Erguvan Yetiştirme: İlkbaharı Mora Boyayan Ağacı Bahçeye Dikmek
İlkbaharda yapraklardan önce dallarını ve gövdesini mor pembe çiçeklerle kaplayan erguvan, kurağa dayanıklı ve uzun ömürlü bir süs ağacıdır. Dikiminden bakımına kadar bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.

Fotoğraf: Didier Descouens · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Erguvan (Cercis siliquastrum), güneşli ya da hafif yarı gölge bir yer ve süzek, su tutmayan bir toprak ister; kireçli topraklara ve kurağa dayanıklıdır. Fidanları sonbaharda ya da kış sonunda dikilir. Kökleri derin ve hassas olduğu için genç yaşta dikilmeli, sonradan taşınmamalıdır. İlk yıllarda düzenli sulanır, budamaya pek ihtiyaç duymaz.
Erguvan, ilkbaharın en çarpıcı ağaçlarından biridir. Nisan ayında, henüz tek bir yaprak açmamışken dallarını, hatta gövdesini mor pembe çiçeklerle kaplar ve uzaktan bakıldığında bir renk bulutu gibi görünür. İstanbul'un Boğaz kıyılarını her bahar mora boyayan bu ağaç, Akdeniz havzasının ve ülkemizin doğal bitkilerindendir. Kurağa ve kireçli topraklara dayanıklı olması, uzun ömrü ve az bakım istemesi, onu hem büyük bahçeler hem de küçük avlular için ideal kılar. Yaprakların döküldüğü sonbahar ve kış ayları ise yeni bir erguvan fidanı dikmek için en uygun dönemdir. Bu yazıda yer ve toprak seçiminden dikime, bakımdan tohumdan yetiştirmeye kadar bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.
Erguvanı tanıyalım
Erguvan (Cercis siliquastrum), baklagiller ailesinden, yaprak döken küçük bir ağaç ya da büyük bir çalıdır. Genellikle 5–10 metre boyunda, yayvan ve düzensiz bir taç oluşturur. Yuvarlak, kalp şeklindeki yaprakları ilkbaharda çiçeklerden sonra açar, sonbaharda sarıya döner. Çiçekler döküldükten sonra yaz boyunca dallardan sarkan, önce yeşil sonra kahverengi ve kuru, yassı tohum kabukları oluşur.
Erguvanın en ilginç özelliklerinden biri, çiçeklerin yalnızca genç dallarda değil, yaşlı dallarda ve hatta gövdenin üzerinde de açmasıdır. Bu özellik, ağaca ilkbaharda eşsiz bir görünüm kazandırır. Kuzey Amerika kökenli yakın akrabası Kanada erguvanı (Cercis canadensis) da bahçelerde yetiştirilir; daha küçük kalır ve bordo yapraklı çeşitleri vardır.
Erguvan için yer seçimi
Erguvan güneşi sever. Günde en az altı saat güneş alan bir yer, bol çiçeklenme için idealdir. Hafif yarı gölgede de yetişir; ama çiçeklenme azalır. Kurağa dayanıklıdır ve sıcak yazlara iyi uyum sağlar. Kışın genellikle –15 °C'ye kadar soğuğa dayanır; ancak çok soğuk iç bölgelerde genç ağaçlar ve erken açan çiçekler zarar görebilir. Bu bölgelerde korunaklı, güneye bakan bir duvar önü daha uygundur.
Erguvan zamanla geniş bir taç oluşturur; binalara ve diğer ağaçlara en az 3–4 metre uzaklıkta dikilmelidir. Kökleri derine iner ve oldukça hassastır; yerleşmiş bir ağacı taşımak genellikle başarısız olur. Bu yüzden yer seçimini dikimden önce iyi düşünün.
Toprak
Erguvan, süzek ve su tutmayan toprakları sever. Kireçli ve hafif alkali topraklara, taşlık ve kumlu yamaçlara iyi uyum sağlar. Ağır killi ve su biriken topraklarda ise kök çürüklüğü ve dal kurumaları görülebilir. Bu tür topraklarda dikim yerini hafif bir tümsek üzerine yapmak ya da çukura bol organik madde ve iri kum karıştırmak drenajı iyileştirir.
Baklagiller ailesinden olduğu için erguvan, toprakta yaşayan bakterilerle birlikte havadaki azotu kullanabilir; bu yüzden fazla gübre istemez. Dikim sırasında çukura bir miktar organik madde eklemek yeterlidir.
Ağır toprakları iyileştirmenin yolları için killi toprak nasıl iyileştirilir yazımıza göz atabilirsiniz.
Dikim
Erguvan fidanları, yapraklar döküldükten sonra, sonbaharda ya da kış sonunda, toprağın donmuş ve çamurlu olmadığı bir günde dikilir. Kökleri hassas olduğu için saksılı ya da tüplü, genç fidanlar tercih edilmeli ve kök topu bozulmadan dikilmelidir. Büyük ve yaşlı fidanlar yeni yerlerine zor uyum sağlar.
Kök topunun iki katı genişlikte ve aynı derinlikte bir çukur açın. Fidanı saksıda durduğu derinlikte yerleştirin, çukuru toprakla doldurun, hafifçe bastırın ve bol can suyu verin. Rüzgârlı yerlerde ilk yıllarda fidanı bir kazığa gevşekçe bağlayın. Dikimin ayrıntıları için tüplü fidan dikimi ve fidan çukuru nasıl hazırlanır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sulama ve gübreleme
Dikimden sonraki ilk iki yıl, kökler yerleşene kadar yaz aylarında düzenli sulama yapın. Toprak derinlemesine nemlenmeli, ama su birikmemelidir. Yerleşmiş ağaçlar kurağa oldukça dayanıklıdır ve genellikle yalnızca uzun kurak dönemlerde ara sıra bir sulama ister.
Erguvan fazla gübre istemez. Kışın ağacın dibine taç izdüşümü boyunca bir miktar solucan gübresi ya da olgun kompost serip toprağa karıştırmak yeterlidir. Aşırı azot, bol yaprak ama az çiçeğe yol açar.
Budama
Erguvan doğal olarak güzel ve yayvan bir form oluşturur; sert budamaya ihtiyaç duymaz. Gerekli budama, çiçeklenme bittikten hemen sonra, ilkbahar sonunda yapılır. Kışın yapılan budama, ilkbaharda açacak çiçek tomurcuklarının kesilmesine yol açar; çünkü erguvan çiçeklerini yaşlı dallarda ve gövdede de açar.
Budamada yalnızca kuru, hastalıklı, birbirini kesen ve formu bozan dallar çıkarılır. Genç ağaçlarda tek gövde mi, çok gövdeli bir çalı formu mu istediğinize karar verip ilk yıllarda buna göre hafif şekil budaması yapabilirsiniz.
Tohumdan erguvan yetiştirmek
Erguvan tohumdan kolayca yetiştirilebilir. Sonbaharda olgunlaşıp kuruyan tohum kabuklarından tohumları toplayın. Tohumların kabuğu sert olduğu için çimlenmeyi kolaylaştırmak amacıyla tohumları birkaç saat ılık suda bekletin ya da kabuğu zımparayla hafifçe aşındırın. Ardından tohumları birkaç hafta buzdolabında, nemli kum içinde soğuklamaya tabi tutmak çimlenme oranını artırır. Soğuklama yönteminin ayrıntıları için tohum soğuklama yazımıza göz atabilirsiniz.
İlkbaharda tohumları derin saksılara ekin. Fideler ilk yıl yavaş büyür; bir iki yıl saksıda büyütüldükten sonra kalıcı yerlerine dikilebilir. Tohumdan yetişen erguvanlar genellikle dört beş yıl sonra çiçek açmaya başlar.
Saksıda erguvan
Erguvan, derin kökleri nedeniyle uzun süre saksıda yetiştirmeye çok uygun değildir. Ancak Kanada erguvanının bodur çeşitleri, büyük ve derin bir saksıda birkaç yıl boyunca balkon ve teraslarda yetiştirilebilir. Saksıda yetişen ağaçlar yazın daha sık sulama ve kışın kök koruması ister.
Sık görülen sorunlar
Dallarda tek tek kuruma, genellikle su biriken topraklarda kök sorunlarına ya da dal kanserine işaret eder. Kuruyan dalları sağlam dokuya kadar kesip uzaklaştırın. Genç ağaçların ilk yıllarda çiçek açmaması normaldir. Yapraklarda yer yer küçük delikler ya da kenarlarda kesikler görürseniz, yaprak kesen arılar ya da tırtıllar olabilir; genellikle ağaca ciddi bir zarar vermezler.
Erguvan, doğru yere dikildiğinde neredeyse hiç bakım istemeden onlarca yıl yaşayan ve her ilkbahar bahçenizi mora boyayan bir ağaçtır. Çiçekli başka ağaçlar arıyorsanız manolya bakımı yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Erguvan ne zaman dikilir?
Yapraklar döküldükten sonra, sonbaharda ya da kış sonunda, toprağın donmuş ve çamurlu olmadığı bir günde dikilir. Kökleri hassas olduğu için genç, saksılı ya da tüplü fidanlar tercih edilmeli ve kök topu bozulmamalıdır.
Erguvan hangi toprağı sever?
Süzek ve su tutmayan toprakları sever. Kireçli, taşlık ve kumlu topraklara iyi uyum sağlar; ağır ve su biriken topraklarda kök sorunları görülebilir.
Erguvan ne zaman budanır?
Çiçeklenme bittikten hemen sonra, ilkbahar sonunda hafifçe budanır. Kışın budama yapmak, yaşlı dallarda ve gövdede açacak çiçek tomurcuklarının kesilmesine yol açar.
Erguvan tohumdan yetişir mi?
Yetişir. Sert kabuklu tohumlar ılık suda bekletilip birkaç hafta nemli kumda soğuklandıktan sonra ilkbaharda ekilir. Tohumdan yetişen ağaçlar genellikle dört beş yıl sonra çiçek açar.











Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.