İçeriğe geç
Ana Sayfa › Sebze ve Meyve › Badem Bahçesi Kurmak: Çeşit Seçiminden Fidan Dikimine Adım Adım
Sebze ve Meyve

Badem Bahçesi Kurmak: Çeşit Seçiminden Fidan Dikimine Adım Adım

Kurağa dayanıklılığı ve değerli meyvesiyle badem, son yıllarda en çok ilgi gören meyve ağaçlarından biri oldu. Badem bahçesi kurarken çeşit, yer ve dikim kararlarını doğru vermenin yollarını anlatıyoruz.

AÇ
· 5 dk okuma
Çiçek açmış badem ağaçlarının bulunduğu bahçe

Fotoğraf: Punteador · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kısaca

Badem bahçesi kurarken en önemli karar, bölgenin geç donlarına göre geç çiçek açan çeşit seçmek ve çoğu çeşidin kendine verimsiz olduğunu bilerek uyumlu tozlayıcı çeşitlerle birlikte dikmektir. Badem süzek, derin ve su tutmayan toprak ister. Fidanlar kasım–şubat arasında, sıra arası 5–6 m, sıra üzeri 4–5 m mesafeyle dikilir.

Badem bahçesi kurmak, son yıllarda hem çiftçilerin hem de hobi bahçesi sahiplerinin en çok merak ettiği konulardan biri hâline geldi. Badem kurağa dayanıklı, uzun ömürlü ve meyvesi değerli bir ağaçtır; doğru kurulmuş bir bahçe onlarca yıl verim verir. Ancak badem, erken çiçek açan bir ağaç olduğu için ilkbahar donlarından kolayca zarar görür ve çeşitlerin çoğu kendi çiçek tozuyla meyve bağlayamaz. Bu iki özelliği bilmeden kurulan bahçeler, yıllarca bakıldıktan sonra beklenen verimi vermeyebilir. Fidan dikiminin en uygun dönemi olan kış ayları, bahçe planını yapmak ve fidanları toprakla buluşturmak için doğru zamandır. Bu yazıda yer ve çeşit seçiminden dikime, ilk yılların bakımından budamaya kadar bütün adımları anlatıyoruz.

Badem bahçesi için yer seçimi

Badem, sıcak ve kurak yazları, ılıman kışları seven bir ağaçtır. Kış dinlenmesi için belirli bir soğuklama süresine ihtiyaç duyar; ama çiçekleri ve küçük meyveleri ilkbahar donlarına çok hassastır. Bu yüzden yer seçerken en önemli konu, geç donların durumu ve arazinin konumudur.

Soğuk hava ağırdır ve çukur alanlarda, vadi tabanlarında birikir. Badem bahçesini mümkünse hafif eğimli yamaçlara, soğuk havanın akıp gidebileceği yerlere kurun. Güneye ve güneydoğuya bakan yamaçlar erken ısınır; ama bu durum çiçeklenmeyi de öne çekebilir. Geç donların sık görüldüğü bölgelerde kuzeye bakan, daha geç ısınan yamaçlar çiçeklenmeyi birkaç gün geciktirerek don riskini azaltabilir.

Badem, kurağa dayanıklı olmasına rağmen verimli bir bahçe için sulama imkânı büyük avantaj sağlar. Kuru tarımda da yetişir; ama verim ve meyve iriliği sulanan bahçelere göre düşük kalır.

Toprak

Badem süzek, derin ve hafif ya da orta bünyeli toprakları sever. Kökleri derine iner ve su birikmesine hiç dayanamaz; ağır killi ve taban suyu yüksek topraklarda kök çürüklüğü ve zamklanma sık görülür. Kireçli topraklara diğer birçok meyve ağacından daha dayanıklıdır.

Dikimden önce toprak derin işlenmeli ve organik madde bakımından fakir topraklara yanmış ahır gübresi, kompost ya da solucan gübresi gibi organik gübreler verilmelidir. Mümkünse bahçe kurmadan önce bir toprak analizi yaptırmak, ileride yapılacak gübreleme için de yol gösterir. Ağır toprakların iyileştirilmesi için killi toprak nasıl iyileştirilir yazımıza göz atabilirsiniz.

Çeşit seçimi: geç çiçeklenme ve tozlanma

Badem bahçesi kurarken verilecek en önemli karar çeşit seçimidir. İki noktaya dikkat etmek gerekir:

Çiçeklenme zamanı: Bölgenizdeki son don tarihlerini göz önüne alarak, mümkün olduğunca geç çiçek açan çeşitleri tercih edin. Geç çiçeklenen çeşitler, ilkbahar donlarından kaçarak verimi güvence altına alır.

Tozlanma: Badem çeşitlerinin büyük çoğunluğu kendine verimsizdir; yani aynı çeşidin ağaçları birbirini tozlayamaz. Bu çeşitlerden meyve alabilmek için, aynı dönemde çiçek açan ve birbiriyle uyumlu en az iki farklı çeşidin birlikte dikilmesi gerekir. Kendine verimli çeşitler de bulunur; küçük bahçeler ve tek ağaç dikmek isteyenler için bu çeşitler iyi bir seçenektir.

Tozlanmanın sağlıklı olması için bahçede ana çeşit ile tozlayıcı çeşitlerin sıralar hâlinde, örneğin her iki üç sıra ana çeşide bir sıra tozlayıcı gelecek şekilde dikilmesi önerilir. Çiçeklenme döneminde bahçeye arı kovanları getirmek de tozlanmayı ve verimi belirgin şekilde artırır.

KararÖneri
ÇiçeklenmeBölgenin son don tarihine göre geç çiçeklenen çeşitler
TozlanmaUyumlu en az iki çeşit ya da kendine verimli çeşit
AnaçToprağa ve sulama durumuna uygun anaç
FidanSağlıklı, aşılı, sertifikalı fidan

Çeşit ve anaç seçiminde bölgenizdeki fidanlıklardan ve tarım müdürlüğünden bilgi almak, yerel koşullara en uygun kombinasyonu bulmanızı sağlar.

Dikim zamanı ve aralığı

Badem fidanları, yaprak döktükten sonra kasım ile şubat arasında, toprağın donmuş ve çamurlu olmadığı günlerde dikilir. Ilıman bölgelerde sonbahar dikimi, köklerin kış boyunca toprağa yerleşmesine imkân verdiği için avantajlıdır. Kışı sert geçen yerlerde ise şubat sonu ve mart başı tercih edilebilir.

Geleneksel bahçelerde sıra arası 5–6 m, sıra üzeri 4–5 m mesafe yaygındır. Toprağın verimliliğine, anaca ve sulama durumuna göre bu mesafeler değişebilir. Daha sık dikimler erken verime geçişi hızlandırır; ama budama ve bakım daha fazla emek ister.

Fidan dikimi

  1. Dikim yerlerini işaretleyin ve her fidan için en az 60 cm genişlik ve derinlikte bir çukur açın.
  2. Çukurdan çıkan üst toprağı organik gübreyle karıştırın.
  3. Çıplak köklü fidanlarda kırık ve zedelenmiş kökleri kesin, kökleri birkaç saat suda bekletin.
  4. Fidanı aşı yeri toprak yüzeyinin 5–10 cm üzerinde kalacak şekilde yerleştirin, kökleri yayın ve çukuru doldurun.
  5. Toprağı hafifçe bastırın ve bol can suyu verin.

Dikimin ayrıntıları için fidan çukuru nasıl hazırlanır ve çıplak köklü fidan dikimi yazılarımıza göz atabilirsiniz.

İlk yılların bakımı

Dikimden sonraki ilk iki üç yıl, ağaçların sağlam bir kök ve gövde sistemi oluşturduğu dönemdir. Bu dönemde fidanların çevresini otlardan temiz tutun ve dibine malç serin. Yaz aylarında, özellikle kurak dönemlerde düzenli sulama yapın. Rüzgârlı bölgelerde fidanları bir kazığa gevşekçe bağlayın. Genç ağaçların gövdelerini kemirgenlere ve güneş yanığına karşı korumak için sonbaharda beyaz badana yapılabilir.

Gübreleme için her kış, ağaç diplerine taç izdüşümü boyunca organik gübre serip toprağa karıştırmak yeterlidir. Kış aylarında yapılan beslemenin kuralları için kış gübrelemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Budama

Badem ağaçlarında genellikle açık göbek ya da vazo şekli verilir: gövde üzerinde, farklı yönlere bakan üç dört ana dal bırakılır ve ağacın ortası güneş alacak şekilde açık tutulur. Şekil budaması ilk üç dört yılda yapılır; daha sonra her yıl kuru, hastalıklı, birbirini kesen ve içe doğru büyüyen dallar çıkarılır. Sert çekirdekli bir ağaç olan bademde budamayı kuru havada, kış sonunda yapmak, yaraların çabuk kapanmasını sağlar.

Ne zaman meyve verir?

Aşılı fidanlar genellikle dikimden sonraki üçüncü yılda ilk meyvelerini verir ve altıncı yedinci yıldan itibaren tam verime ulaşır. İyi bakılan bir badem bahçesi elli yıl ve daha uzun süre verimli kalabilir.

Badem bahçesi kurmak sabır isteyen ama uzun yıllar boyunca karşılığını veren bir yatırımdır. Doğru yer, geç çiçek açan ve birbirini tozlayan çeşitler, süzek bir toprak ve ilk yıllarda özenli bir bakım; bu dört temel, bahçenizin her bahar beyaz çiçeklere, her yaz dolgun meyvelere bürünmesini sağlar.

Bu Yazıyla İlgili Ürünler

HasTürk Mağaza'da

Mağazaya Git
Raco Fide Dikme AletiRaco Fide Dikme Aleti450 TL
HG Fidan ToprağıHG Fidan Toprağı299 TL
HG Premium Sebze Yetiştirme ToprağıHG Premium Sebze Yetiştirme Toprağı249 TL
HasTürk Solucan GübresiHasTürk Solucan Gübresi220 TL

Sık Sorulan Sorular

Badem bahçesi kurarken nelere dikkat edilmeli?

Geç donlardan korunan bir yer, süzek ve derin bir toprak, bölgeye göre geç çiçek açan çeşitler ve birbirini tozlayabilen uyumlu en az iki çeşit seçmek en önemli konulardır.

Badem fidanı ne zaman dikilir?

Yaprak döktükten sonra kasım ile şubat arasında, toprağın donmuş ve çamurlu olmadığı günlerde dikilir. Ilıman bölgelerde sonbahar dikimi avantajlıdır.

Tek badem ağacı meyve verir mi?

Badem çeşitlerinin çoğu kendine verimsizdir ve tek başına meyve bağlamaz. Tek ağaç dikilecekse kendine verimli bir çeşit seçilmelidir.

Badem ağacı kaç yılda meyve verir?

Aşılı fidanlar genellikle dikimden sonraki üçüncü yılda ilk meyvelerini verir, altıncı yedinci yıldan itibaren tam verime ulaşır.

AÇ
HasTürk Gübre Ekibi

Sorunuz varsa yorumlara yazın ya da topluluğa sorun.

Yazar hakkında bilgi edinin

Yorumlar 0

Yorum yapmak için üye girişi gerekir. İlk yorumlarınız kısa bir kontrolden sonra yayınlanır.Giriş Yap / Üye Ol

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Benzer Yazılar

Tümü