İçeriğe geç
Ana Sayfa › Sebze ve Meyve › Şalgam Yetiştirme: Ekimden Hasada Kök ve Yaprak İçin Rehber
Sebze ve Meyve

Şalgam Yetiştirme: Ekimden Hasada Kök ve Yaprak İçin Rehber

Şalgam, serin havayı seven, hızlı büyüyen ve hem kökü hem yaprağı yenen bir sebzedir. Doğru zamanda ekilip düzenli sulandığında 6–10 hafta içinde tatlı ve gevrek kökler verir.

Mehmet Fatih Çelik
· 5 dk okuma
Tarlada yaprakları ile birlikte şalgamlar

Fotoğraf: Miya · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Şalgam yetiştirme için tohumlar ağustos–eylül ya da şubat–mart aylarında, 1–1,5 cm derinliğe ve 25–30 cm sıra arasıyla ekilir; ılıman bölgelerde ekim ekim ayına kadar sürebilir. Fideler 10–15 cm arayla seyreltilir. Toprak düzenli nemli tutulur. Kökler 5–8 cm çapa ulaşınca, ekimden 6–10 hafta sonra hasat edilir.

Şalgam yetiştirme, sonbahar bahçesinin en hızlı ve en az emek isteyen işlerinden biridir. Serin havayı seven, birkaç hafta içinde hasada gelen ve hem kökü hem yaprağı yenebilen şalgam, boşalan yaz tarhları için çok uygun bir sebzedir. Şalgam denince birçoğumuzun aklına önce Adana'nın meşhur şalgam suyu gelir. İlginç bir bilgi olarak, bugün piyasadaki şalgam suyunun büyük kısmı aslında mor havuçtan yapılır; şalgam ise kendi başına çorbada, turşuda ve kavurmada değerlendirilen lezzetli bir kış sebzesidir. Bu yazıda ekim zamanından hasada, sık karşılaşılan sorunlardan saklamaya kadar bilmeniz gerekenleri adım adım anlatıyoruz.

Şalgamı tanıyalım

Şalgam (Brassica rapa var. rapa), lahana, turp ve brokoliyle aynı aileden, turpgillerden bir sebzedir. Toprağın hemen altında ve kısmen üstünde gelişen yuvarlak ya da hafif basık bir kök yapar. Kökün üst kısmı genellikle mor, alt kısmı beyazdır; sarı etli çeşitleri de vardır. Yaprakları ise ıspanak ya da pazı gibi pişirilerek yenebilir ve oldukça besleyicidir.

Şalgam serin iklim sebzesidir. En iyi 10–20 °C arasında gelişir. Sıcak havada kökler acılaşır, odunlaşır ve bitki erken çiçeğe kalkar. Hafif donlara dayanır; hatta hafif don, köklerdeki nişastanın bir kısmını şekere çevirerek tadını tatlandırır.

Şalgam yetiştirme takvimi

DönemİşNot
Şubat–martİlkbahar ekimiSıcaklar gelmeden hasat edilmeli
Ağustos–eylülSonbahar ekimiEn lezzetli kökler bu ekimden alınır
EkimIlıman bölgelerde geç ekimAkdeniz ve Ege sahillerinde
Ekim–aralıkSonbahar ekiminin hasadıHafif donlar tadı tatlandırır
Kasım–ocakIlıman bölgelerde yaprak hasadıGeç ekimlerden genç yaprak

Kasım ayında sonbaharda ekilmiş şalgamlar hasat olgunluğuna gelir. Ilıman sahil bölgelerinde ise kasımda ekilen şalgam, kökten çok yaprak için değerlendirilebilir. Bu dönemde ekilebilecek diğer sebzeler için kışlık sebzeler listesi yazımıza göz atabilirsiniz.

Toprak hazırlığı

Şalgam, gevşek, süzek ve organik maddece zengin toprakları sever. Taşlı ve sıkışmış toprakta kökler biçimsizleşir.

  • Toprağı 20–25 cm derinliğe kadar gevşetin, taşları ve eski kökleri temizleyin.
  • Metrekareye 2–3 kg iyi olgunlaşmış kompost ya da solucan gübresi karıştırın.
  • Taze hayvan gübresi kullanmayın; köklerin çatallanmasına ve yarılmasına yol açar.
  • İdeal pH 6,0–7,5 arasıdır.

Balkon ve küçük bahçelerde, en az 25 cm derinliğinde bir saksı ya da yatakta sebze toprağıyla şalgam yetiştirmek mümkündür.

Ekim ve seyreltme

Şalgam fideyle değil, doğrudan tohumla yetiştirilir; kökleri şaşırtmayı sevmez.

  1. Derinlik: Tohumları 1–1,5 cm derinliğe ekin.
  2. Sıra arası: 25–30 cm bırakın.
  3. Ekim: Sıra üzerine seyrek bir şekilde serpin; tohum çok küçük olduğu için ince kumla karıştırmak eşit dağılmasını kolaylaştırır.
  4. Çimlenme: Uygun sıcaklıkta tohumlar 4–7 gün içinde çimlenir.
  5. Seyreltme: Fideler 2–3 yapraklı olduğunda sıra üzerinde 10–15 cm aralık kalacak şekilde seyreltin. Seyreltilen genç bitkilerin yaprakları salatada değerlendirilebilir.

Seyreltme şalgam yetiştirme sürecinde en çok ihmal edilen adımdır. Sık kalan bitkiler yalnızca yaprak yapar, kök oluşturamaz. Sebzelere göre doğru ekim derinlikleri için tohum ekim derinliği tablosu, sıra arası ve sıra üzeri mesafeler için sebze ekim aralıkları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sulama ve bakım

Şalgamın tatlı ve gevrek olmasının sırrı düzenli sudur.

  • Düzenli nem: Toprak sürekli hafif nemli olmalıdır. Kuraklık kökü sertleştirir ve acılaştırır.
  • Ani sulamadan kaçının: Uzun bir kuraklıktan sonra verilen bol su, köklerin çatlamasına neden olur.
  • Malç: Sıra aralarına serilen ince bir saman ya da yaprak malçı, nemi korur ve otları bastırır.
  • Çapa: Yabani otları erken dönemde yüzeysel çapayla temizleyin. Kök sebzelerde derin çapa kökleri yaralar.

Şalgamın besin isteği orta düzeydedir. Ekimden önce toprağa karıştırılan organik gübre çoğu zaman yeterlidir. Fazla azot, kök yerine bol yaprak üretilmesine yol açar.

Kökün üst kısmı toprak yüzeyinden biraz dışarı çıkar ve güneş gördükçe morarır; bu tamamen doğaldır. Beyaz kalmasını isterseniz kök omzunun üzerine hafifçe toprak çekebilirsiniz. Ekimleri 2–3 hafta arayla küçük partiler hâlinde yapmak da hasadı tek bir haftaya sıkıştırmak yerine aylara yaymanın kolay bir yoludur; böylece mutfağa her zaman taze ve küçük boy şalgam girer.

Sık karşılaşılan sorunlar

SorunNedenÇözüm
Kökler odunsu ve acıSıcak hava, kuraklık, geç hasatSerin dönemde ekim, düzenli sulama, zamanında hasat
Kökler çatlamışKuraklıktan sonra bol sulamaDüzenli ve dengeli sulama
Kök oluşmuyor, yalnızca yaprakSeyreltme yapılmamış, aşırı azot10–15 cm aralık, dengeli besleme
Erken çiçeğe kalkmaSıcak ve uzun günler, ilkbaharda geç ekimZamanında ekim
Yapraklarda küçük deliklerPire böceğiErken ekim, örtü tülü, düzenli sulama
Kökün içinde kahverengi bölgeBor eksikliğiOrganik maddeyi artırmak, toprak analizi
Köklerde yara ve tünellerLahana sineği larvasıEkim nöbeti, örtü tülü

Şalgam, lahanagillerin hastalık ve zararlılarını paylaşır. Bu nedenle aynı yere üst üste lahana, turp ya da brokoli ekmemek önemlidir. Lahanagillerde görülen hastalıklar için lahana hastalıkları yazımıza göz atabilirsiniz.

Hasat ve saklama

  • Kök hasadı: Şalgamlar 5–8 cm çapa ulaştığında, genellikle ekimden 6–10 hafta sonra hasat edilir. Bu boyuttaki kökler en tatlı ve en gevrek olanlardır. Daha büyük kökler odunlaşmaya başlar.
  • Yaprak hasadı: Genç ve taze yaprakları bitkiyi zayıflatmayacak şekilde, her bitkiden birkaç tane olmak üzere kesebilirsiniz.
  • Saklama: Yaprakları 2–3 cm bırakarak kesin, kökleri yıkamadan nemli kum içinde, serin ve karanlık bir yerde saklayın. Bu şekilde 2–3 ay dayanırlar. Buzdolabının sebzeliğinde ise birkaç hafta saklanabilir.

Kök sebzelerin kış boyunca saklanması için kışlık sebze saklama yazımız ayrıntılı bilgi verir. Turpgillerden bir başka hızlı sebze olan turp için ise turp yetiştirme yazımıza bakabilirsiniz.

Şalgam yetiştirme; serin hava, gevşek toprak, zamanında seyreltme ve düzenli suyla kolayca başarılır. Sonbahar ekimini kaçırdıysanız, şubat sonunda yeni bir ekimle ilkbaharda da taze şalgam toplayabilirsiniz.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
HG Premium Sebze Yetiştirme ToprağıHG Premium Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL
Raco İki Dişli Bahçe El ÇapasıRaco İki Dişli Bahçe El Çapası450 TL
Erkenci Bordo Brokoli Fidesi, 6 AdetErkenci Bordo Brokoli Fidesi, 6 Adet335 TL
HasTürk Solucan GübresiHasTürk Solucan Gübresi220 TL

Sık Sorulan Sorular

Şalgam ne zaman ekilir?

Sonbahar ekimi için ağustos–eylül, ilkbahar ekimi için şubat–mart aylarında ekilir. Akdeniz ve Ege sahillerinde ekim ayına kadar ekim yapılabilir. En lezzetli kökler sonbahar ekiminden alınır.

Şalgam kaç günde yetişir?

Çeşide ve havaya bağlı olarak ekimden 6–10 hafta sonra kökler 5–8 cm çapa ulaşır ve hasat edilebilir. Yapraklar daha erken toplanabilir.

Şalgam neden acı olur?

Sıcak havada büyüme, kuraklık ve geç hasat şalgamın acı ve odunsu olmasına yol açar. Serin dönemde ekmek, toprağı düzenli nemli tutmak ve kökleri iri büyümeden toplamak gerekir.

Şalgamın yaprakları yenir mi?

Yenir. Şalgam yaprakları ıspanak ya da pazı gibi pişirilerek tüketilebilir; seyreltme sırasında koparılan genç yapraklar salatalara da eklenebilir.

Mehmet Fatih Çelik
HasTürk Gübre Kurucusu

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edininLinkedIn profili

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü