Kara Turp Yetiştirme: Kışın Kilerden Eksik Olmayan Kök Sebze
Kabuğu siyah, içi bembeyaz ve keskin tadıyla kara turp, kış sofralarının vazgeçilmezidir. Yaz sonunda ekilip sonbaharda hasat edilen bu kök sebze, doğru saklandığında bahara kadar dayanır.

Fotoğraf: Fiver, der Hellseher · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Kara turp yetiştirme için tohumlar temmuz sonu–eylül arasında, ılıman bölgelerde ekime kadar, 1,5–2 cm derinliğe ve 30–40 cm sıra arasıyla ekilir. Fideler 10–15 cm arayla seyreltilir, toprak düzenli nemli tutulur. Kökler ekimden 8–12 hafta sonra, ekim–aralık aylarında hasat edilir ve nemli kumda serin yerde saklanır.
Kara turp, kış aylarında pazarların ve kilerlerin vazgeçilmez sebzelerinden biridir. Kömür karası kabuğu, bembeyaz ve gevrek içi, burnu sızlatan keskin tadıyla salatalara, mezelere ve turşulara karakter katar. Kırmızı turptan farklı olarak yavaş büyür, iri kökler yapar ve kış boyunca saklanabilir. Kara turp yetiştirme, yaz sonunda boşalan tarhları değerlendirmek ve kışa kilerde taze bir sebzeyle girmek için en kolay yollardan biridir. Bu yazıda kara turpu tanıtıyor, ekim zamanından hasada, sık karşılaşılan sorunlardan kış boyu saklamaya kadar adım adım anlatıyoruz.
Kara turpu tanıyalım
Kara turp (Raphanus sativus var. niger), turpun kışlık bir çeşididir. Hızlı büyüyen kırmızı turplar birkaç haftada hasat edilirken, kara turp gibi kışlık turplar 2–3 ay boyunca yavaş gelişir ve 10–15 cm çapa, hatta daha büyük boyutlara ulaşan kökler yapar. Yuvarlak ve uzun formlu çeşitleri vardır.
Keskin tadını, kökün içinde bulunan kükürtlü bileşiklerden alır. Kabuğun hemen altında bu bileşikler daha yoğundur; kabuğu soyulan turpun tadı biraz yumuşar.
Japon turpu (daikon) ve Çin turpu da kara turp gibi kışlık turplar grubundadır. Yetiştirme yöntemleri birbirine çok benzer; bu yazıdaki bilgiler bu turplar için de geçerlidir. Kısa sürede hasat edilen kırmızı turplar içinse turp yetiştirme yazımıza göz atabilirsiniz.
Kara turp yetiştirme takvimi
Kara turp serin havada köklenen bir sebzedir. İlkbaharda ekildiğinde uzayan günler ve artan sıcaklık bitkiyi çiçeğe kaldırır; kök gelişmez. Bu yüzden kara turp, yaz sonu ve sonbahar başında ekilir.
| Bölge | Ekim dönemi | Hasat |
|---|---|---|
| İç ve Doğu Anadolu | Temmuz sonu–ağustos | Ekim–kasım (sert donlardan önce) |
| Marmara, Karadeniz | Ağustos–eylül | Ekim–aralık |
| Ege, Akdeniz | Eylül–ekim | Kasım–ocak |
Kasım ayı, yaz sonunda ekilen kara turpların hasat zamanıdır. Ilıman sahil bölgelerinde ise ekim ayında yapılan geç ekimler kış boyunca yavaş yavaş gelişir. Kış boyunca bahçede yetişebilecek diğer sebzeler için kışlık sebzeler listesi yazımıza bakabilirsiniz.
Toprak hazırlığı
Kara turp derin, gevşek ve süzek toprakları sever. Kökler toprağın derinlerine indiği için sıkışmış ve taşlı toprakta çatallanır, biçimsizleşir ve küçük kalır.
- Toprağı 25–30 cm derinliğe kadar gevşetin, taşları ve kesekleri temizleyin.
- Metrekareye 2–3 kg iyi olgunlaşmış kompost ya da solucan gübresi karıştırın.
- Taze hayvan gübresi kullanmayın; kökler çatallanır ve yarılır.
- İdeal pH 6,0–7,5 arasıdır.
Ekim ve seyreltme
- Derinlik: Tohumları 1,5–2 cm derinliğe ekin.
- Sıra arası: 30–40 cm bırakın; kara turp yaprakları geniş yayılır.
- Ekim: Tohumları sıra üzerine 3–5 cm arayla dizin.
- Çimlenme: Uygun sıcaklıkta 4–7 gün içinde çimlenir.
- Seyreltme: Fideler 3–4 yapraklı olduğunda, bitkiler arasında 10–15 cm (iri çeşitlerde 20 cm) kalacak şekilde seyreltin.
Seyreltme kara turp yetiştirme sürecinde en sık ihmal edilen adımdır. Sık kalan bitkiler birbirleriyle rekabet eder ve kök yerine yaprak yapar. Doğru aralıklar için sebze ekim aralıkları yazımıza göz atabilirsiniz.
Sulama ve bakım
Sulama: Kara turpun gevrek ve sulu olması düzenli suya bağlıdır. Toprak sürekli hafif nemli tutulmalıdır. Kuraklık kökleri sert, odunsu ve aşırı acı yapar; kuraklıktan sonra verilen bol su ise köklerin çatlamasına neden olur. Sonbahar yağmurları başladığında sulama genellikle azaltılabilir.
Çapa ve malç: Yabani otları yüzeysel çapayla temizleyin. Sıra aralarına serilen ince bir malç, toprağın nemini korur.
Besleme: Kara turpun besin isteği orta düzeydedir. Ekimden önce toprağa karıştırılan organik gübre genellikle yeterlidir. Fazla azot, kök yerine bol yaprak üretilmesine yol açar.
Toprak çekme: Kökün üst kısmı toprak yüzeyinden yukarı çıkar. Soğuk bölgelerde bu kısmın dondan zarar görmemesi için dibine hafifçe toprak çekebilirsiniz.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Sorun | Neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Kök oluşmuyor, bitki çiçeğe kalkıyor | İlkbaharda ya da çok erken yazın ekim | Yaz sonu ekimi |
| Kökler çok acı ve sert | Kuraklık, sıcak hava, geç hasat | Düzenli sulama, zamanında hasat |
| Kökler çatlamış | Kuraklıktan sonra bol sulama | Dengeli sulama |
| Kökün içi süngerimsi ve boş | Geç hasat, aşırı büyüme | Kökler iri olunca bekletmeden hasat |
| Yapraklarda küçük delikler | Pire böceği | Erken dönemde örtü tülü |
| Köklerde tüneller | Lahana sineği larvası | Ekim nöbeti, örtü tülü |
Turp, lahanagillerle aynı ailedendir ve aynı hastalık ve zararlıları paylaşır. Bu yüzden lahana, brokoli ve şalgamın yetiştiği yere arka arkaya turp ekmemeye özen gösterin. Lahanagillerde görülen hastalıklar için lahana hastalıkları yazımız yol gösterir.
Hasat
Kara turplar, ekimden yaklaşık 8–12 hafta sonra, kökler 8–12 cm çapa ulaştığında hasat edilir. Kara turp hafif donlara dayanır; hafif bir dondan sonra tadı biraz yumuşar. Ancak –5 °C'nin altındaki sert donlarda toprak üstündeki kısım zarar görebilir. Soğuk bölgelerde hasadı sert donlardan önce tamamlayın.
Hasatta kökü toprağı gevşeterek çekin, yaprakları kökün 2–3 cm üzerinden kesin.
Kış boyu saklama
Kara turp, doğru saklandığında 3–4 ay, hatta bahara kadar dayanabilir.
- Nemli kum yöntemi: Yıkanmamış turpları, bir kasa ya da kova içinde, aralarına nemli kum ya da hafif nemli talaş koyarak katman katman dizin. Serin (0–5 °C), karanlık ve donmayan bir yerde saklayın.
- Toprak çukuru: Bahçede 40–50 cm derinliğinde bir çukur açıp turpları saman katmanları arasında saklamak, köylerde kullanılan geleneksel bir yöntemdir.
- Buzdolabı: Az miktardaki turplar delikli bir poşet içinde, buzdolabının sebzeliğinde birkaç hafta saklanabilir.
Kök sebzelerin kış boyunca saklanmasıyla ilgili diğer yöntemler için kışlık sebze saklama yazımıza göz atabilirsiniz.
Saksıda kara turp
Kara turp, derin köklü bir sebze olduğu için en az 30–40 cm derinliğinde saksı ya da yataklarda yetiştirilebilir. Sebze toprağıyla doldurulmuş geniş bir saksıya 3–4 bitki sığar. Saksı toprağının bahçe toprağından daha çabuk kuruduğunu unutmayın.
Kara turp yetiştirme, doğru zamanda ekim, gevşek bir toprak, zamanında seyreltme ve düzenli sulamayla kolayca başarılır. Gelecek yaz sonunda bir sıra kara turp ekin; kış ortasında kilerden çıkardığınız turpun keskin tadı, emeğinizin karşılığını verecektir.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Kara turp ne zaman ekilir?
Kara turp yaz sonu ve sonbahar başında ekilir: İç ve Doğu Anadolu'da temmuz sonu–ağustos, Marmara ve Karadeniz'de ağustos–eylül, Ege ve Akdeniz'de eylül–ekim aylarında.
Kara turp kaç günde yetişir?
Kara turp yavaş büyüyen bir kışlık turptur; kökler ekimden yaklaşık 8–12 hafta sonra 8–12 cm çapa ulaşarak hasada gelir.
Kara turp neden acı olur?
Kuraklık, sıcak havada büyüme ve geç hasat kara turpu aşırı acı ve sert yapar. Düzenli sulama ve kökler iri olunca bekletmeden hasat etmek acılığı azaltır. Kabuğu soymak da tadı yumuşatır.
Kara turp nasıl saklanır?
Yıkanmamış turplar nemli kum ya da talaş içinde, serin, karanlık ve donmayan bir yerde 3–4 ay saklanabilir. Az miktarda turp buzdolabının sebzeliğinde birkaç hafta dayanır.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.