Kiraz Hastalıkları: Çiçekte Yanıklık, Yaprakta Delik, Meyvede Çürüklük
Kirazda çiçeklerin bir anda kuruması, yapraklarda saçma deliği gibi delikler ya da dalda çürüklük farklı hastalıkların işaretidir. En sık görülen kiraz hastalıklarını ve kıştan başlayan önlemleri anlatıyoruz.

En sık görülen kiraz hastalıkları monilya (çiçek ve dal yanıklığı, meyve çürüklüğü), çil (yaprakta saçma deliği), bakteriyel kanser, yaprak lekesi ve külleme ile meyve çatlamasıdır. Hastalıkların çoğu dökülen yapraklarda, mumyalaşmış meyvelerde ve hastalıklı dallarda kışlar. Kış temizliği, doğru budama ve havadar bir taç en etkili önlemlerdir.
Kiraz hastalıkları, bahçesinde kiraz ağacı olanların en çok merak ettiği konuların başında gelir. Bir ilkbahar sabahı bembeyaz açan çiçeklerin birkaç gün içinde kahverengileşip dallarda asılı kaldığını, yaz başında yaprakların saçma tanesiyle vurulmuş gibi delik deşik olduğunu ya da olgunlaşmak üzere olan meyvelerin dalda çürüdüğünü görmek can sıkıcıdır. Bu sorunların çoğu bir gecede ortaya çıkmış gibi görünse de aslında kışın hazırlanır: hastalık etkenleri dökülen yapraklarda, dalda kalan kurumuş meyvelerde ve hastalıklı dallarda kışı geçirir ve ilkbaharın ilk ılık ve yağışlı günlerinde harekete geçer. Bu yüzden kiraz hastalıklarıyla mücadele, yapraklar döküldükten sonra başlar. Bu yazıda en sık görülen hastalıkları tanıtıyor ve kış aylarından itibaren alınabilecek önlemleri anlatıyoruz.
En sık görülen kiraz hastalıkları
Kiraz, sert çekirdekli meyve ağaçları arasında hastalıklara en hassas türlerden biridir. Aşağıdaki tablo, bahçede karşılaşabileceğiniz başlıca sorunları özetliyor.
| Hastalık | Tipik belirti | Ne zaman görülür? |
|---|---|---|
| Monilya | Çiçek ve sürgünlerin aniden kuruması, meyvede kahverengi çürüklük, dalda asılı mumya meyveler | Çiçeklenme ve hasat dönemi |
| Çil (saçma deliği) | Yapraklarda kırmızımsı kahverengi lekeler, lekelerin düşmesiyle oluşan delikler | İlkbahar ve yaz başı, yağışlı dönemler |
| Bakteriyel kanser | Dallarda çökük yaralar, zamk akması, tomurcukların kuruması | Kış sonu ve ilkbahar |
| Yaprak lekesi | Yapraklarda küçük mor lekeler, yaz ortasında erken yaprak dökümü | Yaz |
| Külleme | Genç yapraklarda beyaz pudra, kıvrılma | Yaz, sıcak ve nemli günler |
| Meyve çatlaması | Olgunlaşan meyvelerde yarılma | Hasat öncesi yağışlar |
Monilya: çiçek yanıklığı ve meyve çürüklüğü
Monilya, kirazın en çok verim kaybettiren hastalığıdır. İlkbaharda çiçeklenme döneminde serin ve yağışlı hava olursa, hastalık etkeni çiçeklere yerleşir. Çiçekler kahverengileşip kurur ama dökülmez; dalda asılı kalır. Hastalık çiçek sapından sürgüne geçerek sürgün uçlarının kurumasına ve kuruyan kısmın dibinde zamk akmasına yol açar.
Hasat döneminde ise olgunlaşan meyvelerde kahverengi, yumuşak bir çürüklük başlar; kısa sürede üzerini gri kahverengi küf kümeleri kaplar. Çürüyen meyveler kuruyup büzüşerek mumya hâline gelir ve dalda asılı kalır. Bu mumyalar, ertesi yılın hastalık kaynağıdır. Bu yüzden kışın dalda kalan bütün mumya meyveleri toplamak ve hastalıklı sürgünleri kesmek, monilyayla mücadelenin en önemli adımıdır.
Çil: yapraktaki saçma delikleri
Çil hastalığında ilkbaharda yapraklarda önce küçük, kırmızımsı kahverengi lekeler belirir. Lekelerin ortasındaki doku zamanla kuruyup düşer ve yaprak, saçma tanesiyle vurulmuş gibi delik deşik görünür. Hastalık tomurcuklarda ve dallarda da küçük yaralar oluşturabilir; meyvelerde ise küçük, çökük lekeler görülür. Etken, tomurcuk pullarında ve dallardaki küçük yaralarda kışı geçirir; ilkbahar yağmurlarıyla yayılır.
Bakteriyel kanser ve zamk akması
Bakteriyel kanser, özellikle genç kiraz ağaçlarında ciddi kayıplara yol açabilir. Kış sonunda ve ilkbaharda dallarda ve gövdede çökük, koyu renkli yaralar oluşur; bu yaraların çevresinden bol zamk akar. Hastalığın ilerlediği dallarda tomurcuklar açılmaz ve dal kurur. Etken, budama yaralarından, don çatlaklarından ve yaprak izlerinden girer. Zamk akmasının farklı nedenlerini ağaçta zamk akması yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Yaprak lekesi, külleme ve meyve çatlaması
Yaprak lekesi hastalığında yaz aylarında yapraklarda küçük mor lekeler belirir; yapraklar sararır ve yaz ortasında dökülür. Erken yaprak dökümü, ağacın kışa yeterli besin depolayamamasına ve ertesi yıl çiçek tomurcuklarının zayıf olmasına yol açar.
Külleme, sıcak ve nemli yaz günlerinde genç yaprakların üzerinde beyaz bir pudra tabakası olarak görülür. Meyve çatlaması ise bir hastalık değil, olgunlaşan meyvenin kabuğunun yağmur suyunu emerek yarılmasıdır; çatlayan meyveler monilyaya da kapı açar. Küllemenin genel özellikleri için külleme hastalığı yazımıza göz atabilirsiniz.
Kiraz hastalıklarına karşı kış önlemleri
Kiraz hastalıklarının çoğu kışı ağacın üzerinde ya da altında geçirdiği için, kış aylarında yapılan temizlik ertesi yılın hastalık baskısını büyük ölçüde azaltır.
Yaprakları toplayın: Yapraklar tamamen döküldükten sonra ağacın altını temizleyin. Hastalıklı yaprakları kompost yığınına değil, bahçeden uzağa ya da çöpe atın.
Mumya meyveleri toplayın: Dalda asılı kalan ve yere düşmüş kurumuş meyvelerin hepsini toplayın. Bu küçük iş, monilyanın en büyük kaynağını ortadan kaldırır.
Hastalıklı dalları kesin: Kurumuş sürgünleri, zamk akan ve çökük yaraları olan dalları sağlam dokuya kadar kesin. Kesimden sonra makası alkolle silin.
Doğru zamanda budayın: Kiraz, budama yaralarına hassastır. Büyük budamaları soğuk ve yağışlı kış ortasında değil, kuru havada, kış sonunda ya da hasattan hemen sonra yapın. Kesimlerin düzgün ve temiz olması yaraların çabuk kapanmasını sağlar.
Gövdeyi koruyun: Genç ağaçlarda sonbaharda gövdeye yapılan badana, don çatlaklarını ve dolayısıyla hastalıkların girebileceği yaraları azaltır. Bunun nasıl yapılacağını ağaç gövdesine kireç badanası yazımızda bulabilirsiniz.
İlkbahar ve yaz önlemleri
Tacın havadar olması, yaprakların ve çiçeklerin yağmurdan sonra çabuk kurumasını sağlar ve hastalık riskini azaltır. Sık ve içe doğru büyüyen dalları seyreltin. Ağacın altına yağmurlama ile sulama yapmak yerine suyu doğrudan toprağa verin. Aşırı azotlu gübrelemeden kaçının; yumuşak ve sulu sürgünler hastalıklara daha açıktır.
Hastalık baskısının yüksek olduğu bahçelerde, çiçeklenme öncesinde ve yaprak dökümünde yapılan koruyucu uygulamalar önem kazanır. Bu uygulamalar için bitkiler için geliştirilmiş ürünleri etiket talimatına uygun kullanın; ticari bahçelerde ise bölgenizdeki tarım müdürlüğünün uyarı ve önerilerini takip edin. Küçük ağaçlarda ve genç fidanlarda uygulamayı kolaylaştırmak için orta boy bir el püskürtücü yeterlidir.
Kiraz ağacını güçlü tutmak
Sağlıklı ve dengeli beslenen bir ağaç, hastalıklara karşı daha dirençlidir. Kışın ağaç dibine verilen organik gübre, ilkbaharda ağacın güçlü bir başlangıç yapmasını sağlar; bunun ayrıntılarını kış gübrelemesi yazımızda anlattık. Kiraz su biriken topraklara hiç dayanamaz; ağır ve ıslak topraklarda kök sorunları ve zamklanma çok daha sık görülür.
Yaz aylarında kuraklık stresi yaşayan ağaçlar da hastalıklara açık hâle gelir. Uzun kurak dönemlerde ağaca ara sıra derin bir sulama yapmak, ancak hasat öncesinde aşırı sulamadan kaçınmak, hem ağacın sağlığını korur hem de meyve çatlamasını azaltır.
Kiraz hastalıkları korkutucu görünse de çoğu düzenli bir bahçe hijyeniyle kontrol altına alınabilir. Bu kış ağacınızın altını temizleyip mumya meyveleri toplar ve hastalıklı dalları keserseniz, ilkbaharda çok daha sağlıklı bir çiçeklenmeyle karşılaşırsınız. Meyve vermeyen ağaçların diğer nedenleri için meyve ağacı neden meyve vermez yazımıza göz atabilirsiniz.
Bu Yazıyla İlgili Ürünler
HasTürk Mağaza'da
Sık Sorulan Sorular
En sık görülen kiraz hastalıkları nelerdir?
Monilya, çil (yaprakta saçma deliği), bakteriyel kanser, yaprak lekesi ve külleme en sık görülen hastalıklardır. Hasat öncesi yağışlarla görülen meyve çatlaması da önemli bir sorundur.
Kiraz çiçekleri neden aniden kurur?
Çiçeklenme döneminde serin ve yağışlı hava olursa monilya çiçeklere yerleşir; çiçekler kahverengileşip kurur ve dalda asılı kalır. Hastalık sürgünlere de geçebilir.
Kiraz yapraklarındaki delikler nedir?
Yapraklarda önce kırmızımsı kahverengi lekeler oluşup ortaları düşüyorsa bu çil hastalığıdır. Yaprak saçma tanesiyle vurulmuş gibi delikli görünür.
Kiraz hastalıklarına karşı kışın ne yapılır?
Dökülen yapraklar toplanır, dalda ve yerde kalan mumya meyveler uzaklaştırılır, hastalıklı ve zamk akan dallar kesilir, budama kuru havada yapılır ve genç ağaçların gövdesi badanayla korunur.











Yorumlar 0
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.