İçeriğe geç
Ana Sayfa › Toprak Rehberi › Toprak Sıcaklığı ve Ekim: Tohumu Ne Zaman Toprağa Vermeli?
Toprak Rehberi

Toprak Sıcaklığı ve Ekim: Tohumu Ne Zaman Toprağa Vermeli?

Takvim yalnızca bir rehberdir; tohumun çimlenip çimlenmeyeceğine asıl karar veren toprağın sıcaklığıdır. Sebzelere göre çimlenme sıcaklıklarını ve toprağı ölçmenin yolunu anlatıyoruz.

RA
· 4 dk okuma
Bahçe toprağına batırılmış toprak termometreleri

Fotoğraf: Delince · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Toprak sıcaklığı, tohumun çimlenme hızını ve başarısını doğrudan belirler. Ispanak, marul ve bezelye 5 °C civarında bile çimlenebilirken domates, biber, salatalık ve fasulye en az 12–15 °C ister. Toprak sıcaklığı sabah saatlerinde 5–10 cm derinlikte ölçülür. Soğuk toprakta ekilen tohumlar geç çimlenir ya da çürür.

Toprak sıcaklığı, bahçecilikte çoğu zaman göz ardı edilen ama ekimin başarısını doğrudan belirleyen bir etkendir. Ekim takvimleri bize genel bir fikir verir; ancak her yıl hava aynı gitmez. Bir yıl mart ılık geçer, bir başka yıl nisan ortasında bile toprak buz gibidir. Tohumun çimlenip çimlenmeyeceğine, ne kadar sürede çimleneceğine ve fidenin sağlıklı gelişip gelişmeyeceğine asıl karar veren, havanın değil toprağın sıcaklığıdır. Bu yazıda bu sıcaklığın ekimi nasıl etkilediğini, sebzelere göre çimlenme sıcaklıklarını, toprağı nasıl ölçeceğinizi ve soğuk toprağı ısıtmanın yollarını anlatıyoruz.

Toprak sıcaklığı neden bu kadar önemli?

Bir tohumun çimlenmesi, içindeki enzimlerin çalışmasıyla başlar ve bu enzimler belirli bir sıcaklık aralığında çalışır. Toprak çok soğuksa tohum su emer ama uyanamaz; bu sırada toprakta yaşayan mantarlar tohumu çürütebilir. Toprak çok sıcaksa bazı serin iklim sebzeleri, örneğin marul ve ıspanak, uyku hâline geçer ve çimlenmez.

Sıcaklık yalnızca çimlenmeyi değil, köklerin gelişimini, besin alımını ve toprak canlılarının faaliyetini de etkiler. Soğuk toprakta kökler yavaş büyür, fosfor gibi besinler zor alınır ve fideler mor-kırmızı bir renk alarak duraklayabilir.

Toprağın sıcaklığı, havanın sıcaklığından farklı davranır. İlkbaharda güneşli bir günde hava 20 °C'yi bulsa bile toprak hâlâ 8–10 °C olabilir; çünkü toprak geç ısınır. Sonbaharda ise tam tersi olur: Hava soğumaya başladığında toprak bir süre daha yazın depoladığı ısıyı korur. Bu yüzden sonbahar ekimleri, soğuk havaya rağmen ılık toprak sayesinde başarılı olabilir.

Sebzelere göre çimlenme sıcaklıkları

SebzeEn düşük toprak sıcaklığıEn uygun aralık
Ispanak, marul, roka2–5 °C10–20 °C
Bezelye, bakla4–5 °C10–20 °C
Soğan, pırasa, maydanoz5 °C15–25 °C
Havuç, pancar, turp5 °C15–25 °C
Lahana, brokoli, karnabahar5 °C15–25 °C
Fasulye12–15 °C20–30 °C
Mısır10–12 °C20–30 °C
Domates10–12 °C20–30 °C
Biber, patlıcan15 °C25–30 °C
Salatalık, kabak, kavun, karpuz15 °C25–32 °C

Serin iklim sebzeleri soğuk toprakta yavaş da olsa çimlenebilir; sıcak iklim sebzeleri ise en düşük sıcaklığın altında ekildiğinde çoğu zaman çürür. Biber ve patlıcan gibi sıcak seven sebzelerin tohumları bu yüzden kış sonunda dışarıda değil, ılık bir ortamda viyolde çimlendirilir.

Türlere göre ekim derinlikleri için tohum ekim derinliği tablosu, çimlenmeyen tohumların diğer nedenleri için ise tohum neden çimlenmez yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Toprak sıcaklığı nasıl ölçülür?

Ölçüm için bahçe marketlerinde bulunan uzun uçlu bir toprak termometresi yeterlidir. Ölçümü birkaç kuralla yaparsanız doğru bir sonuç alırsınız. Termometreyi, tohumun ekileceği derinlikte, yani genellikle 5–10 cm derinliğe batırın. Ölçümü sabah erken saatlerde yapın; toprağın günün en soğuk olduğu saat budur ve tohum için belirleyici olan da bu değerdir. Birkaç gün üst üste ölçüm yapmak, tek bir ılık günün sizi yanıltmasını önler. Bahçenin farklı yerlerinde, örneğin güneye bakan bir duvar dibiyle gölgeli bir köşede, değerlerin birkaç derece fark edebileceğini unutmayın.

Termometreniz yoksa doğa da size ipucu verir. Bahçedeki yabani otların çimlenmeye başlaması, toprak solucanlarının yüzeye yakın faaliyeti ve meyve ağaçlarının tomurcuk kabartması, toprağın ısınmaya başladığının işaretleridir.

Soğuk toprağı ısıtmanın yolları

İlkbaharda ekimi birkaç hafta öne çekmek istiyorsanız toprağı ısıtmanın bazı pratik yolları vardır. Ekimden 1–2 hafta önce toprağın üzerine koyu renkli ya da şeffaf bir naylon sermek, güneşin ısısını toprağa hapseder ve birkaç derecelik kazanç sağlar. Yükseltilmiş yataklar, düz zemine göre daha çabuk ısınır ve daha iyi drene olur. Soğuk çerçeveler ve mini seralar, hem toprağı hem de genç fideleri soğuktan korur; ayrıntılar için soğuk çerçeve yazımıza bakabilirsiniz. Islak toprak kuru topraktan çok daha geç ısınır; bu yüzden drenajı iyi olan topraklar ilkbaharda ekime daha erken hazır hâle gelir. Organik maddece zengin, koyu renkli topraklar da güneş ısısını daha iyi emer.

Kış ve ilkbaharda tohumları ılık bir ortamda viyolde çimlendirip fideleri toprak ısındığında dikmek, sıcak seven sebzeler için en güvenli yoldur.

Saksı ve viyolde sıcaklık

Saksı ve viyollerdeki az miktardaki toprak, bahçe toprağına göre çok daha hızlı ısınır ve soğur. Kışın soğuk bir pencere pervazında duran viyolün toprağı, odanın havasından birkaç derece daha soğuk olabilir. Bu yüzden içeride tohum çimlendirirken viyolleri soğuk mermer ya da taş pervazlar yerine ahşap bir yüzeye koymak, gerekiyorsa altına bir strafor levha yerleştirmek çimlenmeyi hızlandırır. Buzdolabının üstü ya da sıcak bir dolabın yakını gibi hafif ılık yerler de biber ve patlıcan gibi sıcak seven tohumlar için iyi bir çimlendirme köşesi olabilir. Filizler çıktıktan sonra ise fideleri bol ışık alan bir yere taşımayı unutmayın.

Sonbaharda toprak sıcaklığı

Sonbaharda toprak, havaya göre daha yavaş soğur. Bu yüzden eylül ve ekim aylarında yapılan ekimler, hava serinlemeye başlasa bile ılık toprak sayesinde hızla çimlenir. Kasım ayında ise toprak ılıman bölgelerde hâlâ serin iklim sebzelerinin çimlenmesine yeterlidir; ıspanak, roka, bakla ve bezelye bu dönemde ekilebilir. Soğuk bölgelerde ise toprak hızla soğur ve tohumlar ilkbahara kadar toprakta bekler. Kasım ayında ekilebilecek sebzeler için kışlık sebzeler listesi yazımıza göz atabilirsiniz.

Toprağın organik maddesini artırmak, toprak canlılarının faaliyetini destekler ve toprağın yapısını iyileştirerek daha dengeli bir sıcaklık ve nem ortamı sağlar.

Toprağın sıcaklığına göre ekim yapmak, takvime göre ekim yapmaktan çok daha güvenilirdir. Basit bir termometre ve birkaç sabahlık ölçümle tohumlarınızı tam zamanında toprağa verebilir, boşa giden tohum ve emekten kurtulabilirsiniz.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
Premium Fide ToprağıPremium Fide Toprağı249 TL
45 Göz Yuvarlak Fide Viyolü45 Göz Yuvarlak Fide Viyolü55 TL
HasTürk Solucan GübresiHasTürk Solucan Gübresi220 TL
Dev Kıvırcık Marul Fidesi – Erkenci, İri Baş, 12 AdetDev Kıvırcık Marul Fidesi – Erkenci, İri Baş, 12 Adet371 TL

Sık Sorulan Sorular

Toprak sıcaklığı ekimi nasıl etkiler?

Tohumun çimlenmesi için gereken enzimler belirli bir sıcaklık aralığında çalışır. Toprak çok soğuksa tohum geç çimlenir ya da çürür; çok sıcaksa marul gibi serin iklim sebzeleri çimlenmeyebilir.

Domates için toprak sıcaklığı kaç derece olmalı?

Domates tohumu en az 10–12 °C toprak sıcaklığında çimlenmeye başlar; en uygun aralık 20–30 °C'dir. Fideler dışarıya toprak sıcaklığı 15 °C'nin üzerine çıktığında dikilmelidir.

Toprak sıcaklığı nasıl ölçülür?

Uzun uçlu bir toprak termometresi tohumun ekileceği derinliğe, yaklaşık 5–10 cm'ye batırılır. Ölçüm toprağın en soğuk olduğu sabah erken saatlerde ve birkaç gün üst üste yapılır.

Hangi sebzeler soğuk toprakta ekilebilir?

Ispanak, marul, roka, bezelye, bakla, soğan, havuç, turp ve lahanagiller 5 °C civarındaki serin toprakta da yavaş yavaş çimlenebilir.

RA
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü