Şimşir Bakımı: Çit, Top ve Bordür Şimşirlerinde Budama, Toprak ve Sağlık
Şimşir, yavaş büyüyen, kolay şekil alan ve yıl boyu yeşil kalan bir çit bitkisidir. Doğru zamanda yapılan budama, dengeli besleme ve şimşir güvesine karşı düzenli kontrol, onu yıllarca sık ve sağlıklı tutar.

Fotoğraf: Acabashi · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Şimşir bakımı için bitki süzek, organik maddece zengin, hafif kireçli toprağa ve yarı gölge ile güneşli bir yere dikilir. Budama mayıs sonu–haziran ve ağustos sonunda yapılır; sonbaharda geç budamadan kaçınılır. Kökler kurumamalı ama su da birikmemelidir. Şimşir güvesine karşı yaprak aralarındaki ağlar ve tırtıllar düzenli kontrol edilir.
Şimşir bakımı, bahçe düzenlemesinde klasik bir zarafet arayan herkesin ilgilendiği bir konudur. Küçük, parlak ve koyu yeşil yapraklarıyla şimşir yüzyıllardır çit, bordür ve top şeklinde süs bitkisi olarak kullanılır. Yavaş büyür, kolay şekil alır ve kışın da yeşil kalır. Ne var ki son yıllarda şimşir güvesi ve yaprak dökümü hastalığı, ülkemizin özellikle Karadeniz ve Marmara bölgelerinde birçok şimşir çitini kısa sürede kahverengiye çevirdi. Bu yazıda şimşirin dikiminden budamasına, beslenmesinden en büyük düşmanlarına kadar bakımının bütün yönlerini anlatıyoruz.
Şimşiri tanıyalım
Bahçelerde en sık kullanılan tür Buxus sempervirens'tir; daha küçük yapraklı ve bodur Buxus microphylla çeşitleri de yaygındır. Şimşir:
- Yılda yalnızca 5–15 cm büyür; bu yüzden şekli uzun süre korur.
- Hem güneşte hem de yarı gölgede yetişir.
- –15 °C'ye kadar soğuğa dayanabilir.
- Uzun ömürlüdür; doğru bakımla onlarca yıl yaşar.
- Yaprakları ve gövdesi zehirlidir; evcil hayvanların ve çocukların yememesine dikkat edilmelidir.
Dikim zamanı ve yöntemi
Şimşir dikimi için en uygun dönemler sonbahar (ekim–kasım) ve ilkbahar başıdır. Sonbaharda dikilen fidanlar kış boyunca kök salar ve ilkbaharda güçlü bir başlangıç yapar.
- Çit için aralık: Alçak bordürlerde 15–20 cm, orta yükseklikte çitlerde 25–30 cm, top şimşirlerde 50–60 cm aralık bırakın.
- Hendek açın: Çit dikimlerinde tek tek çukur yerine 30–40 cm derinliğinde ve genişliğinde bir hendek açmak daha düzgün sonuç verir.
- Toprağı zenginleştirin: Hendekten çıkan toprağı olgun kompost ya da solucan gübresiyle karıştırın.
- Dikim derinliği: Fidanları saksıdaki seviyesinde dikin; gövdeyi gömmeyin.
- Can suyu: Dikimden sonra bol sulayın ve dibine ince bir malç serin.
Sonbahar dikiminin genel kuralları için kasımda fidan dikimi yazımıza, dikim çukurunun hazırlanması için ise fidan çukuru nasıl hazırlanır yazımıza bakabilirsiniz.
Toprak ve yer
- Toprak: Süzek, organik maddece zengin ve hafif kireçli ya da nötr topraklar idealdir (pH 6,5–7,5). Şimşir kireçli topraklara iyi uyum sağlar.
- Drenaj: Su biriken yerlerde kök çürüklüğü görülür. Ağır killi topraklarda bol organik madde ve gerekirse kum ekleyin.
- Işık: Güneş ve yarı gölge uygundur. Kışın sert öğle güneşi ve soğuk rüzgârın birleştiği yerlerde yapraklar bronzlaşabilir.
Şimşir bakımı: budama takvimi
Budama, şimşirin hem şeklini hem sağlığını belirler.
| Dönem | Budama türü | Not |
|---|---|---|
| Mayıs sonu–haziran | Ana şekil budaması | İlk sürgünler sertleştikten sonra |
| Ağustos sonu–eylül başı | Hafif düzeltme | Yeni sürgünler kışa kadar sertleşebilsin |
| Ekim–şubat | Budama yapılmaz | Geç sürgünler dondan zarar görür |
| Mart sonu | Gerekirse sert gençleştirme | Yaşlı ve çıplak çitlerde |
Budamayı bulutlu bir günde yapın; güneşli günde kesilen yaprak uçları yanar. Keskin ve temiz bir makas kullanın; ezilen sürgünler hastalığa açık hâle gelir. Çitin tabanını üst kısmından biraz daha geniş bırakmak, alt dalların da ışık almasını sağlar ve çitin alttan çıplaklaşmasını önler.
Sulama ve besleme
- Sulama: Yeni dikilen şimşirler ilk iki yıl kurak dönemlerde haftada bir derin sulanmalıdır. Yerleşmiş bitkiler kuraklığa oldukça dayanıklıdır. Kış öncesi, toprak donmadan önce yapılan derin bir sulama yaprak bronzlaşmasını azaltır.
- Besleme: İlkbaharda dibine ince bir kat olgun kompost ya da solucan gübresi serin. Yaz sonundan sonra azotlu gübre vermeyin.
- Malç: Dibine serilen ince bir malç kökleri serin tutar, ama malçın gövdeye değmemesine dikkat edin. Malçlamanın doğru yapılışı için ağaç dibi malçlama yazımıza göz atabilirsiniz.
Şimşir güvesi (Cydalima perspectalis)
Son yıllarda şimşirin en büyük düşmanıdır. Tırtıllar yaprakları iskelet hâline getirir ve kısa sürede bütün bir çiti kurutabilir.
Belirtiler:
- Yaprak aralarında beyazımsı, ince ağlar
- Yeşil-sarı, siyah çizgili ve benekli tırtıllar
- Yaprakların yenip yalnızca damarların kalması, çitin içinden başlayan kahverengileşme
- Dal aralarında yeşil dışkı taneleri
Ne yapılır?
- Düzenli kontrol: Nisandan ekime kadar haftada bir çitin içini açıp bakın; tırtıllar önce iç kısımlarda beslenir.
- Elle toplama: Küçük bahçelerde tırtılları ve ağları elle toplamak etkilidir.
- Silkme ve yıkama: Çitin altına bir örtü serip dalları silkelemek ya da tazyikli suyla yıkamak tırtılları azaltır.
- Feromon tuzakları: Erkek kelebekleri yakalayarak popülasyonun takibini kolaylaştırır.
- Biyolojik ürünler: Yalnızca tırtılları etkileyen biyolojik içerikli ruhsatlı ürünler, etiket talimatına uygun kullanıldığında faydalı böceklere en az zarar veren seçeneklerdendir.
Yaprak dökümü hastalığı (şimşir yanıklığı)
Calonectria pseudonaviculata adlı mantarın yol açtığı bu hastalık, yapraklarda kahverengi lekeler, gövdede siyah çizgiler ve hızlı yaprak dökümüyle kendini gösterir. Nemli ve ılık havada hızla yayılır.
- Hastalıklı dalları kesip bahçeden uzaklaştırın, kompost yığınına atmayın.
- Dökülen yaprakları toplayın; mantar yaprak artıklarında yıllarca canlı kalır.
- Budama aletlerini her bitkiden sonra temizleyin.
- Bitkileri üstten değil dipten sulayın ve çitin içinde hava dolaşımını sağlayın.
Sararma ve bronzlaşma neden olur?
| Belirti | Olası neden |
|---|---|
| Kışın yaprakların turuncu-bronz renk alması | Soğuk rüzgâr ve kış güneşi, kuru toprak |
| Genel sararma | Azot eksikliği, su birikmesi |
| Alt yaprakların sararıp dökülmesi | Kök çürüklüğü, sıkışmış toprak |
| İçten başlayan kahverengileşme | Şimşir güvesi |
| Lekeli yapraklar ve hızlı dökülme | Yaprak dökümü hastalığı |
Kış bronzlaşması genellikle ilkbaharda kendiliğinden düzelir. Rüzgârlı ve açık yerlerde kış öncesi derin sulama ve soğuk rüzgâra karşı geçici bir örtü işe yarar. Kış korumasının diğer yolları için bitkileri dondan koruma yolları yazımıza bakabilirsiniz.
Şimşir bakımı, yılda iki budama, ölçülü besleme ve düzenli bir göz atmadan ibarettir. Özellikle şimşir güvesine karşı erken davranmak, yıllar içinde emek verilen bir çitin birkaç haftada kaybolmasını önler.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Şimşir ne zaman budanır?
Ana budama mayıs sonu–haziran aylarında, hafif düzeltme ise ağustos sonunda yapılır. Ekimden şubata kadar budama yapılmamalıdır.
Şimşir neden sararır?
Kışın soğuk rüzgâr ve güneşle bronzlaşma, azot eksikliği, su birikmesi ve kök çürüklüğü en sık nedenlerdir. İçten başlayan kahverengileşme şimşir güvesine işaret eder.
Şimşir güvesi nasıl anlaşılır?
Yaprak aralarında beyazımsı ağlar, yeşil-sarı siyah çizgili tırtıllar ve yalnızca damarları kalmış yapraklar görülür. Zarar genellikle çitin iç kısmından başlar.
Şimşir hangi toprağı sever?
Süzek, organik maddece zengin, hafif kireçli ya da nötr toprağı sever. Su biriken ağır topraklarda kök çürüklüğü görülür.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.