Kivi Yetiştirme: Erkek-Dişi Fidan, Çardak ve İlk Hasada Kadar Rehber
Kivi, güçlü büyüyen bir sarmaşıktır ve meyve vermesi için hem erkek hem dişi bitkiye ihtiyaç duyar. Doğru bölgede, sağlam bir çardakta ve iyi drene edilmiş toprakta dikilen kivi, 3–4 yıl içinde bol meyve verir.

Fotoğraf: A.j.morris · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Kivi yetiştirme için ılıman, nemli ve kışları çok sert geçmeyen bölgeler seçilir; Karadeniz ve Marmara kıyıları en uygun yerlerdir. Meyve için her 6–8 dişi bitkiye en az bir erkek bitki dikilir. Fidanlar kasım–mart arasında, sağlam bir çardak ya da tel sistemine, hafif asidik ve süzek toprağa dikilir. Hasat ekim sonu–kasımda yapılır.
Kivi yetiştirme, son yıllarda özellikle Karadeniz ve Marmara'da bahçe sahiplerinin ilgisini çeken bir konu hâline geldi. Yalova, Ordu, Rize ve Giresun gibi illerde ticari kivi bahçeleri kuruldu; birçok ev bahçesinde de kivi çardakları yükseldi. Kivi, Çin kökenli, güçlü büyüyen ve odunlaşan bir sarmaşıktır. Doğru koşullarda bir bitkiden 30–50 kg meyve alınabilir. Ancak kivinin birkaç önemli özelliği vardır: Meyve için hem erkek hem dişi bitkiye ihtiyaç duyar, sağlam bir taşıyıcı sistem ister ve su birikmesine hiç dayanamaz. Bu yazıda kivi yetiştirmenin bütün aşamalarını ve kasım ayında hasat ve dikimle ilgili püf noktalarını anlatıyoruz.
Kivi yetiştirme için uygun iklim
- İklim: Kivi ılıman ve nemli iklimleri sever. Kışın –10 °C'ye kadar dayanabilir, ama ilkbahar geç donları genç sürgünlere ve çiçeklere ciddi zarar verir.
- Bölgeler: Karadeniz kıyıları, Marmara (özellikle Yalova ve Bursa çevresi) ve Ege'nin nemli kıyı kesimleri en uygun yerlerdir.
- Yağış ve nem: Yılda en az 800–1.000 mm yağış ya da düzenli sulama ister. Kuru ve sıcak rüzgârlar yapraklarda yanmaya yol açar.
- Rüzgâr: Sert rüzgârlar genç sürgünleri kırar; rüzgâr kıran perdeler faydalıdır.
İç Anadolu'nun sert kışları ve kuru yazları kivi için uygun değildir. Karadeniz'de kışın bahçede yapılabilecek diğer işler için karadeniz kış bahçesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Erkek ve dişi bitki: en önemli kural
Kivi iki evcikli bir bitkidir; yani erkek ve dişi çiçekler ayrı bitkilerde bulunur. Meyveyi yalnızca dişi bitkiler verir, ama dişi çiçeklerin tozlanması için yakınlarında erkek bir bitki olması şarttır.
- Her 6–8 dişi bitki için en az bir erkek bitki dikin. Ev bahçesinde bir erkek ve bir-iki dişi bitki yeterlidir.
- Erkek ve dişi bitkilerin aynı dönemde çiçek açan çeşitler olmasına dikkat edin.
- Tozlaşmayı arılar ve rüzgâr yapar; çiçeklenme döneminde ilaçlama yapmaktan kaçının.
- Fidanlıktan fidan alırken cinsiyetin etikette belirtildiğinden emin olun. Tohumdan yetiştirilen bitkilerin cinsiyeti ancak çiçek açtıklarında, 4–5 yıl sonra anlaşılır.
Meyve ağaçlarında tozlaşma ve meyve tutumu sorunları için meyve ağacı neden meyve vermez yazımıza bakabilirsiniz.
Toprak ve yer
- Toprak: Derin, süzek, organik maddece zengin ve hafif asidik (pH 5,5–6,5) topraklar idealdir.
- Drenaj: Kivi kökleri su birikmesine çok hassastır; ağır killi ve su tutan topraklarda kök çürüklüğü görülür. Bu tür yerlerde dikim sırtlar üzerine yapılmalıdır.
- Kireç: Kireçli topraklarda yapraklarda demir eksikliğine bağlı sararma görülür. Bu durumda dikim çukurunu asidik bir karışım ve bol organik maddeyle zenginleştirmek faydalıdır.
- Işık: Güneşli ama kavurucu öğle güneşinden biraz korunan yerler uygundur.
Toprak tepkimesi hakkında bilgi için toprak pH nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
Çardak ve taşıyıcı sistem
Kivi, olgunlaştığında çok ağırlaşan bir sarmaşıktır. Taşıyıcı sistem dikimle birlikte, hatta dikimden önce kurulmalıdır.
- T-sistemi: Direkler üzerinde T şeklinde kollar ve gerilmiş teller. Ev bahçeleri ve küçük bahçeler için uygundur.
- Çardak (pergola): 1,8–2 metre yüksekliğinde, yatay bir tel ya da çıta ağıyla kaplı sistem. Bol gölge ve yüksek verim sağlar.
- Duvar ya da çit: Güneye bakan bir duvar boyunca gerilmiş teller küçük alanlarda kullanılabilir.
Direklerin sağlam ve iyi sabitlenmiş olması şarttır; yetişkin bir kivi bitkisi meyveleriyle birlikte yüzlerce kilo ağırlığa ulaşabilir.
Dikim
Kivi fidanları yaprak döküldükten sonra, kasım–mart arasında dikilir. Kasım dikimi, köklerin kış boyunca toprağa yerleşmesini sağlar.
- Aralık: T-sisteminde bitkiler arasında 4–5 metre, sıralar arasında 4–5 metre bırakın.
- Çukur: 60 × 60 cm genişliğinde ve derinliğinde bir çukur açın; çukurdan çıkan toprağı olgun kompost ya da solucan gübresiyle karıştırın.
- Dikim derinliği: Fidanı fidanlıktaki seviyesinde dikin; aşı yeri toprak üstünde kalmalıdır.
- Budama: Dikimden sonra fidanı 2–3 göz bırakarak kısaltın; en güçlü sürgün ana gövde olarak yukarı yönlendirilir.
- Can suyu: Bol can suyu verin ve dibini malçlayın.
Fidan çukurunun hazırlanması için fidan çukuru nasıl hazırlanır yazımıza, sonbahar dikiminin genel kuralları için ise meyve fidanı dikimi yazımıza bakabilirsiniz.
Sulama ve besleme
- Sulama: Kivi büyük yaprakları nedeniyle çok su buharlaştırır. Yaz aylarında toprak sürekli hafif nemli tutulmalı, ama su birikmesine izin verilmemelidir. Damla sulama idealdir.
- Malç: Yüzeysel kökleri korur ve nemi dengeler.
- Gübreleme: Her sonbahar taç izdüşümüne olgun kompost ya da solucan gübresi serin. İlkbaharda sürgünler başlarken dengeli bir besleme yapılabilir. Aşırı azot, bol yaprak ama az meyve demektir.
Budama
Kivi, budama yapılmadığında birkaç yıl içinde içinden geçilemeyen bir yeşil yığına dönüşür ve meyve verimi düşer.
- Kış budaması (ocak–şubat): Meyve veren bir yıllık dallar 3–4 göz bırakılarak kısaltılır. Geçen yıl meyve vermiş dallar, yerine yeni sürgünler bırakılarak çıkarılır.
- Yaz budaması: Aşırı uzayan ve meyvesiz sürgünlerin uçları alınarak havalandırma ve ışıklanma sağlanır.
Kivi kış budamasında sap akıntısı fazla olur; budamayı tomurcuklar uyanmadan önce, kış ortasında yapmak gerekir.
Hasat ve olgunlaştırma
- Hasat zamanı: Ülkemizde kivi genellikle ekim sonu ile kasım arasında hasat edilir. İlk donlardan önce hasat tamamlanmalıdır.
- Olgunluk: Kivi dalda tam yumuşamaz. Meyve sert ama tam büyüklüğüne ulaşmış ve tohumları siyahlaşmışken hasat edilir.
- Olgunlaştırma: Hasat edilen kiviler oda sıcaklığında birkaç gün ile birkaç hafta içinde yumuşar. Bir elma ya da muzla aynı torbaya koymak olgunlaşmayı hızlandırır.
- Saklama: Sert kiviler buzdolabında 0–2 °C'de birkaç ay saklanabilir.
Ne zaman meyve verir?
Aşılı fidanlar dikimden 3–4 yıl sonra meyve vermeye başlar, 6–8. yılda tam verime ulaşır. Sağlıklı ve iyi bakılan bir kivi bitkisi 30–40 yıl verimli kalabilir.
Kivi yetiştirme, doğru başlangıç isteyen bir uzun vadeli yatırımdır: uygun iklim, erkek ve dişi bitki, sağlam bir çardak ve süzek bir toprak. Bu temeller doğru atıldığında, birkaç yıl sonra kasım ayında çardağınızdan salkım salkım kivi toplarsınız.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Kivi meyve vermesi için kaç fidan gerekir?
Kivi iki evcikli bir bitkidir; meyveyi dişi bitkiler verir ama tozlaşma için yakınlarında erkek bitki olmalıdır. Her 6–8 dişi bitkiye en az bir erkek bitki dikilir.
Kivi fidanı ne zaman dikilir?
Yapraklar döküldükten sonra kasım–mart arasında dikilir. Kasım dikimi köklerin kış boyunca toprağa yerleşmesini sağlar.
Kivi kaç yılda meyve verir?
Aşılı fidanlar dikimden 3–4 yıl sonra meyve vermeye başlar ve 6–8. yılda tam verime ulaşır.
Kivi ne zaman hasat edilir?
Genellikle ekim sonu ile kasım arasında, meyve sert ama tam büyüklüğüne ulaşmış ve tohumları siyahlaşmışken hasat edilir; ardından oda sıcaklığında olgunlaştırılır.










Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.