Kışlık Nohut Ekimi: Zamanı, Bölgeler, Çeşit Seçimi ve Bakım
Ilıman bölgelerde nohudu sonbaharın sonunda ekmek, kış yağışlarından yararlanarak yazlık ekime göre belirgin şekilde daha yüksek verim almanın yoludur. Ancak bu yöntemin başarısı doğru bölge ve doğru çeşit seçimine bağlıdır.

Fotoğraf: Carl Davies, CSIRO · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
Kışlık nohut ekimi, kışları ılık geçen Akdeniz, Ege, Marmara'nın sahil kesimleri ve Güneydoğu'nun alçak ovalarında kasım sonu ile aralık arasında yapılır. Mutlaka antraknoza dayanıklı kışlık çeşit kullanılır. Tohum 5–8 cm derinliğe, sıra arası 30–40 cm olacak şekilde ekilir. Kış yağışlarından yararlanan nohut, yazlık ekime göre daha yüksek verim verir.
Nohut, ülkemizde yüzyıllardır ilkbaharda ekilen bir baklagildir. Son yıllarda ise ılıman bölgelerde giderek yaygınlaşan bir yöntem var: kışlık nohut ekimi. Sonbaharın sonunda toprağa giren nohut, kış yağmurlarıyla kök salar, ilkbaharda erkenden gelişir ve yazın kavurucu sıcakları gelmeden tanelerini doldurur. Sonuç, yazlık ekime göre çoğu zaman belirgin şekilde daha yüksek bir verimdir. Ancak bu yöntem her bölgede ve her çeşitte işe yaramaz. Bu yazıda kışlık nohut ekiminin hangi bölgelerde, ne zaman ve nasıl yapılacağını, başarıyı belirleyen çeşit seçimini ve kış boyunca yapılacak bakımı anlatıyoruz.
Kışlık nohut ekimi neden avantajlıdır?
Nohudun verimini en çok sınırlayan etken, tane doldurma döneminde yaşanan sıcak ve kuraklıktır. İlkbaharda ekilen nohut çiçeklenmeye geldiğinde haziran sıcakları başlar ve bitki tanelerini dolduramadan kurur. Kışlık ekimde ise:
- Kış yağışları kullanılır: Bitki kök sistemini kış boyunca geliştirir, toprağın derinlerindeki nemi kullanabilir.
- Erken çiçeklenme olur: Çiçeklenme ve tane doldurma, yaz sıcaklarından önceki serin döneme denk gelir.
- Bitki daha uzun boylu olur: Bu da biçerdöverle hasadı kolaylaştırır.
- Verim artar: Uygun bölgelerde ve doğru çeşitle, yazlık ekime göre çok daha yüksek verim alınabildiği araştırmalarla gösterilmiştir.
Hangi bölgelerde yapılır?
Nohut fide döneminde hafif ve orta donlara dayanır; ancak kar örtüsü olmadan uzun süren sert ayazlar bitkiye zarar verir. Bu yüzden kışlık ekim yalnızca kışı ılık geçen bölgeler için önerilir.
| Bölge | Kışlık ekim | Uygun dönem |
|---|---|---|
| Akdeniz sahil ve ovaları | Uygun | Kasım sonu–aralık |
| Ege sahil ve iç ovaları | Uygun | Kasım–aralık |
| Güneydoğu'nun alçak ovaları | Uygun | Kasım sonu–aralık |
| Marmara'nın sahil kesimleri | Uygun, dikkatle | Kasım |
| Geçit bölgeleri | Riskli, yerel tecrübeye göre | Erken ilkbahar tercih edilir |
| İç Anadolu, Doğu Anadolu | Önerilmez | Mart–nisan (yazlık ekim) |
Bölgenizin kışlık ekime uygun olup olmadığından emin değilseniz, il ve ilçe tarım müdürlüklerinin yöre için önerdiği ekim zamanlarına göz atmak en güvenli yoldur. Aynı dönemde ekilen diğer kışlık baklagiller için kırmızı mercimek ekimi ve bakla ekimi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Çeşit seçimi: Başarının anahtarı
Kışlık nohut ekiminin en büyük riski antraknoz hastalığıdır. Serin ve yağışlı kış ile ilkbahar ayları, bu mantarın yayılması için çok uygundur. Hassas bir çeşit kışlık ekildiğinde hastalık tarlayı kısa sürede kurutabilir. Bu yüzden:
- Mutlaka antraknoza dayanıklı ya da toleranslı, kışlık ekime uygun tescilli bir çeşit seçin.
- Sertifikalı ve sağlıklı tohum kullanın; hastalık tohumla da taşınır.
- Önceki yıl antraknoz görülen tarlaya nohut ekmeyin.
Yazlık ekim için geliştirilmiş yerel nohutları kışlık ekmek, hastalık açısından büyük bir risk taşır.
Toprak hazırlığı ve ekim
Toprak: Nohut, süzek, tınlı ve orta derecede kireçli toprakları sever. Su biriken, ağır killi tarlalar kışın kök çürümesine yol açar. Toprak, ekimden önce kesekli kalmayacak şekilde hazırlanmalıdır. Sonbahar toprak işlemesinin incelikleri için sonbaharda tarla sürümü yazımız yol gösterir.
Tohum aşılama: Nohut, kökündeki nodül bakterileri sayesinde havanın azotunu kullanır. Daha önce nohut ekilmemiş tarlalarda tohumu ekimden hemen önce nohuda özgü bakteri aşısıyla aşılamak, nodül oluşumunu ve verimi artırır.
Ekim:
- Derinlik: 5–8 cm. Kışlık ekimde biraz derin ekim, tohumu ayazdan korur.
- Sıra arası: 30–40 cm.
- Sıklık: Metrekarede 35–45 bitki olacak şekilde ayarlanır. Tohum miktarı, çeşidin tane iriliğine göre değişir.
- Ekim nöbeti: Nohut, buğday ve arpa gibi tahıllardan sonra ekildiğinde çok iyi sonuç verir. Kendinden sonra gelen tahıla da azotça zengin bir toprak bırakır. Tahıl ekimi için buğday ekim zamanı yazımıza göz atabilirsiniz.
Nohut toprağa ne kazandırır?
Nohut yalnızca kendi verimiyle değil, tarlaya bıraktığı etkiyle de değerlidir. Kökündeki nodül bakterilerinin bağladığı azotun bir kısmı hasattan sonra kök ve sap artıklarıyla toprakta kalır. Bu yüzden nohuttan sonra ekilen buğday ya da arpa, aynı tarlaya üst üste tahıl ekildiği duruma göre daha az azotlu gübreyle iyi bir verim verebilir. Derine inen kazık kökü de toprağın alt katlarını gevşetir ve sonraki ürünün köklerine yol açar.
Ekim nöbetinde nohuda yer vermek, tahıl hastalıklarının ve tahıla özgü yabani otların döngüsünü de kırar. Küçük çiftçiler için bu, gübre masrafını azaltırken toprağı dinlendirmenin pratik bir yoludur. Hasattan sonra sapları yakmak yerine toprağa karıştırmak, bu katkıyı daha da artırır.
Gübreleme
Nohut azotunu büyük ölçüde kendisi sağladığı için yüksek azotlu gübreye ihtiyaç duymaz. Fazla azot, nodül oluşumunu baskılar ve bitkiyi yeşil aksam büyütmeye yönlendirir. Ekimle birlikte az miktarda başlangıç azotu ve fosfor verilmesi yeterlidir; kesin miktarı toprak analizine göre belirlemek en doğrusudur.
Organik maddesi düşük tarlalarda, ekimden önce toprağa karıştırılan olgun organik gübreler kök gelişimini ve nodül bakterilerinin faaliyetini destekler.
Kış boyunca bakım
Yabani ot: Kışlık nohut, ilkbaharda yavaş geliştiği ilk haftalarda yabani otlarla çok kötü rekabet eder. Ot kontrolü, kışlık ekimde verimi en çok etkileyen işlerden biridir. Küçük alanlarda çapa, büyük alanlarda yöreye uygun mücadele planı gerekir.
Hastalık takibi: Şubat–nisan arasında tarlayı düzenli dolaşın. Yapraklarda ve saplarda ortası açık renkli, kenarı koyu, içinde siyah noktacıklar bulunan lekeler antraknoz belirtisidir. Bu durumda il ve ilçe tarım müdürlüklerinden destek alın.
Ayaz: Kar örtüsü bitkiyi korur. Karsız ve çok soğuk gecelerde yaprak uçlarında yanıklar görülebilir; sağlıklı bitki ilkbaharda genellikle toparlanır.
İlkbaharda bitkiye verilecek humik madde destekli bir besleme, kök gelişimini destekleyebilir.
Hasat
Kışlık nohut, yazlık ekime göre 2–4 hafta erken, genellikle mayıs sonu ile haziran arasında hasada gelir. Baklaların büyük kısmı sarardığında ve taneler sertleştiğinde hasat yapılır. Hasattan sonra taneler iyice kurutulmalı ve serin, kuru bir yerde saklanmalıdır.
Kışlık nohut ekimi, doğru bölgede ve doğru çeşitle yapıldığında hem verimi artırır hem de kış yağışlarını en iyi şekilde değerlendirir. Ilıman bir bölgedeyseniz, antraknoza dayanıklı bir çeşit ve iyi hazırlanmış bir tarlayla bu yöntemi denemeye değer.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Kışlık nohut ne zaman ekilir?
Kışı ılık geçen Akdeniz, Ege, Güneydoğu'nun alçak ovaları ve Marmara'nın sahil kesimlerinde kasım ile aralık arasında ekilir. İç ve Doğu Anadolu'da kışlık ekim önerilmez.
Kışlık nohut ekiminde hangi çeşit kullanılmalı?
Mutlaka antraknoza dayanıklı ya da toleranslı, kışlık ekime uygun tescilli bir çeşit ve sertifikalı tohum kullanılmalıdır. Yazlık yerel nohutlar kışlık ekimde hastalığa çok açıktır.
Nohut kaç cm derinliğe ekilir?
Kışlık ekimde tohum 5–8 cm derinliğe ekilir. Biraz derin ekim tohumu ayaza karşı korur. Sıra arası 30–40 cm bırakılır.
Nohuda azotlu gübre verilir mi?
Nohut, kökündeki bakteriler sayesinde azotunu büyük ölçüde kendisi sağlar. Ekimle birlikte az miktarda başlangıç azotu yeterlidir; fazla azot nodül oluşumunu azaltır.









Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.