamak isteyenler için sabır gerektiren ama oldukça kolay bir iştir. Pırasa soğan ve sarımsakla aynı aileden gelir; ama onlardan farklı olarak soğan yapmaz, uzun ve beyaz bir gövde oluşturur. Bu gövdenin uzunluğu ve beyazlığı, dikim derinliğine ve dibine çekilen toprağa bağlıdır. İyi haber şu ki pırasa soğuğa son derece dayanıklıdır; birçok bölgede kış boyunca tarlada kalır ve ihtiyaç duydukça sökülür. Bu yazıda pırasayı fide hazırlığından kış hasadına kadar adım adım anlatıyoruz.
Pırasa yetiştirme takvimi
| Dönem | Yapılacak iş |
|---|---|
| Şubat–nisan | Tohumların viyolde ya da fide yatağında ekilmesi |
| Haziran–ağustos | Kalem kalınlığındaki fidelerin dikimi (kışlık pırasa) |
| Eylül–ekim | Ilıman bölgelerde geç dikim |
| Ağustos–ekim | Boğaz doldurma (2–3 kez) |
| Kasım–mart | Kış hasadı |
Kasım ayı, pırasada dikim için genellikle geç bir zamandır; ama bakımı ve hasadı açısından tam sezonudur. Ilıman kıyı bölgelerinde eylül sonuna kadar dikilen fideler kış sonuna doğru hasat edilebilir. Kış boyunca bahçede yetişen diğer sebzeler için karadeniz kış bahçesi yazımıza da göz atabilirsiniz.
Fide hazırlama
Pırasa tohumdan fide olarak yetiştirilir ve dikime hazır olması 10–12 hafta sürer.
- Tohumları viyole ya da fide yatağına 1 cm derinliğe ekin.
- Çimlenme 15–20 °C'de 10–14 gün sürer.
- Fideler sık çıktıysa 2–3 cm arayla seyreltin.
- Fideler kalem kalınlığına ve 15–20 cm boya ulaştığında dikime hazırdır.
Hazır fide alacaksanız koyu yeşil, dik duran ve kök boğazı sağlam fideler seçin.
Toprak hazırlığı
Pırasa besin isteği yüksek, uzun süre tarlada kalan bir sebzedir. Bu yüzden toprak hazırlığı önemlidir:
- Organik madde: Dikimden önce metrekareye 3–5 kg olgun kompost ya da solucan gübresi karıştırın.
- Derinlik: Toprağı en az 30 cm derinliğe kadar gevşetin; uzun gövde için derin ve yumuşak toprak gerekir.
- Drenaj: Kışın su biriken yerlerde pırasa çürür. Ağır topraklarda masura üzerine dikin.
- pH: 6,0–7,5 arası idealdir.
Dikim: derin dikimin sırrı
Pırasa yetiştirme sürecinde en önemli adım dikimdir. Gövdenin toprak altında kalan kısmı güneş görmediği için beyaz kalır; bu yüzden pırasa derin dikilir.
- Fideyi hazırlayın: Köklerini 2–3 cm'ye, yaprak uçlarını hafifçe kısaltın. Bu işlem kökleşmeyi hızlandırır ve dikimi kolaylaştırır.
- Delik açın: Bir dikim çubuğuyla 15–20 cm derinliğinde, parmak kalınlığında delikler açın. Delikler arası 12–15 cm, sıra arası 30–40 cm olsun.
- Fideyi yerleştirin: Fideyi deliğe bırakın; yalnızca yaprakların bir kısmı dışarıda kalsın.
- Toprak doldurmayın: Deliği toprakla doldurmak yerine bol su verin. Su, köklerin çevresine yeterli toprağı taşır; delik zamanla kendiliğinden dolar ve gövde büyüdükçe genişler.
Alternatif olarak 15–20 cm derinliğinde bir hendek açıp fideleri hendeğin dibine dikebilir, büyüdükçe hendeği doldurabilirsiniz.
Boğaz doldurma
Pırasa büyüdükçe dibine toprak çekmek (boğaz doldurma) beyaz gövdeyi uzatır.
- Dikimden 4–6 hafta sonra ilk boğaz doldurmayı yapın.
- Her seferinde 5–8 cm toprak çekin; toprağın yaprakların ayrıldığı noktaya kadar çıkmamasına dikkat edin, aksi hâlde yaprak aralarına toprak dolar.
- Büyüme dönemi boyunca 2–3 kez tekrarlayın.
Bazı bahçıvanlar toprak yerine gövdenin etrafına karton boru ya da kalın kâğıt sarar; bu yöntem gövdeyi temiz ve kumsuz tutar.
Sulama ve gübreleme
- Sulama: Yaz ve sonbaharda toprak sürekli hafif nemli tutulmalıdır. Kuraklık gövdenin sertleşmesine ve incelmesine yol açar. Kış yağmurları başladığında sulama genellikle gerekmez.
- Gübreleme: Pırasa yaprak ve gövdesiyle büyüyen bir sebze olduğu için azota düzenli ihtiyaç duyar. Dikimden sonra 3–4 haftada bir hafif bir organik besin desteği, özellikle eylül sonuna kadar faydalıdır. Kış aylarında azotu kesin; soğukta nitrat birikimi riski artar.
- Malç: Sıra aralarına serilen malç nemi korur ve yabani otları bastırır.
Hastalıklar ve zararlılar
Pırasa, soğangillerin hastalıklarını paylaşır:
| Sorun | Belirti | Önlem |
|---|---|---|
| Pas | Yapraklarda turuncu kabarcıklar | Havadar dikim, dengeli azot |
| Mildiyö | Uzunlamasına soluk lekeler, gri küf | Seyrek dikim, sabah sulaması |
| Beyaz çürüklük | Kök çürümesi, beyaz küf | Ekim nöbeti, hastalıklı bitkiyi sökmek |
| Pırasa güvesi | Yaprak içinde tüneller | Genç bitkileri tülle örtmek |
| Trips | Yapraklarda gümüşi çizgiler | Su püskürtmek, doğal düşmanları korumak |
Soğangillerde görülen hastalıklar hakkında ayrıntılı bilgi için soğan hastalıkları ve sarımsak hastalıkları yazılarımıza bakabilirsiniz. Aynı yere en az 3 yıl soğangil dikmemek, toprak kaynaklı hastalıkların birikmesini önler.
Kış hasadı ve saklama
Pırasa gövdesi 2–3 cm kalınlığa ulaştığında hasat edilebilir. Kışlık çeşitler –10 °C'ye kadar dayanabilir; bu yüzden en iyi saklama yeri toprağın kendisidir.
- Hasat için pırasayı yukarı çekmeyin; bir bel küreğiyle yanından gevşetip öyle sökün.
- Sert don beklenen günlerden önce birkaç gün yetecek kadar pırasayı söküp serin bir yerde saklayın; donmuş toprakta sökmek zordur.
- Sökülen pırasa, yaprakları kısaltılıp nemli kumda dik olarak birkaç hafta saklanabilir.
- İlkbaharda çiçek sapı oluşmaya başladığında gövde sertleşir; hasadı mart sonuna kadar tamamlayın.
Kök sebzelerle birlikte kışlık saklama yöntemleri için kışlık sebze saklama yazımıza göz atabilirsiniz.
Saksıda pırasa
Pırasa en az 30 cm derinliğinde geniş saksılarda da yetişebilir. Saksı ne kadar derinse gövde o kadar uzun olur. Organik maddece zengin bir sebze toprağı kullanın, fideleri 10 cm arayla derin dikin ve düzenli sulayın. Balkonda pırasa yetiştirmek, kışın taze yeşil yaprak ve ince gövde sağlamanın keyifli bir yoludur.
Pırasa yetiştirme sabır gerektirir ama emeğinin karşılığını bütün kış verir: derin bir delik, birkaç kez çekilen toprak ve düzenli su. Sonuç, kar altında bile bahçede sizi bekleyen uzun ve beyaz gövdelerdir.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Pırasa ne zaman dikilir?
Kışlık pırasa fideleri haziran–ağustos aylarında, ılıman kıyı bölgelerinde eylül sonuna kadar dikilir. Tohumlar ise şubat–nisan arasında viyolde ekilir.
Pırasa neden derin dikilir?
Gövdenin toprak altında kalan kısmı güneş görmediği için beyaz kalır. Derin dikim ve boğaz doldurma uzun ve beyaz bir gövde sağlar.
Pırasa kışın tarlada kalır mı?
Kalır. Kışlık çeşitler –10 °C'ye kadar dayanır; en iyi saklama yeri topraktır ve ihtiyaç oldukça sökülür.
Pırasa saksıda yetişir mi?
En az 30 cm derinliğinde geniş bir saksıda, organik maddece zengin bir toprakla ve düzenli sulamayla yetişir.











Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.