Kale Yetiştirme: Kışın Bahçeden Taze Yaprak Toplamanın En Kolay Yolu
Kale, yani kıvırcık lahana, soğuğa en dayanıklı yaprak sebzelerinden biridir. Doğru hasat yöntemiyle aynı bitkiden bütün kış boyunca taze yaprak toplanabilir.

Fotoğraf: Ruth Hartnup from Vancouver, Canada · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Kale yetiştirme için tohumlar haziran–ağustos arasında viyolde ekilir, fideler 5–6 yapraklı olunca 40–50 cm arayla dikilir. Kale –10 °C'ye kadar dayanır ve hafif donlar yapraklarını tatlandırır. Hasatta alttaki yaşlı yapraklardan başlanır, büyüme noktası kesilmez; böylece aynı bitkiden bütün kış yaprak toplanır.
Kale, son yıllarda salatalardan smoothie'lere kadar sofralarımıza giren, besin değeriyle öne çıkan bir yaprak sebzedir. Aslında ülkemize hiç de yabancı değildir: Karadeniz mutfağının vazgeçilmezi karalahana, kale ile aynı lahana grubundandır. Kıvırcık yapraklı kale ise bahçede hem süs bitkisi kadar güzel görünür hem de soğuğa çok dayanıklıdır. Kale yetiştirme, kış bahçesi kurmak isteyenler için en kolay ve en verimli başlangıçlardan biridir. Bu yazıda kale ile karalahananın farkını, ekim ve dikim zamanını, bakımını ve aynı bitkiden bütün kış yaprak toplamanızı sağlayacak hasat yöntemini anlatıyoruz.
Kale ve karalahana: Aynı aileden iki kuzen
Kale ve karalahana, ikisi de baş bağlamayan, yaprakları için yetiştirilen lahanalardır (Brassica oleracea). Aralarındaki fark daha çok yaprak biçimindedir:
| Özellik | Kıvırcık kale | Karalahana |
|---|---|---|
| Yaprak | Kenarları sık kıvırcık, kabarık | Düz ya da hafif dalgalı, geniş, koyu yeşil |
| Kullanım | Salata, cips, smoothie, sote | Çorba, sarma, kavurma |
| Soğuğa dayanıklılık | Çok yüksek | Çok yüksek |
| Yetiştirme | Aynı | Aynı |
Yetiştirme açısından ikisi arasında hemen hemen hiç fark yoktur; bu yazıdaki bilgiler her ikisi için de geçerlidir. Toskana kalesi olarak bilinen koyu, uzun ve kabarcıklı yapraklı tip de aynı şekilde yetiştirilir.
Kale yetiştirme takvimi
| Dönem | İş |
|---|---|
| Haziran–temmuz | Sonbahar-kış hasadı için viyolde tohum ekimi |
| Temmuz–ağustos | Ilıman bölgelerde geç ekim |
| Ağustos–eylül | Fidelerin bahçeye dikimi |
| Ekim–mart | Yaprak hasadı |
| Şubat–mart | İlkbahar hasadı için ekim |
Kasım ayında yapılacak en önemli iş, yaz sonunda dikilmiş kalelerden hasada başlamak ve bitkileri kışa hazırlamaktır. Bu dönemde fidesi hâlâ dikilmemiş olanlar için ılıman sahil bölgelerinde geç bir dikim de mümkündür; ancak bitkiler kışa küçük girer ve asıl hasat ilkbahara kalır. Kış boyunca yetiştirilebilecek diğer sebzeler için kışlık sebzeler listesi yazımıza göz atabilirsiniz.
Ekim ve fide yetiştirme
- Tohumları viyole ya da küçük saksılara 1 cm derinliğe ekin.
- 18–24 °C'de tohumlar 5–8 gün içinde çimlenir.
- Fideleri bol ışıkta yetiştirin; az ışıkta uzayıp zayıflarlar.
- Fideler 4–6 haftalık, 5–6 gerçek yapraklı olunca dikime hazırdır.
Toprak ve dikim
Kale, organik maddece zengin, nemi iyi tutan ama su biriktirmeyen toprakları sever. İdeal pH 6,0–7,5'tir.
- Toprak hazırlığı: Dikimden önce metrekareye 3–4 kg olgun kompost ya da solucan gübresi karıştırın.
- Dikim aralığı: Bitkiler arasında 40–50 cm, sıralar arasında 50–60 cm bırakın. Kale büyük bir bitkidir; sık dikim hem hastalığı artırır hem de yaprakları küçültür.
- Derin dikim: Fideyi ilk yapraklarının hemen altına kadar gömebilirsiniz; bu, uzun gövdeli bitkiyi rüzgâra karşı daha sağlam yapar.
- Can suyu: Dikimden sonra bol su verin.
Lahanagillerin diğer üyeleri için brokoli yetiştirme ve karnabahar yetiştirme yazılarımız aynı dönemde bahçenizi zenginleştirecek fikirler sunar.
Sulama ve besleme
Kale, yaprak sebzesi olduğu için düzenli suya ve azota ihtiyaç duyar. Toprağı sürekli hafif nemli tutun; kuruyan toprakta yapraklar sertleşir ve acılaşır. Sonbahar ve kışta yağışlar çoğu zaman yeterlidir; ancak yağışsız geçen haftalarda sulamayı ihmal etmeyin.
Büyüme döneminde, dikimden 4–5 hafta sonra ve ardından ayda bir olmak üzere organik bir besinle destekleyin. Kışın büyüme yavaşladığında besleme de azaltılır.
Kışa dayanıklılık: Don kaleyi tatlandırır
Kale, bahçenin en soğuğa dayanıklı sebzelerinden biridir. Gelişmiş bitkiler –10 °C'ye, kar örtüsü altında daha düşük sıcaklıklara dayanabilir. Daha da güzeli, hafif donlar kalenin tadını iyileştirir: Bitki soğuğa karşı yapraklarındaki nişastanın bir kısmını şekere çevirir. Bu yüzden ilk donlardan sonra toplanan kale yaprakları daha tatlı ve daha az acıdır.
Çok sert soğukların beklendiği bölgelerde bitkilerin dibine saman ya da yaprak malçı sermek ve ayaz gecelerinde üzerine örtü tülü geçirmek ek koruma sağlar.
Doğru hasat: Bütün kış yaprak toplayın
Kale yetiştirme sürecinde en çok fark yaratan şey hasat yöntemidir.
- Alttan başlayın: Her hasatta bitkinin en alttaki, en yaşlı 2–4 yaprağını sapın dibinden koparın.
- Büyüme noktasını koruyun: Bitkinin tepesindeki genç yaprak demetini asla kesmeyin. Kale, buradan sürekli yeni yaprak üretir.
- Aşırı hasattan kaçının: Her seferinde bitkinin yapraklarının üçte birinden fazlasını almayın.
- Genç yapraklar: Salatalar için 10–15 cm boyundaki genç yapraklar en yumuşak olanlarıdır.
Bu yöntemle kale, alt yapraklarını verdikçe boylanan küçük bir palmiyeye benzer ve bir bitki aylarca yaprak verir.
Zararlılar
Kale, lahanagillerin bütün zararlılarını paylaşır:
- Lahana kelebeği tırtılları: Yaprakları delik deşik eder. Yaprak altlarındaki sarı yumurta kümelerini ve tırtılları elle toplamak, ince bir örtü tülü kullanmak etkili önlemlerdir.
- Gri lahana biti: Genç yapraklarda ve yaprak katlarında kümelenir. Ayrıntılar için yaprak biti yazımıza bakabilirsiniz.
- Pire böceği: Genç fidelerde küçük delikler açar; fideler güçlendikçe zarar azalır.
- Salyangozlar: Yağışlı sonbaharda genç fidelere zarar verir.
Lahanagillerde görülen hastalıklar için lahana hastalıkları yazımız yol gösterir.
Saksıda ve balkonda kale
Kale, en az 25–30 litrelik ve 30 cm derinliğinde bir saksıda yetişebilir. Her saksıya bir bitki dikin, organik maddece zengin bir sebze toprağı kullanın ve saksı toprağının bahçe toprağından daha hızlı kuruduğunu unutmayın. Kıvırcık ve mor yapraklı çeşitler, balkonda kış boyunca hem sofraya yaprak hem de göze renk sunar.
Kale yetiştirme; doğru zamanda dikilen sağlıklı fideler, geniş bir aralık, düzenli su ve büyüme noktasını koruyan bir hasatla, bahçeye en az emekle en uzun süre ürün veren işlerden biridir. Kışın bahçe boş kalmasın diyorsanız, gelecek yaz birkaç kale fidesine yer ayırın.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
Kale ne zaman ekilir?
Sonbahar ve kış hasadı için haziran–ağustos arasında viyolde tohum ekilir, fideler ağustos–eylülde dikilir. İlkbahar hasadı için şubat–mart aylarında da ekim yapılabilir.
Kale soğuğa dayanıklı mı?
Çok dayanıklıdır. Gelişmiş bitkiler –10 °C'ye kadar dayanır; hafif donlar yapraklardaki nişastanın bir kısmını şekere çevirerek tadı tatlandırır.
Kale nasıl hasat edilir?
Alttaki yaşlı yapraklardan başlanarak her seferinde birkaç yaprak koparılır, bitkinin tepesindeki büyüme noktası kesilmez. Bu yöntemle aynı bitkiden aylarca yaprak toplanabilir.
Kale ile karalahana aynı mı?
İkisi de baş bağlamayan, yaprakları için yetiştirilen lahanalardır ve aynı şekilde yetiştirilir. Kalenin yaprakları kıvırcık, karalahananın yaprakları ise daha düz ve geniştir.











Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.